Raport o stanie świata - 16 maja 2026

Przy mikrofonie Dariusz Rosiak. Dzień dobry Państwu. Zapraszam na raport o stanie świata. Kwestia Tajwanu jest najważniejsza w stosunkach między Chinami a USA, powiedział prezydent Xi Jinping w trakcie szczytu z udziałem Donalda Trumpa w Pekinie. Amerykański prezydent zapowiada ograniczenie amerykańskiego deficytu w handlu z Chinami. Chiny mają kupować amerykańską ropę, samoloty, soję i wołowinę, ale w trakcie szczytu nie ogłoszono żadnych umów handlowych. Chinom zależy przede wszystkim na dostępie do amerykańskich chipów najnowszej generacji. Czy pekiński szczyt faktycznie przyniósł przełom w stosunkach chińsko-amerykańskich? Czy, jak sugeruje Trump, Chiny gotowe są wstrzymać dostawy sprzętu do Iranu?

Za wszystkie wpłaty z serca Państwu dziękuję. Wszystkich, którzy mają możliwości finansowe i ochotę dołączyć do grona patronów raportu, zapraszam na mój profil w serwisie patronite.pl. Za jego pośrednictwem najłatwiej nas wesprzeć. Marcin Żyła jest wydawcą programu. Kris Wawrzak realizuje dźwięk. Jesteśmy w studiu Efektura w Warszawie. Chiny i Stany Zjednoczone powinny być partnerami, a nie rywalami, powiedział prezydent Chin Xi Jinping po spotkaniu z prezydentem Trumpem w Pekinie. Trump zapowiedział fantastyczną przyszłość w relacjach między obu krajami i zaprosił prezydenta Chin do Waszyngtonu we wrześniu. Szczyt odbywał się w podniosłej atmosferze z udziałem delegacji ministerialnych i biznesowych.

Jednak Chińczycy to Tajwan stawiają w centrum relacji z Waszyngtonem. Prezydent Xi w trakcie rozmowy z Trumpem miał powiedzieć, że jeśli wokół tej kwestii pojawiłyby się zwarcia i konflikty, całość stosunków między obu krajami byłaby zagrożona. Donald Trump powiedział, że Chiny wstrzymają dostarczanie sprzętu do Iranu oraz zaczną kupować amerykańską ropę. Chińskie źródła nie potwierdzały jak dotąd tej informacji, podobnie jak nie mamy informacji na temat umów handlowych zawartych w Pekinie w trakcie spotkania. Czego zatem dowiedzieliśmy się po szczycie? Kto wychodzi z niego bardziej wzmocniony? Opowie nam o tym Michał Bogusz, analityk ośrodka studiów wschodnich, autor bloga Za Wielkim Murem. Witam Pana.

To gra, w której potrzeba są dwie strony. Ewidentnie Pekin chce uniknąć sytuacji, w której rozwój sztucznej inteligencji w Chinach byłby uzależniony od dostaw amerykańskiego hardware'u. zgadza się na kupowanie ich w takich ilościach, w jakich jest to niezbędne do podtrzymania rozwoju technologii w międzyczasie, zanim Chiny zresztą będą zdolne do stworzenia własnych kart, własnego hardware'u, które jest niezbędne do rozwoju sztucznej inteligencji. To jest prawdziwy cel Pekinu, a to w międzyczasie to jest tylko właśnie kupowanie czasu. Czy my w ogóle coś wiemy na temat umów, które albo zostały zawarte, albo mogą być w najbliższej przyszłości zawarte? Trump, jak wspomniałem, mówi o tym, że Chiny będą kupowały więcej produktów, soi, wołowiny, tworzą się na handel ze Stanami.

Xi Jinping mówi, że Stany Zjednoczone i Chiny muszą uniknąć pułapki Tukidydesa, to a propos tych imperiów wschodzących i schodzących, o których pan wspominał, to zresztą ulubione sformułowanie geopolityków, którzy, niektórzy przynajmniej, twierdzą, że wojna między Chinami a Stanami jest nieunikniona. najwyraźniej albo to jest ukłon w stronę tego typu ocen ze strony prezydenta chińskiego, albo, no tak jak pan mówi, pewien pozór, pewna gra wykonywana przez Xi Jinpinga, ale jakbyśmy się mieli zastanowić, Co może stanowić podstawę stabilnych stosunków amerykańsko-chińskich?

przynosi swoje efekty. Coraz więcej członków aparatu to są ludzie wychowani w tym systemie. Oni wierzą w chiński nacjonalizm. To powoduje też, że i partia, i Xi Jinping stali się zakładnikami tej nacjonalistycznej narracji, którą partia wprowadziła po 1989 roku, po stłumieniu protestów na placu Tiananmen. I to staje się coraz bardziej niestabilny element legitymizacji reżimu wewnętrznie, dlatego że coraz więcej osób zadaje pytanie, no ile można gonić tego króliczka, tak? Jeżeli chiny są już supermocarstwem, równym Stanom Zjednoczonym, przeganiają te Stany Zjednoczone. Ameryka to chylące, upadające się mocarstwo, które właściwie się już zaraz skończy.

Dyskus wewnętrzny w Chinach, żartobliwie mówi się, że jest pomiędzy tymi, którzy uważają, że Chiny są najlepsze na świecie i tymi, którzy uważają, że Chiny są najlepsze we wszechświecie. No to jeżeli to supermocarstwo nie może wziąć jakiejś małej wyspy u swoich własnych wybrzeży, bo Amerykań, która upada, jest pełna narkomanów, ma prezydenta wariata itd., jest niewydolna, nieskuteczna, to dlaczego to supermotorstwo tego nie robi? I jaka jest odpowiedź partii na to? Odpowiedź Xi Jinpinga jest taka, że on wywiera coraz większą presję na Trumpa i na Amerykanów, żeby oni się chociaż troszeczkę zmienili swoją narrację. Bo nawet jeżeli zmienią tą narrację tylko słownie, to on będzie mógł to sprzedać jako sukces.

No i Eurowizja jest soft power z sensu stricto, dlatego że nadawcy publiczni to są nadawcy w jakiś sposób jednak kontrolowani przez miejscowe rządy. Ty mówisz o soft power. To nie jest tak wyłącznie, że obiektem bojkotów, a może jest, że obiektem bojkotów stają się kraje, które nie mają hard power. Nikt nie myśli o tym, żeby bojkotować literatury chińskiej na przykład, prawda? Czy filmów chińskich. Mimo, że Chiny dopuszczają się okrutnego łamania praw człowieka, czy to w Tybecie, czy na północy wobec Uigurów. ani nikomu nie przyjdzie do głowy, żeby bojkotować amerykańską sztukę z tego powodu, że zaatakował Iran. No właśnie o to chodzi, znaczy jest słoń w pokoju, wszyscy uznają, że go nie ma, bo jest za duży po prostu w tym wypadku i za dużo od niego zależy i to jest kultura amerykańska, która jest kulturą soft power kraju, który dotyka prawie wszystkich konfliktów zbrojnych w jakiś sposób.