Musée d’Orsay #7 - Edgar Degas, Prasowaczki

perfekcyjne wyprasowanie męskiej koszuli przy pomocy grzanego na piecu żelazka wymagało mnóstwo czasu i uwagi. To dlatego prasowania męskich koszul mogły podejmować się jedynie najbardziej doświadczone praczki. Pozostałe krochmaliły czepki, prasowały bieliznę i inne mniej wymagające uwagi rzeczy. I tak przez 12 godzin z krótką przerwą na popołudniową kawę. Klientami pralni byli przeważnie mieszczanie i zamożniejsi robotnicy, czyli ówczesna klasa średnia. Najbogatsi przedstawiciele arystokracji i burżuazji angażowali do prania własną służbę, a najbiedniejsi zmuszeni byli pranie robić sami w publicznych pralniach.

Oczywiście robiły to kobiety. Pracy było dużo, bo w drugiej połowie XIX stulecia znacznie wzrosła świadomość w zakresie higieny. Wiedziano już wówczas, że chorób nie roznosi morowe powietrze, lecz wirus i bakterie. Lekarze zalecali, aby koszulę zmieniać nawet codziennie, bo mogą się na nich osadzać szkodliwe drobnoustroje, z których istnienia zdawano już sobie sprawę. Pralnie były więc ważnymi miejscami na mapie każdego miasta. Ich pracownice nie zawsze jednak doceniano. Praczki nie miały w Paryżu najlepszej prasy. Pracowały w okropnym upale, więc zdarzało im się rozpiąć koszulę lub rozebrać do halki.

Przyciągało to oczywiście spojrzenia przechodniów, tym bardziej, że pralnie zawsze mieściły się w parterach lub podwórkach kamienic. Stereotypowa Praczka miała więc licznych kochanków i przez to, że codziennie miała kontakt z brudem, była też brudna moralnie. Co na to Praczki? Pewnie puszczały takie rewelacje koło uszu, bo dla nich pranie i prasowanie było jedną z niewielu możliwości uczciwego zarobkowania. Niestety nie udało mi się znaleźć żadnych rzetelnych statystyk a propos tego jak wiele ówczesnych Francuzek pracowało wówczas w pralniach. Jednak w 1870 roku w Stanach Zjednoczonych aż 50% pracujących kobiet pełniło rolę służących i kelnerek.

Spodziewam się, że praczki mogły stanowić kolejne kilka albo nawet kilkanaście procent. Do tego dochodziły jeszcze kobiety pracujące na roli i w fabrykach, ekspediencki w sklepach, szwaczki oraz stojące nieco wyżej w hierarchii aktorki, tancerki, nauczycielki i gubernantki. Na tym kończyły się zawodowe możliwości XIX-wiecznych kobiet. Oczywiście można było być też żoną. Był to najlepszy zawód z możliwych. Pracowały jedynie te kobiety, których rodziny nie były w stanie utrzymać się bez dodatkowej pensji. Potem pojawił się jednak wynalazek, którego znaczenia większość z nas zupełnie nie docenia.