PJI67: Gdy przychodzi odpływ widać kto pływał bez gaci, o FTX, Lehman Brothers i Getin Banku

Każda hossa pompuje spekulacyjne balony, które w kryzysie popadają w kłopoty. Bankructwo FTX posłużyło nam za inspirację tego, aby opowiedzieć kilka takich historii. Lehman Brothers, Enron, a nawet Afera Ambergold to są w pewnego stopniu tego rodzaju historie. Warren Buffett kiedyś powiedział, że dopiero gdy przychodzi odpływ widać kto pływa bez gaci. W ten sposób chciał pokazać, że dopiero kryzys i spowolnienie gospodarcze odsłania mankamenty i słabości firm. Właśnie w takich okresach często w poważne tarapaty wpadają gwiazdy wcześniejszej hossy, które po prostu rosły w niezdrowy sposób. O tym dlaczego historia na giełdzie wciąż się powtarza i dlaczego historia FTX niewiele się różni od historii Lehman Brothers, ale nawet wpisuje się w kontekst chociażby Amber Gold czy Getin, Noble Banku opowiadamy w kolejnym odcinku podcastu 21% rocznie.

No i oczywiście nie będziemy owijali w bawełnę, że takim bezpośrednim powodem, a właściwie inspiracją do tego podcastu jest to spektakularne bankructwo, jakie w tej chwili ma miejsce w świecie krypto balut, czyli upadek giełdy FTX. FTX od ponad tygodnia nie schodzi z nagłówków wszystkich serwisów informacyjnych, nie tylko ekonomicznych. Sprawa jest tak, tak jak my w Polsce mieliśmy kiedyś bankructwo bitmarketu, to tak teraz FTX to była druga największa giełda w świecie kryptowalut zaraz za Binancem. Różnie mówią, niektórzy mówią, że druga, niektórzy mówią trzecia, no ale w każdym razie gigant i to co jest chyba istotne na dość dużym rynku, no bo rzeczywiście ten świat kryptowalut przez te ostatnie lata tak urósł, że niektóre te giełdy kryptowalutowe są większe od tradycyjnych giełd, więc to pokazuje skalę problemu z jakim mamy do czynienia.

W świecie tradycyjnych finansów są znane, że depozytariusz powinien być oddzielony od tego, kto prowadzi obrót. Pewne zasady ABC, takie świata finansów, funkcjonuje. Zostało wypracowane przez wiele wcześniejszych kryzysów i to niejako trochę się skumulowało i wybuchło teraz w świecie kryptowalut, a jego twarzą jest prezes i główny udziałowiec FTX, czyli... Bankman Freight. Kryptowaluty miałyby być tą wolnością od dotychczasowego systemu bankowego, gdzie w opinii tych wolnościowców dotychczasowy system panuje patologia. Są ci mityczni oni lub banki centralne, które mogą sobie w każdej chwili dodrukować.

No dzisiaj mam wrażenie, że kryptowaluty w pewnym momencie, przynajmniej rok temu, Były bardziej popularne niż tradycyjne aktywa. Jeżeli się wyszło do siłowni, do restauracji i zapytało się to, ludzie częściej mieli w portfelu jakieś kryptowaluty niż akcje, fundusze inwestycyjne czy inne papiery wartościowe. No i to bardzo mocno urosło, trochę pękło, no i teraz mamy jeszcze takie już po ponadrocznej hossie, takie mocne uderzenie w postaci bankructwa jednej z największych instytucji finansowych w tym świecie, czyli FTX. No, krypto miało swoje też takie największe boomy w momencie jak, nie wiem czy pamiętasz, jak Facebook chciał wprowadzić swoją krypto... Tak, no było ich chyba ostatecznie nie pozwolone na to.

I on po prostu chciał być taką dobrą twarzą. On brał często udział w przesłuchaniach w kongresie na temat krypto. Chciał pokazać, że kryptowaluty to jest dobra alternatywa i to nie jest taki patologiczny system. Że to nie jest taka wylęgarnia patologii. Tak, że to nie jest taka wylęgarnia patologii. I ponad 10 dni temu, od publikacji tego podcastu, jakieś 2 tygodnie w tył, Wychodzi raport CoinDesku na temat FTX i okazuje się, że jest tam potężna dziura. Podobnie jak było w sytuacji Lehman Brothers, gdzie na początku myślano, że dziura subprime to są straty w wysokości 30 miliardów dolarów. Okazało się, że to chodzi o ponad 70 miliardów.

