Maria Janion. Dlaczego to kobiety są rewolucją?

I to hasło jak taki żywy pomnik, żywy dokument właśnie jakiegoś dziedzictwa, czy żywa tarcza utworzone właśnie podczas tego ceremonii odejścia. pożegnania utworzone przez kilkanaście dziewczyn, prawda, kilkanaście kobiet, wśród których właśnie były i uczennice, profesor Janion i też różne inne osoby i twórczynie i pisarki i po prostu, nie wiem, fanki. Było to dla mnie szalenie wzruszające i właśnie tak zastanawiałam się, co ona by powiedziała, gdyby to widziała i że tak sobie wyobrażałam, że jednak się uśmiecha. Oczywiście to hasło, no to wiemy, jest takim rodzajem parafrazy słynnego powiedzenia dotyczącego Adama Mickiewicza, który jak gdyby, no powiedzmy sobie, że jest ojcem tej nowożytnej polskości.

No właśnie, a tymczasem profesor Janion, jedna z najważniejszych polskich naukowczyń feministycznych, stwierdza w swojej książce wprost, kobieta jest szaleństwem. Jak to rozumieć tak afirmatywnie? Tutaj może byśmy wróciły do samej idei romantyzmu, która wydaje mi się, że dla Janion przede wszystkim to było, dla niej doświadczenie romantyczne to było przede wszystkim doświadczenie, czy sztuka rozumienia egzystencji inaczej. Egzystencji, która nie jest próbą normy, tylko właśnie... Jest otwarciem się na to wszystko, co jest doświadczeniem pozanormatywnym, ale też otwarcie się na cierpienie i ból innych. I tak jak Janion zawsze podkreśla, że mesjanizm jest przekleństwem, tak, pokazywała, że można na przykład w inny sposób przeczytać czy myślenie Mickiewicza, czy relewela, albo nawet gest Kościuszki.

Ja bym poleciła książkę Bożeny Kef, Strażnicy Fatum, gdyż to jest książka, która niesamowicie właśnie wywiązuje się z tych wszystkich postulatów, o których tutaj dzisiaj była mowa. To jest próba czytania tekstów literackich, takich dużych tekstów literackich, takich tekstów matryc polskiej kultury przez pryzmat właśnie wykluczania, czy stygmatyzowania, czy piętnowania obecności żydowskiej, czy tematu żydowskiego. Bożena Kef rysuje tą książką taki niesamowity na pewnych stronicach dosłownie opisany regulamin gospodarza i gościa, którym posługuje się polska kultura wobec obecności żydowskiej. To jest bardzo uregulowany regulamin, bardzo stronniczo jak gdyby uregulowany i który ona przykłada do właśnie bardzo wielu tekstów, również do Mickiewicza, również do Różewicza i który jak gdyby ujawnia nam, pokazuje nam jak bardzo tylko właśnie kwestionowanie siebie i konfrontacja z takimi najciemniejszymi miejscami może być wyzwalające.