Odcinek 68: Czy JUDASZ musiał zdradzić JEZUSA? - ks. Zbigniew Grochowski

To jest wielka przestroga po prostu. Piszą nam oni o Judaszu jako przestroga dla każdej i każdego z nas, że dziś możemy być tutaj przy Jezusie, ale możemy się niestety o Niego tylko ocierać. Niby być blisko, ale tylko fizycznie, a tak naprawdę być głusi na Jego Słowo, na Jego obecność, na Jego łaskę. Możemy w ogóle bardzo marnie skończyć. Także kto wytrwa do końca, ten będzie zbawiony. Może chciał doprowadzić do pojmania JEZUSA i szybko ludziom powiedzieć, słuchajcie, ratujmy naszego mistrza, wreszcie obwołajmy go królem, bo nam się nie udało wcześniej, bo uchodził zawsze, gdzieś tam znikał im z oczu, ale okazał się za słaby. Więc mówię, próba wyjaśnienia JUDASZA jest taka, że może chciał dobrze, ale mu nie wyszło, był za słaby. Po drugie, czy motywem była tylko ta korzyść 30 srebrników, co oznacza pensję 4-5 miesięczną nawet?

Jak Bóg da, to spotkamy się jeszcze na takich webinarach. Na pewno ten, który był do tej pory, trzy spotkania. Jeśli Państwo jesteście zainteresowani, to można u nas w sklepie po prostu go znaleźć. Bardzo dobre nagrania. A dzisiaj porozmawiamy trochę może o tych uczniach, którzy, no co się z nimi dzieje, pozmartwychwstanie. Tylko to może za chwilę, bo Wiem, że tematem, który budzi, no nie kontrowersje, ale jakieś takie pytania, no to jest JUDASZ. Podstawowe takie pytanie, więc jeśli moglibyśmy od tego zacząć, Przeznaczony był na to Judasz, żeby wydać Jezusa, czyli od początku do końca jakiś misterny plan zaplanowany przez Boga, że on go wyda, a potem on do piekła. Tak było? Takie wrażenie możemy czasem odebrać czytając nasze polskie przekłady, jak gdyby był Judasz przeznaczony, bo bardzo często pada stwierdzenie, że miał go wydać.

A zaczynamy od Judasza, bo faktycznie chyba najwięcej pytań w czasie webinaru dotyczyło tej postaci tragicznej, dramatycznej. I jest też chyba w nas takie pragnienie trochę usprawiedliwiania Judasza. Ja sobie myślę i zastanawiam się dlaczego akurat tak bardzo zależy nam na tym, żeby go jakoś zrehabilitować. Być może w tle jest świadomość naszej słabości i że my upadamy, no i chcemy bronić Judasza. Błagając Boga też o miłosierdzie dla nas przy okazji. Ale z drugiej strony może być też taki lęk, że skoro on był zaplanowany na takiego kozła ofiarnego przez Pana Boga, to jest pytanie o obraz Boga. Jaki ten Pan Bóg jest? On sobie tak wybiera ludzi? Tak, no więc odpowiedź jest, no powiemy jednoznaczna, choć nie dam jednoznacznej, nie znajdziemy pewnie jednoznacznej odpowiedzi dlaczego naprawdę on to zrobił, ale jednoznacznie musimy tutaj w cudzysłowie obronić Pana Boga, że nie było to absolutnie Boże przeznaczenie i nie było to powołanie Judasza.

Oznaczałoby to, że Pan Jezus miał, jeśli tak powiem schizofrenię, bo jeżeli Pan Jezus mówi Jeden z was mnie zdradzi. Uczniowie zasmuceni mówią, chyba nie ja, Panie. I Pan Jezus po chwili mówi, to ten, który zanurza ze mną rękę w misie i po chwili dodaje, biada człowiekowi, przez którego będzie wydany Syn Człowieczy. Lepiej, żeby się taki nie narodził. No więc jak zrozumieć Jezusa, który miałby, jak mówi zresztą apokryficzna Ewangelia Judasza, no i taka też istnieje, bo są dziesiątki Ewangelii nienatchnionych, niekanonicznych. On jak gdyby zleca Judaszowi takie zadanie, a potem mówi biada takiemu człowiekowi. Świadczyłoby o jakimś pobyleniu intelektualnym u samego Syna Bożego.

