Mentionsy Mentionsy
Reportaż Radia Lublin
Reportaż Radia Lublin

Monika Malec "Tajemnica obrazu"

08.10.2025 ·33 min 25 s

Konserwacja przeprowadzona przez Muzeum Narodowe w Poznaniu potwierdziła, że obraz Józefa Pankiewicza "Targ na jarzyny " to kopia. Obraz był uważany za krok milowy w polskim malarstwie, przełamujący trendy. Do 7 grudnia w Muzeum Narodowym w Poznaniu można oglądać kopię obrazu po konserwacji i przedwojenne zdjęcie oryginału, na które zwrócił uwagę prof. Michał Haake z Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu. To on zauważył, że mamy do czynienia z kopią, a nie oryginałem. Reportaż "Tajemnica obrazu" opowiada o odkryciu profesora Haake i o roli malarstwa Józefa Pankiewicza.Fot. Fragment przedwojennego zdjęcia obrazu z książki Michała Haake "Utracone arcydzieło. Losy obrazu "Targ na jarzyny" Józefa Pankiewicza".

Ten zakupił obraz Targ na Jarzyny za Żelazną Bramą, a to umożliwiło Józefowi Pankiewiczowi wyjazd do Paryża. Kolekcjoner ucieszył się ze srebrnego medalu na paryskiej wystawie światowej. Ta procedura sprawdzania autentyczności dzieł wymaga tego, aby dotrzeć do wszelkich możliwych dokumentów, które by pozwoliły potwierdzić drogę, jaka rozpoczyna się w placowni artysty, a kończy się w miejscu, gdzie obecnie się obraz znajduje. Czyli mówiąc krótko, chodziło o to, aby wykazać, czy istnieje udokumentowana ciągłość losów obrazu od jego namalowania przez Pańkiewicza w Warszawie w 1918,

Był wieloletnim nauczycielem malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Właściwie od 1906 roku do śmierci, do 1940 roku miał bliskie związki z Akademią Sztuk Pięknych. ale też wykształcił całe pokolenie artystów poprzez założenie filii Akademii Sztuk Pięknych w Paryżu, gdzie zawiązało się ugrupowanie kapistów, czyli artystów związanych z Komitetem Paryskim, którzy stali się jego pierwszymi wychowankami, pasjonatami właśnie takiego czystego malarstwa. Pankiewicz stał się dla nich pewnym wzorem, autorytetem, erudytą, ale i takim też artystą, który wprowadzał do historii sztuki Wychował od Jana Cybisa poprzez Józefa Czapskiego, Artura Nakta-Samborskiego, Piotra Potworowskiego, Zygmunta Waliszewskiego i Marii Rudzkiej i wielu innych artystów, którzy z kolei później zaczęli wydawać czasopismo, czy przejęli redakcję plastyki i tam lansowali wzory właśnie tego nowego typu malarstwa związanego z koloryzmem, a po II wojnie światowej z różnymi przerwami związanymi z reżimem,

ale generalnie jakby gwarantowali pewnego rodzaju ciągłość edukacji artystycznej. Zasiadając w różnych akademiach, Jan Cybis w Warszawie, Artur Daksamborski też w Warszawie, Piotr Potworowski w Poznaniu, w Gdańsku, więc ci artyści niejako transmitowali tą kulturę artystyczną wyzwoloną przez Józefa Pankiewicza, ale nadając jej zupełnie też inne brzmienie, reinterpretowali tą spuściznę koloryzmu. Więc myślę, że te trzy aspekty związane z tą ewolucją artystyczną Pankiewicza i jego kontaktami i wreszcie tworzeniem pewnego środowiska artystycznego tutaj w Polsce. Dodając do tego jakby niezwykłe też wartości malarskie i ten cały dorobek, który nam pozostawił Pankiewicz, to składa się na to, że z perspektywy czasu patrząc, jeden z takich ważniejszych artystów, którzy zaważyli na rozwoju polskiej sztuki w XX wieku.

kładąc szczególny nacisk na tą tradycję, którą najgólniej rzecz biorąc nazywamy tradycją kolorystyczną. A więc kupował kapistów, kupował Taranczewskiego, Cybisa, który mu zresztą wystawy robił wtedy w Poznaniu w 1947 roku, kupował Nachta, Potworowskiego, całą tą plejadę artystów, z których bardzo wielu było uczniami Pańkiewicza. Kępiński budował tę kolekcję malarstwa polskiego właśnie w oparciu o tradycję kolorystyczną, a Pankiewicz był tym założycielem tego nurtu. Jego twórczość zależała u źródeł tej tendencji w malarstwie polskim. Więc możemy sobie łatwo obrazić, że w sytuacji, kiedy pojawia się w ofercie obraz Pankiewicza z czasów, kiedy właśnie Pankiewicz odkrywał dla siebie impresjonizm, a więc ten kierunek, który potem o rozwoju koloryzmu zadecydował,

Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.