Morderca. Nekrofil. Edmund Kolanowski | PODCAST

Byli przygotowani na długie czekanie. Takie akcje rzadko przypominają filmowe sceny. Przez większość czasu nic się nie dzieje. Funkcjonariusze krążyli między grobami. Wracali do tych samych alejek, próbując wychwycić najmniejszą zmianę. Łatwo było stracić czujność. Było wyjątkowo zimno jak na maj. Nad cmentarzem wisiała gęsta mgła. Widoczność była bardzo słaba. Mieli latarki, radiotelefon, broń i rakietnicę. Nie wiedzieli jeszcze, że za chwilę znajdą się kilka metrów od człowieka, którego szukali od miesięcy. Noc na Miłostowie.

Dla sądu takie określenie nie miało jednak znaczenia. Biegli mieli odpowiedzieć na konkretne pytanie. Czy rozumiał znaczenie swoich działań i czym mógł nimi kierować? Uznano, że był poczytalny i może ponosić odpowiedzialność karną. W czasie badań i późniejszych opisów sprawy pojawiło się także określenie zimny chirurg. Z czasem stało się medialnym pseudonimem Kolanowskiego. Dobrze brzmi w tytule książki, ale warto pamiętać, że najbardziej uderzający był właśnie kontrast między tą nazwą, a jego codziennym wizerunkiem. Nie był człowiekiem imponującym posturą, ani kimś, kto dominował otoczenie. Chirurgiem również nie był. Był drobnym, nie rzucającym się w oczy mechanikiem.

Edmund Kolanowski miał 38 lat. Kilka dni później został pochowany na cmentarzu Miłostowo. To samo miejsce, do którego wcześniej przychodził nocami rozkopywać groby. W sensie prawnym sprawa była zakończona. Pozostały jednak akta, relacje śledczych i pytanie, które powracało później wielokrotnie. Czy trzy zabójstwa były całością jego przestępczej działalności? Nie ma jednak podstaw, żeby odpowiedzieć twierdząco czy dopisywać kolejne ofiary. Prawomocny wyrok dotyczył trzech zabójstw. Co zostało po zimnym chirurgu?

Historia Kolanowskiego wracała po latach w reportażach, książkach i produkcjach True Crime. Z czasem zaczęła też funkcjonować w skróconej, bardziej sensacyjnej wersji. Seryjny zabójca, nekrofil, manekin, cmentarz i chwytliwy przydomek. To właśnie w takich skrótach najłatwiej zgubić granice między aktami sprawy, a późniejszą narracją. Jedna z najważniejszych publikacji to Martwe ciała Michała Larka i Waldemara Ciszaka. Książka rekonstruująca zarówno działalność sprawcy, jak i pracę ludzi prowadzących dochodzenie. Inny charakter ma zimny chirurg Maxa Czornyja. Fabularyzowana opowieść oparta na postaci Kolanowskiego. To literatura inspirowana prawdziwą sprawą, dlatego nie każdą scenę czy dialog należy traktować jak zapis z akt.

Znacznie bliżej dokumentów znajduje się opracowanie Andrzeja Gawlińskiego, Nekrofil, Edmund Kolanowski, Zimny Chirurg, przygotowane w oparciu o akta sprawy i materiały dotyczące śledztwa. Przypadek Kolanowskiego przez lata obrósł w szczegóły powtarzane z książki do książki i z programu do programu. Niektóre pochodzą z dokumentów, inne z późniejszych wspomnień, a jeszcze inne zostały literacko rozwinięte. Dlatego przy analizowaniu tej sprawy warto pytać, czy dany szczegół znajduje potwierdzenie w aktach, wyroku, relacji uczestnika śledztwa albo wiarygodnym opracowaniu, czy tylko dobrze brzmi w opowieści. Ale sama udokumentowana historia jest wystarczająco mocna.