Mentionsy Mentionsy
Stand-up na wakacjach
Stand-up na wakacjach

Misja specjalna: Hindenburg

06.06.2023 ·10 min 58 s

Misja specjalna w RMF FM. Katastrofa Hindenburga. Pojedziesz na lotnisko w Lakehurst i będziesz komentował lądowanie sterowca. 6 maja o 6 rano spodziewają się tam Hindenburga. Takie polecenie otrzymał Herbert Morrison, reporter stacji radiowej WLS z Chicago. Co można powiedzieć o lądowaniu sterowca? Zastanawiał się Morrison. Zrzucił cumy, ludzie schodzą po trapie, rutyda i nuda. Ale szefowi się nie odmawia. Spakował więc walizkę, zabrał sprzęt do nagrywania i pojechał. Najpierw musiał dostać się do Filadelfii. To jakieś 750 mil, cały dzień jazdy pociągiem. Ale z Filadelfii, gdzie łatwo było o hotel, miał już blisko. Dojazd na lotnisko Lakehurst zajął Morrisonowi zaledwie godzinę.

Naval Air Engineering Station Lakehurst, bo tak brzmiała oficjalna nazwa, powstało w czasie I wojny światowej jako poligon artylerii. Po wojnie teren przejęła marynarka wojenna i zmieniła poligon w lotnisko dla sterowców. Kiedy 6 maja 1937 roku wczesnym rankiem Morrison przyjechał na lotnisko, zobaczył olbrzymią bryłę hangaru i niewielki budynek poczekalni dla pasażerów. Nieopodal na otwartej przestrzeni wznosiły się stalowe maszty cumownicze. Morrison zwrócił uwagę na maszt przy hangarze nr 1, największym na tym lotnisku. To tu miał zostać przycumowany Hindenburg. Tymczasem minęła szósta, dochodziło w pół do siódmej, a sterowca nie było. To pewnie przez tę paskudną pogodę, zastanawiał się Morrison. Pogoda tego dnia rzeczywiście była beznadziejna. Padało i zanosiło się na burzę. Lecz opóźnienie sterowca miało jeszcze inną przyczynę.

Zachodni wiatr nad Atlantykiem. Zamiast o 6 rano, jak planowano, sterowca spodziewano się nad Lakehurst, 10 godzin później. Kwadrans po 16, Hindenburg znajdował się nad Bostonem. Dowódca sterowca, kapitan Max Prus, meldował. Odpowiedział Charles Rosendahl, dowódca Naval Air Station w Lakehurst. Dlatego postanowił pokazać pasażerom Manhattan z lotu ptaka, a potem przeleciał nad plażami i wybrzeżem New Jersey. I zadzierając głowy do góry, patrzyli jak sterowiec w kształcie długiego cygara płynie nad dachami drapaczy chmur. Niewielu z tych gapiów wiedziało, że wewnątrz znajdują się zbiorniki wypełnione gazem lżejszym od powietrza.

Zdecydowanie zalecam najszybsze możliwe lądowanie. Po godzinie 19 sterowiec zszedł na wysokość 200 metrów i rozpoczął manewr lądowania. Kończyła się czterodniowa podróż z Frankfurtu. To było niedługo, zważywszy na fakt, że rejs najszybszym liniowcem trwał dwa razy dłużej. W latach 30 XX wieku sterowce były powszechnie uważane za przyszłość podróży lotniczych. Osiągały prędkość do 130 km na godzinę i zabierały na pokład około 70 pasażerów. Tym razem na pokładzie było tylko 36 pasażerów i 61 oficerów. Sterowiec oficjalnie nazywał się Luftschiff Zeppelin 129 Hindenburg. Został zbudowany z duraluminium, nowoczesnego i mocnego metalu. Budowa Hindenburga rozpoczęła się w 1931 roku, ale została nagle przerwana z powodu bankructwa firmy Zeppelin.

Prace wznowiono w 1935 roku pod nadzorem partii nazistowskiej. W 1936 roku Hindenburg odbył pierwszy rejs. Osiem dni leciał do Rio de Janeiro. W tym samym roku jeszcze sześciokrotnie latał do Brazylii i 10 razy do Stanów Zjednoczonych. 6 maja 1937 roku po godzinie 19 po raz jedenasty podchodził do lądowania na Lakehurst. Morrison i odpowiadający za sprzęt do nagrywania Charles Nelson byli gotowi do pracy. Nelson położył dużą, 16-colową płytę na gramofon. Przyłożył do niej igłę, która miała żłobić rowki w rytm głosu Morrisona i przygotował wzmacniacz. Teraz czekał, aż Morrison zacznie relację. Morrison zaczął spokojnie, bez zbędnych emocji. O godzinie 19.21, kiedy sterowiec znajdował się 90 metrów nad ziemią, z dziobu zrzucono parę lin cumowniczych.