Otóż miejmy świadomość, że wszędzie tam, gdzie w naszych przekładach jest stwierdzenie, że Judasz miał go wydać, to mamy do czynienia z dwoma zjawiskami, a mianowicie bardzo często jest tam grecki zwrot HO PARADIDUS AUTON. Moglibyśmy to przetłumaczyć zdradzający go, bo tam jest imię słów czasu teraźniejszego. Ten, który zdradza, nawet w tym momencie, albo w czasie ciągłym, bo to już trochę też ten proces trwa. Ale tam nie ma dodanego czasownika, który jednak wybrzmiewa w polskich przekładach jako miał, bo gramatycznie jest dopuszczalne dodanie tutaj jakiegoś takiego czasownika, powiemy, modalnego, że miał albo chciał, czy musiał. Gramatycznie możemy, ale ja osobiście bym był bardzo ostrożny, żeby dodać tego typu słowo w tak ważnym, strategicznie, z punktu widzenia zbawienia, momencie.

Jak mamy rozumieć, kto miał? Najczęściej rozumiemy, że miał w sensie musiał, że Pan Bóg to zaplanował, On musiał to zrobić, bo gdyby nie Judasz, to pewnie by Jezusa nie pojmano i nie dokonałoby się zbawienie. Że to była Jego rola trochę. Ja myślę, że bez Judasza też znaleźliby Pana Jezusa. Może rok później na kolejną paschę, szukając innych informatorów lokalnych, czy robiąc jakąś zasadzkę i kohorta, i wysłannicy otarcy kawanów, bez Judasza też by sobie poradzili. Ale jeśli chodzi o miał, może to znaczyć, że musiał, że musiał w sensie, że ktoś kazał i to tak często odczytujemy, ale jest inne też znaczenie polskiego słowa, że miał coś zrobić, musieć coś zrobić.

Mianowicie słowem MELLO, greckie słowo MELLO. Na przykład w Jana 6, tam około 60, z hakiem jest, że Jezus zareagował i powiedział, że jeden z was mnie zdradzi, tam chodzi o Judasza i tam jest, że MLN Paradidona miał to, że miał go wydać, też przetłumaczone miał wydać. MELLO może być przetłumaczone jako MIAŁ, w sensie, że nawet był Zbigniew Grochowski, Fundacja Pogłębiarka, Warszawa. Zbigniew Grochowski, Fundacja Pogłębiarka, Warszawa. Zbigniew Grochowski, Fundacja Pogłębiarka, Warszawa. Zbigniew Grochowski, Fundacja Pogłębiarka, Warszawa. Zbigniew Grochowski, Fundacja Pogłębiarka, Warszawa.

Okej, no ale z punktu widzenia naukowca, biblisty, to dla Ciebie to słowo... Jak to czytasz? Bardziej jako zamierzał? No więc właśnie tak, tak, jak najbardziej. Zobaczmy na Mateusza 26... Bo ja rozumiem, że to jest takie niejednoznaczne, że możemy tak przeczytać, możemy inaczej, no ale... Ale próbuję, dlatego tłumacz. Jedną rzecz, gramatyka daje różne możliwości, ale patrzymy też na kontekst. I teraz tak, jeżeli w Mateusza 26 Mniej więcej werset 20, Pan Jezus zaczyna mówić, jeden z was mnie wyda. A może tak, jeszcze ciut wcześniej, Judasz idzie do arcykapłanów i mówi, co chcecie mi dać, a ja wam go wydam. Judasz mówi, że wyda. Oni mu dają pieniądze i ewangelista stwierdza, odtąd szuka sposobności, żeby go wydać.

