Marek Węcowski 12.10.2026

I w mańskiej książce pojawiają się trzy, jest wkładka z fotografiami, tych fotografii jest więcej, ale pod koniec pojawiają się trzy zdjęcia portretowe. Leszek Kołakowski, Józef Witlin i Zbigniew Herbert. Wszyscy trzej w jakiś sposób nasyceni poezją. Nasyceni filozofią, nasyceni klasyką i chciałem się pana spytać o tego drugiego w kolejności, który 2-3 dni temu miał swoją 130 rocznicę urodzin, Józef Witlin, autor i poeta i prozaik. Autor Soli Ziemi i człowiek, który opisując I wojnę światową, która w polskiej historii nie jest tak istotna jak w historii Europy Zachodniej, o której pan powiedział.

Mamy trochę inną perspektywę na I wojnę światową niż Francuzi, Brytyjczycy czy też Niemcy. I on na tą I wojnę światową wyrusza Odyseja, którą chce przełożyć i przekłada. I na ile ta opowieść i ta sylwetka Józefa Witlina jest też kluczem do pańskiej książki? Tu rzeczywiście jednym z impulsów do pisania tej książki było Zamówienie przez Piotra Pazińskiego, mojego przyjaciela, przez też szefa Gazety Wyborczej Adamu Niechnika. U mnie tekstu, który miał być swego rodzaju omówieniem wznowienia przez wydawnictwo Austeria książki pierwszego wydania, pierwszej wersji przekładu Odysei Lidlina.

I sporo z tego, co chciałem sobie w głowie, zacząłem sobie w głowie układać jako oś opowieści, którą bym chciał dać czytelnikowi i wtedy właśnie zaczęło się w mojej głowie kształtować. Więc Witlin tu był rzeczywiście ważny, ważny naprawdę jako autor, ale Witlin oczywiście towarzyszył mi dużo wcześniej. Cieszę się, że wspomniał Pan Jego powieść Słów Ziemi to jest moim zdaniem jedna z największych powieści języka polskiego w ogóle, a pewnie jedna z największych powieści, chociaż jest ich sporo, czy może szerzej, dzieł literatury europejskiej, które wokół doświadczenia pierwszej wojny się ogniskują, koncentrują. Rzecz znakomita.

Myślę, że Witlin, to zresztą ta historia idzie dalej, ponieważ Witlin rzeczywiście wyruszył na I wojnę z Odyseją, chociaż zaczął ją tłumaczyć już wcześniej w szkole, w gimnazjum po raz pierwszy, ale kolejne jego przekłady, ostatecznie trzy różne wersje tego przekładu, czy tych przekładów, bo to są zupełnie Mam wrażenie, bardzo osobne byty. Ostatnia wersja z kolei była już przez niego bezpośrednio dedykowana ludziom z doświadczeniem II wojny światowej, jak pisze naszym przyszłym Odysom i Telemachom.