Musée d’Orsay #7 - Edgar Degas, Prasowaczki

przed obrazem. Musa d'Orsay. Odcinek siódmy. Edgar Degas. Prasowaczki. Bardzo lubię tancerki Edgara Degas. Najbardziej chyba te niebieskie. Zabieram cię jednak w nieco mniej przyjemne miejsce niż teatr. Do upalnej, dusznej pralni, gdzie trudno wytrzymać z gorąca. Dla prasowaczek z obrazu, na który patrzymy, była to codzienność. Degas malował je równie często co tancerki, autentycznie interesując się ich pracą, opowiadając potem znajomym o przeróżnych technikach prasowania, jakie podpatrzył w pralni. Jednak mimo to cykl ten jest mniej znany.

Pewnie dlatego, że na balerinę w ciulowych sukniach po prostu przyjemniej się patrzy. Nie zmieniam jednak zdania. Choć kilka kroków dalej wiszą pełne kolorów sceny zateatralnych kulis, zostajemy w pralni w towarzystwie dwóch pracowaczek. Utnijmy sobie z nimi pogawędkę, podobnie jak robił Tote G. Niech krótko opowiedzą nam o swojej pracy i ponarzekają na wybrednych klientów. Degana malował aż 27 obrazów przedstawiających prasowaczki, w tym cztery wariacje obrazu, na który patrzymy. Na każdym z tych płócien jedna z kobiet ziewa, a druga jest skupiona na pracy.

Druga prasowaczka z całą siłą dociska żelazko do stołu, aby pozbyć się zagnieceń na koszuli. Tuż za nią znajduje się piec, na którym grzały się żelazka. Jak zapewne wiesz, w czasach sprzed elektryczności żelazka nagrzewało się węglem albo na płycie pieca, tak jak w tym przypadku. Poza tym nad piecem widać również suszące się obrusy lub pościel, które tworzą kulisy dla dwóch namalowanych kobiet. Jeśli prasowanie dziś wydaje Ci się nudne i męczące, wiedz, że dawniej było ono jeszcze bardziej żmudne i do tego wymagało sporo siły fizycznej. Francuskie słowo hépassé nie bez powodu oprócz prasowania oznaczało też powtarzalną, monotonną czynność.

Zdajesz sobie sprawę z tego, jak wiele czasu zyskały dzięki temu kobiety. Zamiast godzinami prasować koszule mogły wreszcie zająć się czymś, co będzie je rozwijać. Czytać książki, uczyć się języków obcych, poświęcić więcej czasu wychowaniu dzieci. Dzięki pralce otworzyły się przed nimi zupełnie nowe możliwości. Co powiedziałabym zatem prasowaczkom z obrazów Dega, gdybym faktycznie mogła porozmawiać z nimi przy popołudniowej kawie? Przede wszystkim, że podobnie jak Degas, doceniam ich niezwykle ciężką pracę, bez której modni panowie w surdutach mogliby zapomnieć o śnieżno-białych, perfekcyjnie wypracowanych koszulach, które były zresztą symbolem ich statusu, świadectwem tego, że nie muszą podejmować się fizycznej pracy.

Na koniec zaznaczyłabym, że mimo licznych zmian... Wciąż nie będzie idealnie, ale praktycznie w każdym europejskim domu będzie magiczna, napędzana elektrycznością maszyna, dzięki której kobieta będzie mogła być kimś więcej niż żoną, matką, służącą albo prasowaczką.