PJI67: Gdy przychodzi odpływ widać kto pływał bez gaci, o FTX, Lehman Brothers i Getin Banku

Każda hossa pompuje spekulacyjne balony, które w kryzysie popadają w kłopoty. Bankructwo FTX posłużyło nam za inspirację tego, aby opowiedzieć kilka takich historii. Lehman Brothers, Enron, a nawet Afera Ambergold to są w pewnego stopniu tego rodzaju historie. Warren Buffett kiedyś powiedział, że dopiero gdy przychodzi odpływ widać kto pływa bez gaci. W ten sposób chciał pokazać, że dopiero kryzys i spowolnienie gospodarcze odsłania mankamenty i słabości firm. Właśnie w takich okresach często w poważne tarapaty wpadają gwiazdy wcześniejszej hossy, które po prostu rosły w niezdrowy sposób. O tym dlaczego historia na giełdzie wciąż się powtarza i dlaczego historia FTX niewiele się różni od historii Lehman Brothers, ale nawet wpisuje się w kontekst chociażby Amber Gold czy Getin, Noble Banku opowiadamy w kolejnym odcinku podcastu 21% rocznie.

W świecie tradycyjnych finansów są znane, że depozytariusz powinien być oddzielony od tego, kto prowadzi obrót. Pewne zasady ABC, takie świata finansów, funkcjonuje. Zostało wypracowane przez wiele wcześniejszych kryzysów i to niejako trochę się skumulowało i wybuchło teraz w świecie kryptowalut, a jego twarzą jest prezes i główny udziałowiec FTX, czyli... Bankman Freight. Kryptowaluty miałyby być tą wolnością od dotychczasowego systemu bankowego, gdzie w opinii tych wolnościowców dotychczasowy system panuje patologia. Są ci mityczni oni lub banki centralne, które mogą sobie w każdej chwili dodrukować.

No i okazało się, że kryptowaluty są po prostu taką niedojrzałą kopią dotychczasowego systemu bankowego bez regulacji. Czyli chaos jest jeszcze większy, bo to nie jest pierwszy przypadek. Z Bitcoina mamy od 11 lat. Jakby sobie policzyć aktywami, no to chyba wszystkie dotychczasowe afery krypto zrównały się już, gdyby połączyć Lehman, Enron i te wszystkie banki, to nie, ale tak. To jest właśnie taka duża różnica, bo tych bankructw różnych instytucji w świecie kryptowalut trochę było. Ale różnica była zawsze taka, że wtedy jeszcze kryptowaluty nie były tak powszechne i nie były tak popularne, czyli jakby te bankructwa dotyczyły relatywnie małej ilości aktywów i małej ilości uczestników rynku.

Oczywiście nie ma tych pieniędzy, no i... Trzeba ogłosić bankructwo i jest wielkie wyjaśnianie co wywołało tą dziurę w bilansie spółki między pasywami, czyli tym co tak naprawdę ludzie wpłacili, a aktywami, czyli tym co zostało pożyczone, wyprodukowane. No tak, jak zaczął się run na bank, oczywiście w tym świecie nie ma żadnych procedur, nie ma żadnych mechanizmów, no bo nie ma obowiązku posiadania takich. Tam żadna instytucja nie mogła wspierać FTX. Okazuje się, że tam ponad 400 milionów dolarów zostało wyprowadzonych tyłem. Codziennie rodzą się jakieś nowe informacje, że był włam po prostu i wykradziono 600 milionów dolarów, że 400 milionów po prostu ktoś wyprowadził tyłem.

Więc to nie była jakaś taka wiedza tajemna. Ci bardziej świadomi mieli świadomość tego, co się dzieje, no ale mimo to trochę uczestniczyli w tej grze, no bo gra była warta świeczki. Ja myślę, że można by było więcej w Polsce dać przykładów. Niedawna historia przejęcia przez państwo Getin Noble Banku. To też jest bank, który uródł na aktywach najbardziej jeszcze w czasie tego szału w postaci kredytów walutowych. Przecież Getin Noble Bank, kiedyś jako sam Getin Bank, To był bank, który udzielał najwięcej kredytów frankowych w trakcie tej hossy lat 2002-2003 do 2008 roku. Przecież Leszek Czarnecki jest uważany za osobę, która wymyśliła te rozwiązanie.

Przez wiele lat nazywany złotym dzieckiem polskiej bankowości. Największy prywatny bank. Więc to też taka jest historia, która pokazywała, że na hossie bardzo mocno urósł Getin, zresztą gwiazda hossy lat 2003-2007 na polskiej giełdzie. No i wieloletnie czyszczenie, włącznie z tym, że dzisiaj Getin Noble Banku już nie ma, został przejęty przez BGK i konsorcjum innych prywatnych banków. No ale widzisz, mówi się, że Leszek Czarnecki tak zepsuł ten polski rynek bankowy właśnie tymi kredytami z tego względu, że jak on stworzył taką ofertę kredytu we frankach, no to wszystkie inne banki musiały iść za nim. No ja tak uważam. To jest moja teza.

