Jak nie dać się oszukać?

Czasami też się okazuje, że ta sytuacja była spowodowana czymś, co się wydarzyło dużo wcześniej. Że kiedyś dawno byliśmy wykpiwani, że mówiono, a ty to jesteś beznadziejny, do niczego nie dojdziesz i nagle proszę, taka inwestycja, nie? Pokażę im, że doszedłem. Zrobiliśmy Jazgot, czyli serial kryminalny audio, który pokazuje w jaki sposób oszuści dzisiaj manipulują naszymi emocjami, manipulują nami i w ten sposób wyciągają nasze pieniądze. Jak budują swoje zaufanie, jak budują swoją legendę, jak zachowują się prawie że jak szpiedze. W tym programie, we Wszystko w głowie, rozmawiamy z ekspertami o tym, na co powinniśmy uważać, jak nie dać się oszukać. Dorota Minta, psycholog i Marcin Frączak z mBanku, który na co dzień patrzy, w jaki sposób przestępcy wykorzystują nowoczesną technologię do tego, żeby być dwa kroki przed nami.

Dorota, we wszystkim tym, o czym opowiada Jazgot, jest dużo manipulacji i bardzo dużo emocji, ale cieszę się, że jesteś w studiu, bo chciałbym, żebyś pozwoliła nam nauczyć się wyjść czasem z własnych emocji, żeby podjąć bardziej racjonalne decyzje. To łatwe? Bardzo trudne. Bardzo trudne, dlatego że emocje są właściwie na początku sterowania naszym zachowaniem. To nie jest tak, że my najpierw myślimy, a potem ewentualnie się uruchamiają emocje. Absolutnie nie, jest odwrotnie. I wtedy, kiedy jest ich bardzo dużo, kiedy się uruchamiają te emocje związane z lękiem szczególnie, ale też z ekscytacją, czyli te skrajne, to przestajemy myśleć. Taka jest prawda. Czyli wyłączamy rozsądek. Wyłączamy myślenie, wyłączamy rozsądek, wyłączamy analizę. Kierujemy się tylko emocjami i im one są bardziej skrajne, tym łatwiej jest popełnić jakiś nierozważny krok, którego potem żałujemy.

I wykonujemy nieracjonalne kroki, które oczywiście zlecają nam oszuści. No oni robią to celowo, rozumiem, łapiąc nas właśnie w takim momencie. Dla nich to jest narzędzie. Tak, dokładnie. Są narzędzia, są narzędzia, są telefony, są maile. Pomaga również też sztuczna inteligencja, która jest coraz bardziej dostępna w naszym świecie. I to, co tak naprawdę nam pomaga, jest też jednocześnie naszym przekleństwem, tak? No bo przestępcy wykorzystują to, co daje nam to dobrodziejstwo, prawda, tej technologii. Teraz myślę, Dorota, o tym momencie w naszej głowie, w sercu. Nie wiem, co o tym decyduje, że właśnie oni dzwonią, więc presja jest naturalna i my, choćbyśmy nie wiem, jak racjonalni byli, ale jakby jesteśmy zupełnie nie sobą. Lęk uruchamia w naszym mózgu całe spektrum hormonów, które krzyczą nam uciekaj. I tą ucieczką jest właśnie wykonanie tego polecenia wysłanego czy sms-em, czy powiedzianego przez telefon.

to bardziej rozłóżmy odpowiedzialność za jakieś decyzje też na innych, na przyjaciela, kogoś z rodziny. Są takie osoby, z którymi zawsze możemy przedyskutować, nawet jeżeli to będzie trwało chwilę, szczególnie kiedy to są takie długotrwałe zabiegi oszustów. Marcin Dorota, dzięki za spotkanie i rozmowę. Dziękuję.