Audycja dla polskich seniorów - odc. 151

Władysław Jagiełło i Anna Cylejska Drugie małżeństwo Władysława Jagiełły nie zostało zaplanowane ani po jego myśli, ani nawet na jego polecenie. Król został przymuszony do działania, czy nawet postawiony przed faktem dokonanym, a potem bardzo się starał odwrócić bieg zdarzeń. Sławna królowa Jadwiga Andegawańska była po kądzieli potomkinią dynastii Piastów. Mogła uważać się wprost za legalną zwierzchniczkę czy nawet właścicielkę państwa polskiego. Władysław Jagiełło był z kolei tylko królem elekcyjnym, zaproszonym na tron przez elity i dzierżącym władzę dzięki zawartemu małżeństwu.

Miała więc podobne rodowe podstawy do panowania nad Wisłą, co sama Jadwiga. Dla pewności umierająca królowa przedstawiła projekt także najwyższym dostojnikom państwa i zadbała, aby ci przymusili króla do właściwych kroków. Jagiełło, przyparty do muru, wysłał posłów do Celje I podjął pertraktację w sprawie Orzenku. Gdy jednak w lipcu 1401 roku Anna Cylejska wreszcie przybyła nad Wisłę, odmówił przypieczętowania związku. Prawdopodobnie powodem wcale nie był wygląd Anny. Władysław Jagiełło nabrał wątpliwości nie dlatego, że potencjalna żona mu się nie spodobała, ale głównie z przyczyn ambicjonalnych.

Anna Cylejska była witana nad Wisłą z niezwykłym entuzjazmem i od razu traktowana jak legalna pani przyrodzona. Król zawsze podejrzliwy, a nawet ogarnięty paranoją, zaczął się obawiać, że kobieta okaże się dla niego konkurentką, a nie pomocnicą. Wesele, które miało się odbyć bezpośrednio po przyjeździe Anny, zostało odwołane. Jagiełło nie zerwał umowy małżeńskiej. Ale chciał na dłużej wstrzymać sprawę. Potrzebował tylko odpowiedniego pretekstu. Według kroniki Jana Długosza ostatecznie postawiono na argument edukacyjny. Kronikarz zanotował, że Anna Cylejska nie znała żadnego języka prócz niemieckiego i dlatego ze ślubem postanowiono poczekać, aż potencjalna królowa nauczy się mowy przodków.

Ale prawdziwie niezrozumiałe były raczej ich oczekiwania. W historii średniowiecznej Polski nie jest znany żaden inny przypadek, gdy decyzja o wyniesieniu do władzy lub o dynastycznym małżeństwie została wprost uzależniona od nauki języka. Innymi słowy, Na ile można stwierdzić, żadnej potencjalnej królowej nie postawiono takiego warunku, co Annie Cylejskiej. Kazimierz Wielki miał dwie lub trzy, jeśli uwzględnić szemrany związek z Krystyną Rokiczaną, zagraniczne żony i nie opóźnił ślubu z żadną z nich ze względu na zdolność do komunikacji. Tylko przy jego pierwszym ślubie z przybyszką z pogańskiej Litwy

Doszło do pewnego odstępu między przyjazdem a ceremonią. Żadne źródło nie wiąże go jednak z problemami komunikacyjnymi. Jadwiga Andegameńska w chwili przybycia nad Wisłę ledwo dukała po polsku, a jednak już po trzech dniach koronowano ją na króla. Tak samo było z Władysławem Jagiełłą. Najpierw przywdział koronę, a dopiero później nauczył się szeleszczącej mowy nowych poddanych. Wyłącznie od Anny Cylejskiej oczekiwano więcej. Co warto podkreślić, także w kolejnych wiekach znajomość polszczyzny nie uchodziła za obowiązkową. Od schyłku XVI stulecia za czasów królów elekcyjnych stało się nawet normą, że królowe w ogóle nie próbowały uczyć się nowej mowy i posługiwały się nad Wisłą własnym językiem.

Habsburskie żony polskich wazów Anna, Konstancja i Cecylia Renata stale mówiły tylko po niemiecku i wprowadzały ten język na dwór, faktycznie usuwając stamtąd polszczyznę. Ludwika Maria Gonzaga wprawdzie usiłowała się uczyć polskiego, ale z ograniczonym skutkiem. Na co dzień zdecydowanie wolała posługiwać się francuskim. Dobrze zaznajomiona z językiem polskim była dopiero Maria Kazimiera Sobieska, Dorastająca nad Wisłą. Żony Sasów znów jednak nie znały polskiego. I znów nie robiono im z tej przyczyny jakichkolwiek problemów.