Ja pamiętam jak to wyglądało. Rzeczywiście między innymi Getin Bank wtedy, bo później został wprowadzony Noble Bank na giełdę. To też był cały eksperyment. Później został wprowadzony LC Corp, deweloper. Więc to były wszystkie spółki ze stajni właśnie Leszka Czarneckiego. Ja dobrze pamiętam, że to był okres, w którym praktycznie on zdobywał cały rynek hipoteczny. Część banków Musiała po prostu, jeżeli nie chciała w ogóle stracić pozycję rynkową, pójść w stronę hipotek. Oczywiście ktoś dzisiaj powie, że ja bronię banki, no ale trochę tak jest, że ta pozycja rynkowa, presja ze strony akcjonariuszy, presja ze strony zarządu, głównych akcjonariuszy, właścicieli sprawiła, że niestety kilka banków innych oprócz Getinu musiało się złamać.

Dzisiaj pewnie tego bardzo żałują i niestety to za nimi pokutuje, ale nie były bankami, które finansowały akcje kredytów hipotecznych z overnightów. Mówi się, że Getin Bank to był takim bankiem, który Z jednej strony pożyczał ludziom na 35 lat, nawet takie były kredyty, na 35 lat, a z drugiej strony miał depozyty na 24 godziny tylko, więc to po prostu z punktu widzenia takiej bankowości, zasad bankowości to było w ogóle postawienie wszystkiego na głowie, no i dzisiaj Getiny Noble Banku już nie ma. Ale jak to się stało, że to się nie wykoleiło wtedy? No właśnie moim zdaniem pomoc tego dostawcy płynności. Jednak to był formalnie bank, miał wszystkie licencje.

W odpowiednim momencie też regulator zabronił udzielania tych kredytów hipotecznych frankowych. Zresztą, ciekawostka, polecam wszystkim, jest taka książka Leszka Czerdeckiego o ryzyku, który tłumaczy jak to świetnie zarządzali ryzykiem w Getinie. To jest fenomenalna książka, zresztą chyba ją mamy gdzieś tutaj. Jest, za tobą, widzę ją tutaj. To jest hit, to ja wam polecam, bo tam jest wszystko wytłumaczone jak oni przetrwali ten kryzys. Szkoda, że później im się nie udało tego kryzysu przetrwać. No ale wydaje mi się, że właśnie różnica kluczowa była taka, że mimo wszystko w jakiś tam sposób te zabezpieczenie depozytów sprawiło, że nie było ranu na Getin, no bo nikt nie poleciał do Getinu wypłacać pieniędzy, no bo wszyscy wiedzieli, że są zabezpieczenia, że do 100 tysięcy depozyty są

Zabezpieczone, tych pieniędzy na pewno nie zabraknie i to moim zdaniem przetrwało. Problem był tylko po stronie zyskowności tego portfela, no bo te portfele były bardzo ryzykowne, później były właśnie te całe sprawy sądowe, no i koniec końców okazało się, że Getin nie jest w stanie, stracił cały kapitał własny, skończyły się pieniądze, no i musiał zostać przejęty przez kogoś kto ma, kto jest w stanie do tego trochę biznesu dopłacić. Myślę, że jakby wcześniej ojcowie założyciele FTX przeczytali książkę Trzeba mu wysłać jak tu się obronić przed kryzysem. Sam Bankman jeszcze oskarża, że ten jego biznes to pogrążył właśnie szef Binance'a, który na początku

Bo inaczej by się pewnie nie spotykali. Tak. No i tam dyrektor Lehman Brothers, Richard Fould, jest przedstawiony jako taki typowy, cyniczny, wallstreetowski bankster, gdzie jak Warren Buffett miał ratować jego bank, to on powiedział, że pieprzy jego ofertę, bo Warren Buffett chciał kupować akcje po preferencyjnej cenie 30 dolarów, a Fould uważał, że to powinno być za 60. No i w tym filmie jest pokazana cała sekwencja jak się zbierają dyrektorzy banków, jak próbują zapanować nad tym kryzysem, czyli to jest coś, czyli to jest element, którego zabrakło przy upadku FTX i uważam, że to nie jest ostatnie bankructwo w świecie kryptowalut.

No tutaj wiesz, no to jest klasyka tak, że te połączone naczynia są bardzo duże w tym świecie finansów, a w przypadku kryptowalut no mamy do czynienia z takimi samymi mechanizmami, więc mogą być poważne problemy. Wróciłbym do tego właśnie Lehmana, no bo to jest też kolejny taki przykład właśnie trochę bardzo podobnej historii, bo nam się wydaje, że to są nowości, które się dzieją na rynkach giełdowych, no czy finansowych, no nie do końca, no bo Trochę historia Lehmana to jest bardzo podobną historią, czyli to jest bank uwikłany też w spekulowanie, a właściwie inwestowanie w bardzo ryzykowne aktywa. No i Lehman Brothers był bankiem inwestycyjnym. My znamy banki komercyjne, które mają z jednej strony nasze depozyty, z drugiej strony udzielają kredytów hipotecznych

