nie_koniec: RAPORT O POLSKIM DESIGNIE | Aleksandra Szymańska i Monika Głowacka

Różne rzeczy. Słuchasz podcastu Łódź Design Festival. Dzień dobry, ja nazywam się Ewa Jagalska, a to jest podcast Różne Rzeczy, który powstaje we współpracy serwisu domwprost.pl z Łódź Design Festival. Dziś ze mną w studio są panie Aleksandra Szymańska i Monika Głowacka, dyrektorka i wicedyrektorka Centrum Rozwoju Przemysłów Kreatywnych. A rozmawiać będziemy o raporcie Zaprojektować Polski Design, pierwszej tak kompleksowej diagnozie tego, w jakim stanie jest branża projektowa i dlaczego powinniśmy przestać traktować ją jako ozdobnik. Dzień dobry. Dzień dobry. Zacznijmy przewrotnie.

Przed chwilą Monika odniosła się do kwestii tego, kogo zaprosiliśmy i na przykład zaprosiliśmy architektów, zaprosiliśmy architektów wnętrz. Ale nie jest to takie oczywiste, bo często myśląc o projektantach, myślimy o projektantach na przykład, którzy pracują we wezornictwie przemysłowym, ale nie mówimy o architektach. Myśmy tutaj akurat podeszli dość szeroko. Każdy z tych raportów po pierwsze przyjmuje inną metodologię, ale też nawet w samym nazwaniu, kogo obejmuje, trochę się różni. Myślę, że w tych poprzednich raportach też w ogóle nie było badane tej grupy, która akurat u nas jest dość silnie reprezentowana, czyli właśnie tych tak zwanych designerów, User Experience Designerów na przykład, czy tak zwanych designerów usług, a oni też stanowią jakąś część grupy docelowej, więc jedno to jest nieprzystawalność poszczególnych raportów.

Gdzieś część tego systemu wsparcia jest rozproszona też na wspieranie przedsiębiorstw. Oczywiście wtedy nikt nie wyklucza firm, które zajmują się projektowaniem, no ale nie jest tak, że to są dedykowane programy. Od tego zacznę, nie wiem Monika, może ty o swoich zaskoczeniach. Ja chyba dodałabym do tego kwestię związaną z samym nazewnictwem branży, bo tu faktycznie też byłam przekonana, że to jest jedna nazwa design, ale w tej wersji anglojęzycznej. Natomiast faktycznie sama branża też używa bardzo różnych sformułowań, czy to wzornictwo, czy projektowanie, czy właśnie design albo pisany po angielsku, albo pisany po polsku. Więc tu też nie ma pewnej spójności w samym środowisku, jak definiować tą branżę.

Wydaje mi się, że powinniśmy też, pytanie czy to jest akurat, czy to jest dla naszej instytucji Projekt badawczy czy dla innej, ale percepcja designu jest w ogóle tematem, który powinno być zupełnie inaczej zbadany i na zupełnie innej grupie. Myśmy się jednak zwracali do osób, które są już w branży, są profesjonalistami i naszym celem przede wszystkim było zbadanie tego, czego oni potrzebują, żeby móc się rozwijać, żeby czuć, że są zaopiekowani systemowo, że mają narzędzia i możliwość nie tylko wykonywania swojej pracy, ale też eksperymentowania, projektowania, uczenia się tego, o czym Monika powiedziała, Gdzieś znalezienia czas na przyjrzenie się, co się dzieje w technologiach, co się dzieje w nauce, jak wykorzystywać to, co w tej chwili dzieje się na poziomie, nie wiem, materiałów, ale też oczekiwań społecznych dotyczących na przykład ekologicznych materiałów czy takich, które będą trwałe.

Takie okazje też trzeba stwarzać i to jest rola znowu dla takiej instytucji jak my. Ale to tego brakuje, rozumiem, w programie nauczania projektantów. Też, patrząc, ja jestem dużą entuzjastką programu SWPS-u, a dokładnie School of Forms i School of Ideas i lubię podejście tej uczelni, która właśnie stara się łączyć, z jednej strony wykorzystując te swoje kompetencje też psychologiczne, Aleksandra Szymańska i Monika Głowacka.

Nazwę CD Projekt, Techland, Eleven Beat Studio, ja w odpowiedzi. W tym świecie to są naprawdę silne marki i tu mogę powiedzieć, że jest coś takiego jak marka Polski, jeśli chodzi o gry. To znaczy polski geindef jest uważany za bardzo silny, a nie jest tak naprawdę wspierany publicznie, za wyjątkiem wsparcia na poziomie gospodarczym dla podmiotów właśnie przez PARP czy PAI, czyli od tych programów gospodarczych i przez nasz jedyny dzisiaj program, ale program o bardzo ograniczonej wartości, bo to jest program wspierany w wysokości 5 milionów Aleksandra Szymańska i Monika Głowacka.

Wspominaliśmy wcześniej, wspominała pani Moniko o języku designu. O tym, że właściwie w badaniach, w raporcie, wyniki raportu wskazują, że o designie za bardzo mówić nie umiemy, albo że umiemy, ale jest ten język mało precyzyjny. Możemy o tym jeszcze chwilę pomówić? I też krytyka, język krytyczny, nie tylko opisowy, ale też krytyczny. Jak o tym mówić? No bo czy taki zapis, czy taki zapis, to już jest chyba design czy design po polsku czy po angielsku, to ma mniejsze znaczenie niż...

Krytyka designu jest w ogóle chyba jakąś niższą niszę i to jest na pewno kłopot, że rzeczywiście mało jest w ogóle, mało jest rozmów o designie i na przykład funkcjonuje w designie coś, co w wielu dziedzinach już sobie nie pozwolimy, żeby powiedzieć, czyli dobry, zły design. Już nie mówimy zła, dobra muzyka, tak jak nie mówimy wysoka, niska kultura, prawda? A przy designie jeszcze bardzo często to jest ta nomenklatura, która jest używana. No i chyba ten aspekt, o którym też Monika mówiła, że my ciągle się gdzieś koncentrujemy wokół takich wyrażeń oceniających estetykę, a nie inne aspekty designu, które są równie ważne. No więc co trzeba brać pod uwagę, myśląc? Taki przewodnik dla początkującego krytyka designu, który nie ma nic wspólnego z branżą.

I co? Rozmawiałyśmy dzisiaj o stanie polskiego designu. Przypomnę, moimi gościniami były pani Aleksandra Szymańska i pani Monika Głowacka. Bardzo dziękujemy. Dziękuję. Z CRPK. Dziękuję. Dziękujemy za wysłuchanie. Więcej odcinków naszego podcastu znajdziesz na www.lodsdesign.com Działamy dzięki wsparciu Łódzkiego Centrum Wydarzeń i Urzędu Miasta Łodzi.