Sprawa podobna była też z FTX. Okazało się, że tam jest potężny brak W tym momencie przechodzi kryzys płynności. To jest taka tradycyjna sytuacja, która wielokrotnie miała miejsce, czyli run na jakąś instytucję finansową. Ludzie trzymają gdzieś swoje pieniądze, czy to są depozyty, czy to są instrumenty finansowe, czy w tym przypadku to są różnego rodzaju kryptowaluty, czy stable coiny. Czy jak to inaczej się nazwiemy. Dowiadują się, że tyle stablecoinów czy kryptowalut, ile oni tam mają, nikt nie przetrzymuje, więc jest ogromna dziura. Wszyscy ruszają, żeby je wypłacić.

Oczywiście nie ma tych pieniędzy, no i... Trzeba ogłosić bankructwo i jest wielkie wyjaśnianie co wywołało tą dziurę w bilansie spółki między pasywami, czyli tym co tak naprawdę ludzie wpłacili, a aktywami, czyli tym co zostało pożyczone, wyprodukowane. No tak, jak zaczął się run na bank, oczywiście w tym świecie nie ma żadnych procedur, nie ma żadnych mechanizmów, no bo nie ma obowiązku posiadania takich. Tam żadna instytucja nie mogła wspierać FTX. Okazuje się, że tam ponad 400 milionów dolarów zostało wyprowadzonych tyłem. Codziennie rodzą się jakieś nowe informacje, że był włam po prostu i wykradziono 600 milionów dolarów, że 400 milionów po prostu ktoś wyprowadził tyłem.

No tak, no i pewnie świat kryptowalut jaki znaliśmy właśnie przemija na naszych oczach, to znaczy to już w taki sposób nie będzie funkcjonować. Tam jest tyle wątków, chociażby to, że bankructwo FTX może spowodować, że organy między innymi SEC dowie się kto tak naprawdę miał konta na tej giełdzie. Co miało być niby anonimowe. Możliwe, że wiele osób będzie poszukiwanych za pranie brudnych pieniędzy albo za dysponowanie kwotami, których nie mieli. Więc tych wątków tak naprawdę we FTX jest bez liku. Prawda jest taka, że Tego rodzaju historie wielokrotnie miały w przyszłości miejsce, nawet w Polsce mieliśmy przynajmniej kilka, ja bym był w stanie wymienić takich historii. Zawsze to mniej więcej wygląda tak, że jest jakiś rynek, hossa, aktywo, które cieszy się ogromną popularnością.

No to Elon Musk odpowiadał, że rozmawiał z nim przez jakieś pół godziny i przez ten cały czas jego miernik bzdur był rozgrzany do czerwoności. Odniósł po prostu wrażenie, że ten człowiek jest kompletnie niewiarygodny i nie ma kapitału. No ale to był ten sam czas, gdzie giełda FTX została sponsorem tytularnym jednego ze stadionów z boisk koszykarskich w No to jest klasyka, no to wiadomo. Trzeba promować, nie? No oczywiście. I to mi bardzo przypomina na przykład Ambergold, bo sytuacja była taka sama. Marcin Plichita pokazywał i był przecież mecenasem sztuki w Gdańsku. Tak samo otwierali własne linie lotnicze. Ambergold świecił się wtedy wszędzie.

No tak, to jest dobry przykład, jeżeli zaczynamy już od takich polskich przykładów. Amber Gold jest jak najbardziej dobrym przykładem. To był taki okres, złoto było na fali, tak naprawdę obligacje niewiele dawały, giełda była w słabym stanie i jedynym takim miejscem, gdzie można było solidnie zarobić, to był właśnie rynek złota. Bardzo popularne w tamtym okresie, kiedy oni funkcjonowali. No i oni to w taki sposób wykorzystywali, że dawali te gwarantowane lokaty zabezpieczone złotem. Później koniec końców się okazało, że tego złota to w Amber Gold do końca tak dużo nie było, ile ludzie wpłacili pieniędzy. No i oczywiście bardzo dobra analogia do tego co było z FTX. Ludzie rzucili się do tego, żeby zrywać swoje lokaty, żeby odzyskać swoje pieniądze.

