Anna Arno 16.09.2026

Zwykanie z Trachlem jest tylko symboliczne i pośmiertne, ponieważ Celan chciał położyć kwiat na jego grobie, ale poprzez Fickera miał wrażenie, że nawiązał z nim duchowy kontakt i tutaj jest taki delikatny most pomiędzy największymi poetami Języka niemieckiego pierwszej połowy XX wieku i po wojnie. Kiedy opowiadała Pani o tołstoju, to użyła Pani takiego sformułowania. Powiedziała Pani, że tołstoj chciał odpokutować fikcję. W cudzysłowie, że pisząc tekst odwołujący się do Ewangelii, chciał czynić coś bardziej konkretnego niż to, co pisał Fanny Kareninie czy w Wojnie i Pokoju.

Ale to otwiera pytanie o charakter Pani książki. Czy ona jest literacką fikcją, czy jest takim wysublimowanym esejem? Bo też w tej pani książce pojawiają się losy wybitnego eseisty, by nie powiedzieć człowieka, który ten gatunek literacki wprowadza do europejskiej literatury. Ta książka jest jednak oparta na faktach i jest esejem i oczywiście ona jest oparta na, jest w niej element jakiejś potencjalności, to znaczy nasuwa się to pytanie, co by było, gdyby Wittgenstein przyjechał trzy dni wcześniej, czy Trachl byłby

Myślę, że nie w bezpośredni sposób. To znaczy czasy są bardzo niespokojne, ale Chyba raczej inspiracją był od dawna, może właśnie od początków XXI wieku, kiedy mieszkałam blisko tego miejsca, szpitala wojskowego w Krakowie, gdzie tablica upomnienia Georga Trachla. Myślałam o tym... Potencjalności losu i pewnym niespełnieniu i możliwości rozczarowania, spotkań, które albo się nie zdarzają, albo takich spotkań międzyludzkich, które się okazują rozminięciem.