S04E31: "Noc na ziemi" (1991) -- CLASSIC
Opowiadam o filmie "Noc na ziemi" (1991) Jima Jarmuscha.
...amerykańską, takimi autorami jak chociażby John Ashbery, Frank O'Hara czy Rod Paget i nawet był wtedy edytorem, redaktorem pisemka wydawanego przez studentów Columbia. To się nazywało Columbia Review. Te jego poetyckie zainteresowania, które są obecne w całej jego twórczości, bo jest on bardzo wyczulony i na muzykę, jest wielkim koneserem muzyki, Dlatego zaprosił do Nocy na Ziemi Toma Waitesa, ale także jest właśnie koneserem poezji i to widać we wszystkich jego filmach. Rola poezji będzie wielka w Truposzu, gdzie poezja Williama Blake'a okaże się ważna, no ale my już wiemy po latach, że także poetą będzie główny bohater filmu Patterson i wręcz jego wiersze
Twierdzą, że nie da się tej opowieści przebić. Mika przebija tę opowieść, opowiadając rzeczywiście przejmującą, bardzo smutną i kończącą film na naprawdę gorzkiej, melancholijnej nucie opowieść o śmierci swojego nowonarodzonego dziecka. Pięć opowieści, pięć bardzo różnych miast, pięć bardzo różnych nastrojów. Jest małym cudem to, że film jest jednak bardzo spójny. Na pewno dwie rzeczy bardzo ten film uspójniają. Poza samym konceptem, to znaczy właśnie tym, że widzimy zegar, który za każdym razem się cofa i czujemy, że wszystko dzieje się w tym samym czasie. Na pewno dwie siły uspójniające ten film to po pierwsze muzyka Toma Waitesa, którego Jim Jarmusch zaprosił i który tu stworzył znakomitą ścieżkę dźwiękową, włącznie ze specjalnie napisanymi przez siebie balladami.
Tak zaczyna się ten film, a jednocześnie kamera troszkę pijana zbliża się w stronę tego globu, Nie jest to równomierna, zrównoważona jazda kamery, jest to raczej takie pijane człapanie, które odpowiada nie tylko podchmielonemu stanowi ostatnich bohaterów filmu, ale także na pewno odpowiada głosowi i całej personie Toma Waitesa, który śpiewa piosenkę Back in the Good Old World. Piosenka, ballada, która w tych pierwszych taktach i pierwszych minutach nocy na ziemi brzmi niemalże jak jeden z songów Kurta Weila do opery za trzy grosze, właśnie pijacka poezja delikatnej, lirycznej hipnozy.
Ale na dodatek od razu ustawia nam ten film w pewnej szczególnej interpretacji. Posłuchajmy słów tego utworu. Back in the good old world. When I was a boy, oczywiście w przypadku Waitsa brzmi to bardziej When I was a boy, the moon was a pearl, the sun a yellow gold. Kiedy byłem chłopcem, księżyc był perłą, a słońce złotem. Ale kiedy stałem się mężczyzną, nagle wiatr zawiał zimno.
Ruch kamery sprawia, że nie widzimy tej Polski. Otóż wtedy możemy się zapytać, no dobrze, ale jak wygląda na tej ziemi? Jaka jest ta ziemia, za którą tak tęsknisz, zabłąkana dusza? Pierwsze obrazy, jakie dostajemy, obrazy fotograficzne, to są właśnie obrazy Los Angeles. I jesteśmy na cudownym, jak już wspomniałem, kolorowym śmietniku. Tom Anderson, który napisał esej do Criterion Collection, do książeczki, który nakręcił też wybitny film LA Plays Itself, wizualny esej o tym, jak Los Angeles było przedstawiane w filmach na przestrzeni dekad, Napisał, że w zasadzie dzisiaj, esej jest z 2007, nie ma już żadnego z tych miejsc, które, prawie żadnego, które nakręcił w Los Angeles Jim Jarmusch, bo Los Angeles tak szybko się zmienia.
Jest budka z hot dogami, nie ma budki z hot dogami. Jest jakiś salon samochodowy, nie ma salonu samochodowego. Takie właśnie miejsca, nietrwałe, często styropianowo-plastikowe, pokazuje nam kamera Jarmusza. Nie skupia się na wspaniałych willach w Beverly Hills, mimo że do takiej właśnie willi jedzie bohaterka grana przez Gina Rollands, tylko właśnie widzimy zepsute samochody, widzimy to wszystko, co troszkę na marginesie amerykańskiej rzeczywistości. Do tego przyzwyczaił nas Jarmusz już w swoich pierwszych filmach i taki pozostaje także tutaj. Tak jak wspomniałem, muzyka Waitesa uspójnia film między innymi dlatego, że pojawia się w pięciu rozdziałach w bardzo różnych aranżacjach. Czasami są to aranżacje, które nawiązują może nie do charakteru narodowego danego miejsca, ale na pewno do kultury tego miejsca.
Chciałbym zobaczyć taki sequel, z innym zestawem aktorów oczywiście, może wciąż z tą samą muzyką Waitesa. Ale wydaje mi się, że taką jaką jest, Noc na Ziemi jest pięknym reliktem z jednej strony tego właśnie podejścia poetów modernistycznych, tych amerykańskich, właśnie tej szkoły nowojorskiej, także tego happy-endu zimnej wojny. Myślę, że w roku 2022, 31 lat po premierze, Nocy na Ziemi. Troszkę inaczej patrzymy na naszą globalność. Może troszkę bardziej krytycznie patrzymy na różne zależności władzy, centrum, peryferii, różnych, różnych siatek, jakie możemy nałożyć na nasz współczesny świat. Nasze oko chyba straciło tą poetycką niewinność, z jaką rozpoczyna się Noc na Ziemi, pokazując nam pięknie wymalowany glob.
Nowy odcinek. A teraz, jeśli dawno nie wracaliście do Nocy na Ziemi, zachęcam. Jest dostępna na VOD Nowych Horyzontów. Posłuchajcie Toma Waitesa, odwiedźcie starych znajomych z każdej z historii i zapytajcie się sami, jak wy zmieniliście się w międzyczasie. A jeśli będzie to wasze pierwsze spotkanie z tym filmem, to zapytajcie się, czy ten świat, który widzicie na ekranie, Jest dla Was rozpoznawalny, czy jednak jest to już trochę wizja globu zatopionego w bursztynie? Bardzo Wam dziękuję za uwagę i kolejny SpoilerMaster już za dwa tygodnie. Wyjątkowo. Do usłyszenia.
Pokazano wszystkie 8 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Podcast host introduces the episode, discussing the film and his background with it.
SpoilerMaster jest podcastem w całości utrzymywanym przez patronki i patronów w serwisie patronite.pl
Host provides an overview of the film, its director, and the concept of the movie.
Host delves into the concept of the film, its global scope, and the production challenges.
Host discusses the five stories taking place in different cities, their characters, and the film's structure.
Host talks about the music and cinematography, their roles in the film's cohesion and atmosphere.
Host reflects on the film's themes, its cultural context, and its relevance today.
Jest dostępna na VOD Nowych Horyzontów
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
„SpoilerMaster jest podcastem w całości utrzymywanym przez patronki i patronów w serwisie patronite.pl"
„Jest dostępna na VOD Nowych Horyzontów"
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.