Okazało się, że tych pieniędzy już dawno w Amber Goldzie nie ma. Tylko, że przed Ambergoldem służby wcześniej ostrzegały o tym. Ale zawsze są sygnały ostrzegawcze. Zawsze są sygnały ostrzegawcze. Wydaje mi się, że przed FTX na pewno ktoś też niejednokrotnie wcześniej ostrzegał i po prostu to też jest klasyka, że sam fakt tego świecenia się, tego szybkiego wzrostu, rozwoju zawsze tych bardziej dociekliwych zaczyna zastanawiać. Bo słuchaj, ja wtedy chodziłem do szkoły średniej i to nie był jakiś taki mój czas, ale ty to na pewno pamiętasz lepiej. Jak pierwszy raz spotkałeś się z reklamą Ambergold? Wiesz co, ja pamiętam, że u nas na Strefie na forum pisali o tym, że był wątek poświęcony Ambergoldowi. I tam było właśnie dyskusję na ten temat, że część nawet inwestorów świadomie wkładała pieniądze, wiedząc, że coś jest nie tak, ale z takim założeniem, że zdążą jeszcze uciec.

Zabezpieczone, tych pieniędzy na pewno nie zabraknie i to moim zdaniem przetrwało. Problem był tylko po stronie zyskowności tego portfela, no bo te portfele były bardzo ryzykowne, później były właśnie te całe sprawy sądowe, no i koniec końców okazało się, że Getin nie jest w stanie, stracił cały kapitał własny, skończyły się pieniądze, no i musiał zostać przejęty przez kogoś kto ma, kto jest w stanie do tego trochę biznesu dopłacić. Myślę, że jakby wcześniej ojcowie założyciele FTX przeczytali książkę Trzeba mu wysłać jak tu się obronić przed kryzysem. Sam Bankman jeszcze oskarża, że ten jego biznes to pogrążył właśnie szef Binance'a, który na początku

Raport wyszedł w środę, przez weekend rozgrzała się cała afera, a we wtorek z Binancem podpisali umowę o list intencyjny, a w środę Binance powiedział nie, że oni to jednak nie chcą tego. No ale widzisz, to jest normalne, jednak mimo wszystko jest konkurencja, rynek konkurencyjny. Z drugiej strony wydaje mi się, że zawsze wygrywa ten kto ma więcej pieniędzy i który jednak ma większą awersję do ryzyka, zwłaszcza w kryzysie. No i chyba tutaj z punktu widzenia tego W tej sytuacji rynkowej no to właśnie Binance był tym, który jednak bardziej długoterminowo patrzył na ten rynek, a FTX no był tak naprawdę w kryzysie i szukał dyski ratunku no i chyba konkurencja wyczuła, że ten wspólny deal jaki mieli robić no to nie był jednak wspólny tylko było ratowanie jednej instytucji przez drugą.

Bo inaczej by się pewnie nie spotykali. Tak. No i tam dyrektor Lehman Brothers, Richard Fould, jest przedstawiony jako taki typowy, cyniczny, wallstreetowski bankster, gdzie jak Warren Buffett miał ratować jego bank, to on powiedział, że pieprzy jego ofertę, bo Warren Buffett chciał kupować akcje po preferencyjnej cenie 30 dolarów, a Fould uważał, że to powinno być za 60. No i w tym filmie jest pokazana cała sekwencja jak się zbierają dyrektorzy banków, jak próbują zapanować nad tym kryzysem, czyli to jest coś, czyli to jest element, którego zabrakło przy upadku FTX i uważam, że to nie jest ostatnie bankructwo w świecie kryptowalut.