Bank inwestycyjny różni się od banku komercyjnego tylko tym, że z jednej strony są inwestorzy, którzy powierzają mu pieniądze, duże instytucje finansowe, fundusze inwestycyjne, a z drugiej strony on w jakiś sposób inwestuje te środki. Lehman Brothers inwestował bardzo dużo środków w te instrumenty subprime'owe. Które były przedmiotem ogromnej hossy w czasie tych lat 2004, czy 2003, 2007. To była oczywiście pochodna hossy na rynku nieruchomości. A właściwie nie wiadomo czy pochodna, czy może nie przyczyna tej hossy na rynku nieruchomości. Koniec końców trochę podobna historia. Czyli ekspozycja na bardzo popularne ryzyko, które było, bardzo mocno zyskiwało na wartości i stało się takim trochę gwarantem

Zysku ostatecznie okazało się, że nie do końca jest warte tyle, ile wszystkim się wydawało, że jest warte. No i w tym momencie, podobnie jak w FTX, ci właściciele tych wszystkich kryptowalut przyszli po to, żeby wypłacić swoje pieniądze, tak samo w Lehmanie było, że po prostu z dnia na dzień wszystkie fundusze, wszystkie te globalne instytucje finansowe, często też inne banki, które pożyczały pieniądze Lehmanowi, Przyszły i powiedział, hej guys, oddawajcie nam nasze pieniądze i wybuchł z nie na dzień kryzys. Łączne straty kryzysu 2008 roku to były, że tych wszystkich banków inwestycyjnych oszacowano na półtora biliona dolarów. No bo założenie tych CDO wtedy, czy jak obejrzysz sobie wszystkie dostępne dokumenty na ten temat, w sensie filmy dokumentalne albo przeczytasz książki jak, nie wiem, Michael Lewis, no to, że CDO opierało się na tym, że jak to jest, że ludzie po prostu, że to było niemożliwe, że ludzie przestaną płacić swoje hipoteki.

Tak, no to były tak naprawdę CDO, to były kredyty hipoteczne, pojedyncze, spakowane w wielkie, ogromne paczki i mówiło się, że dzięki temu, że to jest tak zdywersyfikowane, to jest bezpieczne niczym najbezpieczniejsze instrumenty. I robiło się z ryzykownych kredytów, często kupowanych 2, 3, 4 dom, bank daje pieniądze. Tworzyło się bardzo bezpieczne instrumenty i ci ludzie część tych hipotek spłacili, ale na pewno to nie było tak bezpieczne, że miało mieć ratingi AAA, a oni takie tak naprawdę dawali, więc w przypadku tamtego kryzysu też Ta afera jest bardzo skomplikowana, no bo tam też są firmy ratingownie zamieszane, audytorzy są zamieszani w to, więc tutaj tak samo jak we FTX pewnie będzie wiele, wiele instytucji trochę będzie ubrudzonych, że tak powiem, tym błotem, które wybuchło w związku z aferą.

Ratingiem więc ta spirala kupowania tych instrumentów przez banki na całym świecie, fundusze i tak dalej się nakręcała. No i to spowodowało, że jakby te kraje widząc, że mają bardzo nisko procentowany dług zadłużyły się ponad miarę. No i ostatecznie nie były w stanie kontrolować tego długu. To wybuchło. Musiało dojść do takiej kontrolowanej, kontrolowanego, że tak powiem bankructwa. No i tutaj chyba takim spektakularnym przykładem, no może nie jednej instytucji, ale jakby całego systemu bankowego, który bardzo mocno na tym ucierpia, no to jest oczywiście bankowość cypryjska, gdzie pompowane były pieniądze między innymi bardzo bogatych Rosjan do tego systemu bankowego, nadpłynny, więc musiał gdzieś inwestować te pieniądze, kupował obligacje Grecji, no i w momencie kiedy te obligacje okazały się dużo mniej warte niż za ile je kupili, przecież tam były umorzenia obligacji,

Jeden region, który miał tam zgromadzone swoje środki zainwestował właśnie w amerykańskie banki i to po prostu wszystko stracili. Koniec końców. Wniosek z dzisiejszego podcastu jest taki, że historia na rynkach finansowych się lubi powtarzać. Ktoś kto jest przez długi czas na rynku zaczyna widzieć te elementy wspólne. Proces wygląda zawsze między innymi tak samo. Oczywiście od nas zależy to czy chcemy w tym uczestniczyć, w którym momencie wyjdziemy. Może możemy próbować tak jak u nas na forum ci inwestorzy na Strefie, że mówili, że wejdą może jeszcze zdążą wyjść z tych Z tych lokat Ambergoldu, więc no to też można świadomie spekulować, ale z drugiej strony jak już mamy taki moment, w którym rzeczywiście te gwiazdy, hossy bankrutują albo popadają w ogromne problemy, no to też jest taki sygnał, że do końca kryzysu jest