Potem Jezus mówi, jeden z was mnie wyda. No więc oni mówią, chyba nie ja. A po chwili nawet Judasz mówi, chyba nie ja, rabbi. Tutaj tłumaczenie z Biblii Paulistów jest lepsze niż z Tysiąclatki. W Tysiąclatce jest czyżbym ja, takie trochę prowokacyjne, ale w nowym szóstym wydaniu Biblii Tysiąclecia, który jest w przygotowaniu, prawdopodobnie będzie tutaj poprawione, Judasz mówi, chyba nie ja, rabbi. Jak gdyby spodziewając się odpowiedzi negatywnej, Co może być interpretowane, że Judasz jest nieświadomy, że zdradza. Ale on musi być świadomy, no bo sam z tym słowem na ustach poszedł do arcykapłanów i mówi, co chcecie mi dać, a wam go wydam. Szuka sposobności, by go wydać, Jezus mówi, że wyda.

Nie może Judasz udawać, że nie wie o co chodzi. On użył pytania retorycznego, możemy powiedzieć nawet fachowo z kategorii interrogatio, czyli po łacinie po grecku erotema. Jedną z funkcji tego pytania jest wprowadzające w błąd udawanie. Tak definicja klasyczna mówi. Czyli on, żeby wprowadzić wszystkich w błąd, udaje, że nie wie, o co chodzi. Ale Pan Jezus mu mówi, tyś powiedział. W taki sposób trochę wymijający, ale na tyle dyskretny mu powiedział, że ja wiem, że to ty. Tak, tylko że Ewangelia to nie jest zapis faktograficzny. Tam nie było człowieka, który spisywał to wszystko. Ewangelie wychodzą z ręki osób, które chcą przekazać konkretną treść, więc wydaje się, że ewangelista

Chcę pokazać Judasza w taki sposób, prawda? I mi się rodzi takie pytanie, Co chcieli pokazać autorzy Ewangelii tym zabiegiem, że tak dużo uwagi temu Judaszowi poświęca się w ogóle w Ewangelii? Inni apostołowie, którzy nie są takimi czarnymi postaciami tej Ewangelii, nie mają tyle uwagi czytających. Tak, w ogóle możemy z uśmiechem powiedzieć, że według The Chosen właśnie Mateusz, o którym mówimy, gdzieś tam notował, ale to jest oczywiście taki sposób ekranizacji. Oni faktycznie pewnie nie notowali.

I faktem jest, że Ewangelie są ikonami Jezusa, to nie są zapisy mające halter zdjęcia, o tym być może już mówiliśmy. Natomiast to, co mamy, to mamy te teksty, więc jakby próbujemy się jednocześnie wiernie ich trzymać. No i wielu uczniów nie odegrało jakiejś większej roli, więc nie mają poświęconej uwagi, ale Piotrowi już jest trochę uwagi poświęcone, bo po prostu w niektórych sytuacjach reagował, coś mówił, dostał nieraz reprymendę. No i Judasz też dokonał coś tak poważnego, że no trudno by było o nim sporo nie powiedzieć. No dobrze, no ale skoro powiedziałeś o tym, że Judasz nie musiał wydawać Jezusa. To nie była postać konieczna w całym procesie. Znaleźliby go tak czy inaczej. Tak czy inaczej by go zabili.

I zabili go nie dlatego, że Judasz go wydał, tylko dlatego, że chcieli to zrobić. Oni podjęli decyzję wcześniej, tylko szukali odpowiedniej metody na to. Czyli on był wykonawcą jakiejś metody. To nie jest kluczowe. Więc skoro jego funkcja, zadanie takie nie jest konieczne w tej całej historii zbawienia, misji Jezusa, to po co go eksploatować? Nie jest konieczne, ale zaistniało coś takiego jak zdrada, więc też to pokazali. Może żeby zasugerować, że zobaczcie, że możliwy jest aż tak wielki upadek człowieka. Możliwe jest aż taka postawa ucznia, który jest jednym z dwunastu, który rozsyłany po dwóch był też pewnie świadkiem czynów i dzieł Bożych nie tylko w wykonaniu Jezusa, ale sam pewnie z kimś idąc w parze mógł w imię Jezusa Boże je uzdrawiać i można doświadczać łaski Bożej tak ogromnej, a jednocześnie być tak zamkniętym, mieć jakoś inne swoje plany,