Zysku ostatecznie okazało się, że nie do końca jest warte tyle, ile wszystkim się wydawało, że jest warte. No i w tym momencie, podobnie jak w FTX, ci właściciele tych wszystkich kryptowalut przyszli po to, żeby wypłacić swoje pieniądze, tak samo w Lehmanie było, że po prostu z dnia na dzień wszystkie fundusze, wszystkie te globalne instytucje finansowe, często też inne banki, które pożyczały pieniądze Lehmanowi, Przyszły i powiedział, hej guys, oddawajcie nam nasze pieniądze i wybuchł z nie na dzień kryzys. Łączne straty kryzysu 2008 roku to były, że tych wszystkich banków inwestycyjnych oszacowano na półtora biliona dolarów. No bo założenie tych CDO wtedy, czy jak obejrzysz sobie wszystkie dostępne dokumenty na ten temat, w sensie filmy dokumentalne albo przeczytasz książki jak, nie wiem, Michael Lewis, no to, że CDO opierało się na tym, że jak to jest, że ludzie po prostu, że to było niemożliwe, że ludzie przestaną płacić swoje hipoteki.

Tak, no to były tak naprawdę CDO, to były kredyty hipoteczne, pojedyncze, spakowane w wielkie, ogromne paczki i mówiło się, że dzięki temu, że to jest tak zdywersyfikowane, to jest bezpieczne niczym najbezpieczniejsze instrumenty. I robiło się z ryzykownych kredytów, często kupowanych 2, 3, 4 dom, bank daje pieniądze. Tworzyło się bardzo bezpieczne instrumenty i ci ludzie część tych hipotek spłacili, ale na pewno to nie było tak bezpieczne, że miało mieć ratingi AAA, a oni takie tak naprawdę dawali, więc w przypadku tamtego kryzysu też Ta afera jest bardzo skomplikowana, no bo tam też są firmy ratingownie zamieszane, audytorzy są zamieszani w to, więc tutaj tak samo jak we FTX pewnie będzie wiele, wiele instytucji trochę będzie ubrudzonych, że tak powiem, tym błotem, które wybuchło w związku z aferą.

W FTX jest ten sam syndyk, który był w Enronie. Czyli to jest kolejny ciekawy wątek, który łączy naszego współczesnego FTXa z Enronem. Dobrze, tylko tutaj kropka, bo zróbmy wprowadzenie do tego, że Enron to jest 2001 rok, dobrze mówię? Tak. Wybuch afery. Obok tego, zapnijmy to w całość, jeszcze był WorldCom, bo to też jest takie spektakularne bankructwo tamtego kryzysu. To była firma taka bardziej sieciowa, internetowa, która się rozwijała, ale to były takie dwa spektakularne bankructwa po tej hoście lat 90. na giełdzie, gdzie rzeczywiście Ten rynek giełdowy przeżywał ogromny wzrost, no i liczył się wtedy tylko wzrost.

By funkcjonowała do dzisiaj, no bo jego po prostu zgubiło to, że w końcu nastał kryzys, w którym wszystko spadało, a on musiał pokazać znowu, że ma zyski, więc wszyscy zaczęli się pytać, hej, jak do cholery ty masz zyski, skoro wszyscy naokoło tracą i po prostu zostały bardziej analizowane księgi, no i wyszło, że to wszystko było piramidą finansową. Jednym słowem, klasyka. Bardzo mi się podoba takie określenie, że właśnie przy rosnących stopach procentowych zwiększa się konkurencja o kapitał. I jak widać w tych wszystkich przypadkach, które zostały wymienione dzisiaj w podcaście FTX, Enron, Lehman Brothers, Bernie Madoff, WorldCom, wszędzie jest ten sam mianownik, czyli nadużycia.

Bo w FTX, mimo że Bankman był określany jako taki JP Morgan, on tam ratował spółki, łączył, wiesz, kojarzył startupy z Venture Capital, to mimo wszystko, co utopiło jego biznes, to również były nadużycia, że jego giełda nie funkcjonowała według zasad giełd, tak jak mamy GPW, Wielkie dzięki i do zobaczenia! Rośnie, no to wiesz, to tam nie trzeba pilnować tak kosztów, zatrudniamy, sprzedajemy, biznes się kręci, no ale jak przychodzi kryzys i właśnie nastają te trudniejsze czasy, no to wtedy niestety takie błędy albo nietrzymanie kosztów, albo rozrzutność zaczyna pokutować, no a jak jeszcze mamy do czynienia z jakimiś oszustwami albo niegospodarnością, nazwijmy to, że tak powiem, bardzo ogólnie,