Mentionsy Mentionsy
Reportaż Radia Lublin
Reportaż Radia Lublin

Mariusz Kamiński "Takich ludzi jest mało"

22.11.2026 ·42 min · 15 rozdziałów

Zlikwidował książeczkę mieszkaniową, żeby kupić papier na druk zakazanej literatury. Jako minister wstawał o piątej rano i rąbał drewno, bo nie było go stać na inny opał. Wszystko, co robił, traktował jak służbę – bez wielkich słów i szukania rozgłosu.O Januszu Krupskim – historyku, działaczu opozycji w PRL-u i wiceprezesie IPN, który zginął w katastrofie smoleńskiej –opowiada jego przyjaciel z podziemia, Janusz Bazydło (nazdjęciu). Podczas spotkania w Zakopanem wspominał w rozmowie z autorem reportażu lata studiów, drukowanie poza cenzurą i codzienne życie – z perspektywy kilkudziesięciu lat znajomości.

1:44 · Zjazdowa odprawa 1

Masowym czynem zjazdowym ludzie pracy lubelszczyzny dali odprawę tym, którzy rozpętali wypadki marcowe. Pierwszy sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PZPR Władysław Kozdra mówił. Nasza młodzież nie da się wywieźć w pole sionistycznym organizatorom i aktywnym uczestnikom zajść w Warszawie i innych ośrodkach akademickich. No i Janusz Szkupski w sposób naturalny doszedł do wniosku, że coś z nim trzeba zrobić. Czyli on tutaj prosto na kul, tak? Tak, tak, Janusz prosto na kul.

2:28 · Organizacja sprzeciwu 2

To Janusz mnie znalazł. Byłem dosyć znany na KUL-u. Z tych lat się, że przez kilka lat, w latach 60-tych byłem prezesem jedynej działającej na KUL-u organizacji młodzieżowej Zrzeszenia Studentów Polskich. W roku 1968 udałem się różnego rodzaju potyczki słownej, nie tylko z funkcjonariusz MSB, w trakcie wydarzeń marcowych lubelskich Poszedłem siedzieć na kilka miesięcy. Z całą pewnością był to wróżnik, który pozwolił Januszowi szukać mnie potem.

Byłem pesymistą, jeśli chodzi o te jego działania i zabiegi, które zmierzały do organizacji sprzeciwu wobec kroków władz partyjnych, państwowych, a także władz uniwersytetu, Na tym etapie bardziej sprzyjały pomysłowi przekształcenia samorządowej instytucji, organizacji studenckiej w instytucji o charakterze ideowym, czyli socjalistycznego związku studentów polskich. Ale ku mojemu zdumieniu, już na szczeblu centralnym w kościele, więc po rozmowie z księdzem prymasem, Janusz i grono jego koleżanek i kolegów z kół naukowych z KUL-u przekonało prymasa do działań, które

6:57 · Powielacz 1

Każdy by tak zrobił, no. I te pieniądze z książeczki wystarczyły na zakup stóry z papieru. Więc były niewielkie w sumie. I na tym papierze wydrukowany pierwszy numer zapisu. Zapis to pierwsze ogólnopolskie podziemne pismo literackie w PRL-u, w którym poza cenzurą ukazał się między innymi kompleks Polski Tadeusza Konwickiego. I tak się zaczęła niezależna poligrafia. W Lublinie, na Katowickim Uniwersytecie Lubelskim. Tą pierwszą pozycję, ten pierwszy zapis drukowała grupa studentów KUL-u. Na czele z Krupskim przez pół roku, bo przecież była prowizorka i wszyscy musieli się uczyć jak się to robi.

9:47 · Janusz Krupski - organizator 1

Dopiero 23 września 1977 roku ukonstytuował się Komitet Obrony Robotników, z którego usług KOR oczywiście w pierwszej kolejności korzystał. To było tak, że chłopcy dulkowali w jakiejś podlubelskiej wsi. Przywieziono ich w nocy z małą przerwą na małe spanie, dulkowali przez kilka dni, po czym ich wywożono. Bywało, że nie wiedzieli w ogóle u kogo są i w jakiej miejscowości kręcą.

19:10 · Działalność w Warszawie 1

Poprosił mnie na rozmowę. Poszliśmy do Parku Saskiego. Siedliśmy na ławce. Do dzisiaj pamiętam tą ławkę i tą sytuację. I powiedział, że ja już jestem w Warszawie, ty jesteś w Lublinie, ty lub spotkania, ja będę robił wydawnictwo. Robił bardzo wiele rzeczy dla spotkań, które ja potem prowadziłem. Spotkania to założony w 1977 roku w Lublinie przez Janusza Krupskiego podziemny kwartalnik katolicki, który poza cenzurą PRL-u pisał o prawach człowieka, wolności religijnej, zakazanej historii oraz o relacjach polsko-ukraińskich i polsko-żydowskich.

33:15 · Błogosławiony 1

Naszą modlitwą obejmujemy tych wszystkich, którzy przeszli wczoraj do wieczności. W ostatniej rozmowie telefonicznej, jaką przeprowadziłem z panią Joanną Krupską, absolwentką KUL-u, I żoną Janusza Krupskiego. Pani Joanna powiedziała mi, że w ostatnią noc miała kilkanaście minut, gdzie nie czuła poczucia tragedii. Zasnęła i śniło się jej, że przyszedł Janusz i częstował słodyczami dzieci. A potem obudziła się i uświadomiła sobie, że to był tylko sen.

37:45 · Dziś i przyszłość 1

A nikt nie będzie czytał takich strasznie dużych książek. Chcę w tym roku wydać zbiór relacji dotyczących życia i cnót Janusza, po to, żeby stały się one bardziej powszechne. W dużym nakładzie, no aż czasem pewno dojdzie do wizyty u arcybiskupa warszawskiego księdza Galbasa i rozmowy na temat rozpoczęcia procesu. Czyli jeszcze Pan zbiera materiały, tak? Już nie zbieram, bo myślę, że wyczerpałem już to, co było do zebrania, kilkanaście relacji. Jakby powiedziano, to wystarczy do rozpoczęcia procesu. W tych relacjach jest na przykład mocne stwierdzenie, że dzięki takim jak on pozostaje przy kościele,

Pokazano wszystkie 8 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.