Swoje kombinacje. Być może był jednym z zelotów, bo próba takiej rehabilitacji Judasza jest też taka, że może chciał doprowadzić do rewolucji, widząc w Jezusie potencjał ogromny. Może pomyślał sobie, czemu Jezus, który rozmnaża chleb, który powala, wypędza demony, czemu nie bierze, nie ogłasza się królem, nie ogłasza się Mesjaszem takim, na jakiego czekamy, czyli pełnym mocy królem i wodzem, tylko po prostu ubogi sobie wędrowiec. Nie, no tak nie może być. Może chciał doprowadzić do pojmania JEZUSA i szybko ludziom powiedzieć, słuchajcie, ratujmy naszego mistrza, wreszcie obwołajmy go królem, bo nam się nie udało wcześniej, bo uchodził zawsze, gdzieś tam znikał im z oczu, ale okazał się za słaby. Więc mówię, próba wyjaśnienia JUDASZA jest taka, że może chciał dobrze, ale mu nie wyszło, był za słaby.

Wszystkiego się nie wyjaśni, ja tego nie rozumiem i też na szczęście Kościół nie ogłasza, Kto jest potępiony? Ja jakby nie twierdzę jednoznacznie, on jest w piekle. Tego nie twierdzę. Bo to jest taka ciekawa też koncepcja pokazująca, że Judasz tak mocne miał wyobrażenie na temat tego, jak Bóg ma zadziałać, którego nie puścił. I trochę ta koncepcja pokazuje, że jeśli nie pozwolisz Bogu być Bogiem, to w pewnym momencie możesz się przyłożyć do czegoś złego, prawda? Mocno ja wierzę, że Pan Bóg ma działać tak, a nie inaczej. Wiara Izraela w tamtym czasie, zbrojne przyjście Mesjasza, czy siłowe. Tak i zawsze miał szansę na nawrócenie, miał szansę do tego, żeby przyjść pod krzyż, żeby żałować.

Żal on wzbudził, ale rzucając te pieniądze wobec arcykapłanów. Nie wyraził go Chrystusowi, tylko szkoda, że ta rozpacz go przerosła, bo że nie przybrał postawy tego nawróconego łotra. Oczywiście temu wiszącemu na krzyżu było łatwiej, bo był blisko. Wystarczyło zwrócić głowę w kierunku Jezusa i wyznać wiarę. Judasz żałuje tego, co zrobił, uznaje niewinność też Jezusa, bo mówi, wydałem krew niewinną. Jest kilka elementów takich jak u Łotra nawróconego, ale szkoda, że tak rozpaczliwie skończył. Przy czym ja jeszcze ciągle mówię o Judaszu. Jeszcze ktoś by mógł zarzucić, że przecież są też takie momenty, że napisane jest, że aby się spełniło pismo. O właśnie. To jest jeszcze argument. Ale pamiętajmy, tam jest taka partykuła grecka-china.

China najczęściej ma charakter finalis, czyli celowe, czyli tłumaczymy, aby się coś stało. Ale w niektórych sytuacjach jest China consecutivum. To może być China, którą możemy przetłumaczyć i w ten sposób, i w związku z tym. I to już by zniuansowało, bo można powiedzieć, Judasz, który go wydał, no i w związku z tym, w taki oto sposób spełniło się pismo. Ale nie chodzi o to, że Judasz zdradził, aby się spełniło, tylko przez to, że Judasz zdradził, coś, co jest w piśmie, się spełniło. Ale co się spełniło? Na przykład motyw zdrady, motyw nielojalnego przyjaciela. Ten, który je ze mną piętą we mnie godzi, na przykład. Albo wydanie, sprzedanie za srebrniki, przecież Józef Egipski, sprzedany przez braci.