Liny złapali ludzie z obsługi naziemnej. A Morrison mówił... Teraz, gdy zrzucili liny z dziobu, sterowiec praktycznie stoi w miejscu trzymany przez wielu mężczyzn. Znowu zaczyna padać. Tylne silniki nadal pracują, by powstrzymać go od... Staną w płomieniach! Nagrywaj to, Charlie! Nagrywaj! Charlie! To ogień! Ależ szybko się rozprzestrzenia! Sterowiec płonie i... i spada na maszt cumowniczy i ludzi! To straszne! Pół minuty po wybuchu pożaru Hindenburg runął na ziemię, a w 90 sekund wypalił się cały wodór. W tych piekielnych warunkach kwestia przeżycia rozbijała się o to, gdzie kto się znajdował. Pasażerowie i załoga zaczęli wyskakiwać przez okna. Większość pasażerów znajdujących się w pomieszczeniach ogólnodostępnych na pokładzie A przeżyła.

Większość ekspertów była zgodna co do tego, że pożar był wynikiem sabotażu. I do takiej wersji przychylał się również Hugo Ekener, szef firmy Zeppelin. Również zwolennikiem hipotezy sabotażu był dowódca Hindenburga, Max Prus. W wywiadzie przeprowadzonym w 1960 roku przez Kenneta Leysha dla Biura Badań Historii Mówionej Uniwersytetu Kalambia Prus powiedział. Podróże sterowcem były bezpieczne. Nieraz zdarzało się, że sterowce przechodziły przez burzę, nawet zostały uderzone piorunem, a mimo to nic im się nie stało. Dlaczego w przypadku Hindenburga miałoby być inaczej? Dlatego zdecydowanie uważam, że sterowiec padł ofiarą sabotażu. Jeśli to był sabotaż, to kto był sabotażystą?

Załoga nie chciała uwierzyć, że ktoś z nich dokonałby sabotażu. Stwierdzili, że tylko pasażer mógł to zrobić. I znaleźli winnego. Józef Spach, niemiecki akrobata. Według stewardów Spach opowiadał antyhitlerowskie dowcipy podczas lotu, a jako akrobata mógł wspiąć się na ta kierunek sterowca, aby podłożyć bombę. Skoro podłożył bombę, musiała to być bomba zegarowa, ustawiona na konkretną godzinę. Jeśli tak było, tłumaczyła załoga Hindenburga, staje się jasne zdenerwowanie Spaha w wyniku opóźnienia podczas lądowania. Drugim podejrzanym był niejaki Erich Spell i historia tej postaci posłużyła za kanwę filmu Hindenburg z 1975 roku. Mimo popularności, większość historyków odrzuca hipotezę sabotażu, ponieważ nigdy nie przedstawiono żadnych solidnych dowodów na jej poparcie.

Nigdy też nie odnaleziono fragmentów bomby ani też nie potwierdziło jej niemieckie i amerykańskie śledztwo. Skoro nie sabotaż, to co? Znany nam już Hugo Ekener argumentował, że pożar został wywołany przez iskrę elektryczną, która została spowodowana nagromadzeniem się elektryczności statycznej na sterowcu. Opinie dyrektora Ekenera podważył historyk Douglas Robinson. A jednak mimo tego sceptycyzmu inżynierowie z firmy Zeppelin poważnie potraktowali hipotezy wyładowań statycznych i uznali izolację tkaniny od ramy sterowca za wadę konstrukcyjną Hindenburga. Niemieckie dochodzenie wykazało, że izolacja zewnętrznej osłony spowodowała, że iskra przeskoczyła na pobliski kawałek metalu, zapalając w ten sposób wodór. Prawie 80 lat badań i testów naukowych potwierdza ten sam wniosek, do którego doszli niemieccy i amerykańscy eksperci w 1937 roku.

Prawda jest taka, że Hindenburg został zniszczony, ponieważ został napompowany wodorem. Kiedy przyjrzymy się bliżej historii budowy Hindenburga, okaże się, że według oryginalnego planu zbiorniki sterowca miał wypełniać hel. Hel to gaz cięższy od wodoru, ale niepalny, a zatem bezpieczny. Dlaczego więc konstruktorzy niemieccy z niego zrezygnowali? Przyczyną była polityka gospodarcza Stanów Zjednoczonych, bo ten kraj posiadał monopol na produkcję helu. W latach 20. Kongres zakazał eksportować ten gaz. Niemcy próbowali wpłynąć na zmianę decyzji, ale bez skutku. Amerykanie byli nieugięci. Wobec tego inżynierowie Zeppelina nie mieli wyboru. Musieli zastosować wodór, pomimo ekstremalnej łatwopalności tego gazu. Nie widzieli jednak w tym realnego problemu. Mieli już duże doświadczenie z wodorem jako gazem nośnym.

Pokazano wszystkie 10 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.