Spełnia się na Judaszu kilka motywów starotestamentowych. Po prostu musimy mieć świadomość, że żydowskie podejście do Biblii, bo mamy różne metody interpretacji tekstu, ale właśnie judaistyczna taka metoda podchodzi bardzo elastycznie. Tam jest na przykład wśród takich zaproponowanych przez rabiego Hillela, jedna z siedmiu miar, siedmiu takich reguł egzegetycznych, hermeneutycznych jest GEZERA SZAWA. Oznacza skojarzenie. Jeżeli mamy dwa teksty zupełnie ze sobą jakby w ogóle nie związane, ale to znaczy, że jedno słowo jest tu i tu, oni powiedzą, już próbujmy je interpretować, bo jedno słówko może każe nam już to jakoś łączyć. Takie jest podejście, dlatego nawet Piotr na początku Dziejów Apostolskich, odnosząc się do Judasza, mówi, na nim się spełniło pismo i cytuje,

Urywki dwóch, odległych od siebie psalmów. I on mówi, dom jego opustoszał, a ja teraz parafrazuję, i urząd jego niech ktoś inny obejmie. A jak szukamy te psalmy, tam jest napisane, że ich dom niech opustoszeje tych wrogów. Liczba mnoga jest w psalmie, a Piotr zredukował to do liczby pojedynczej, odniósł to do JUDASZA, że JUDASZ okazał się wrogiem w jakimś sensie Chrystusa przez tak jak, no to niech opustoszeje jego dom, a jego urząd niech ktoś inny obejmie. Bardzo luźno on to interpretuje. I to nam rzuca światło, że się spełnia pismo. Ja powiem szczerze, nasza rozmowa teraz, musimy mogli powiedzieć, że Daniel ze Zbigniewem się spotkał, aby się spełniło pismo, że w ten sposób się spełnia pismo, bo znajdziemy motyw rozmowy o sprawach bożych.

On będzie do Hieronima mówił, że w końcu niech powstanie już takie oficjalne łacińskie, bo już Greka jest coraz bardziej nierozumiana. Już go skończę jeszcze z Judaszem, bo my go trochę chcemy rehabilitować, ale zobaczmy, jeżeli Kościół pierwotny nie zostawił na nim suchej nitki, czyli ci, którzy go znali, niczym go nie próbują bronić, to ja sobie myślę, my też za bardzo tego nie róbmy, bo łatwo nam o kimś powiedzieć, ale ci, którzy go znali na co dzień, już wyczuwali, że tam jest coś nie okej. Przecież Jan stwierdza, że on wykrada pieniądze gdzieś tam już wcześniej z sakiewki. Dlatego ja też na webinarze powiedziałem, problem Judasza zaczyna się dużo wcześniej. Ta nielojalność wobec mistrza i wobec wspólnoty. Kto jest niewierny w małej rzeczy, może doprowadzić siebie do wielkiego upadku.

To może też to jest to przesłanie. To jest wielka przestroga po prostu. Piszą nam oni o Judaszu jako przestroga dla każdej i każdego z nas, że dziś możemy być tutaj przy Jezusie, ale możemy się niestety o Niego tylko ocierać. Niby być blisko, ale tylko fizycznie, a tak naprawdę być głusi na Jego Słowo, na Jego obecność, na Jego łaskę i możemy w ogóle bardzo marnie skończyć. Także kto wytrwa do końca, ten będzie zbawiony. A teraz krótka przerwa. Chciałbym zaprosić Cię do naszej bezpłatnej aplikacji Pogłębiarka. W tej aplikacji znajdziesz codzienne medytacje, kursy rozwijające nas psychologicznie i duchowo, praktykę modlitwy głębi, sortownik myśli, czyli to, co znamy jako ignacjański rachunek sumienia, muzykę medytacyjną oraz tradycyjne modlitwy.