„Werwolf” pod warszawą
Jeżeli podoba Ci się odcinek możesz nas wesprzeć w serwisie 🔶PATRONITE.PL🔶Albo postawić nam symboliczną kawę w serwisie🔷BUYCOFFEE.TO🔷
No i wbrew temu, co często możemy usłyszeć, Armia Czerwona absolutnie Warszawy nie zamierzała odpuszczać. Należało przegrupować wojska, należało podciągnąć wojska piesze, dywizje strzeleckie, całą 47. armię, przegrupować 70. armię i wznowić natarcie w kierunku między innymi Warszawy. Niemcy, którzy ściągnęli pod Warszawę elementy aż pięciu dywizji pancernych, nie mogli sobie natomiast pozwolić, aby one tam cały czas się znajdowały. 19 Dywizja Pancerna i Dywizja Hermann Göring zostały przemieszczone w rejon przyczółka Warecko-Magnuszewskiego, gdzie weszły do walki między innymi pod Studziankami. Natomiast było wiadomo, że ze względu na zapalną sytuację na innych odcinkach frontu wschodniego, trzeba będzie z rejonu Warszawy wycofać także najsilniejszą niemiecką dywizję pancerną, czyli 4 Dywizję Pancerną Wojsk Lądowych Wehrmacht.
To znaczy, na północ od tego okuniewa stała potężna niemiecka 4 Dywizja Pancerna, nieco bardziej na wschodzie Wiking, a jeszcze bardziej na wschodzie najpotężniejsza, a w rozumieniu najbardziej przerażająca ze wszystkich dywizji Hitlera, czyli Dywizja Totenkopf. A mimo to, 47 Armia, No ale w ogóle jak silna była ta armia? Miała wówczas trzy korpusy strzeleckie, 125.
Korpus Strzelecki, 129. Korpus Strzelecki i 77. Korpus Strzelecki. Co do ugrupowania, taki korpus powinien posiadać co najmniej trzy dywizje strzelców oraz liczne jednostki wsparcia i zabezpieczenia, pułki dział samobieżnych, brygady artylerii przeciwpancernej, pułki moździerzy, jednostki saperów, łączności i tak dalej. Zasadniczo 47 Armia w wyniku przegrupowania miała współdziałać z 70 Armią, zresztą przekazała tej armii np. 165 Dywizję Strzelecką. No i żeby zdobyć Warszawę takim marszem dookoła, można by powiedzieć, no to należało wykonać to uderzenie na Stanisławów, to jest na wschód od Okuniewa i tam koncentrowały się zasadnicze siły 47 Armii. Dlatego to 77 i 129 Korpus Strzelecki były najważniejsze i stały na wschód od Okuniewa.
To jest ważne w tej narracji, że te korpusy stały na wschód od Okuniewa, a sam Okuniew, będący w rękach rosyjskich, był w pasie odpowiedzialności centralnego 77 Korpusu Strzeleckiego, ale na jego skrajnym lewym skrzydle. W miejscu, gdzie pas odpowiedzialności przechodził już strefę odpowiedzialności 125 Korpusu. Niemniej Okuniew był dosyć solidnie obsadzony frontem na północ przez jednostki 60. Dywizji Strzeleckiej 77. Korpusu. Ten Korpus miał wtedy trzy dywizje 60., 185. i 143. Rosjanie mają bardzo mało czasu, 3-4 dni, aby się przegrupować, aby podciągnąć zapasy i być gotowymi do drugiego natarcia na Warszawę.
To natarcie zacznie się 10 sierpnia. Ta 60 Dywizja Strzelców, ona na lewym skrzydle osłania korpus, jest zresztą wzmocniona dodatkowo jednym pułkiem ze 143 Dywizji Strzeleckiej. Jest w tym momencie nieco nietypowa, bo ma de facto 4 pułki strzeleckie. I jak spojrzymy na tą 60. Dywizję Strzelecką, to ona jest o tyle na północ Okuniewa i w samym Okuniewie nieco w trudnej sytuacji, bo ten Okuniew jest jakby tak nieco wysunięty w ugrupowanie wojsk niemieckich, co rzutuje negatywnie na ugrupowanie dywizji. Ta dywizja ma 1281, 1283 i 1280 Pułk Strzelców plus jeszcze podporządkowany 800 Pułk Strzelecki. No i jak większość radzieckich dywizji, ta 60.
I jeśli chodzi o 76 Dywizję Strzelców, to bezpośrednio na zachód od Okuniewa bronią się jej dwa pułki. 216 Pułk Strzelecki i 93 Pułk Strzelecki. I 47 Armia ugrupowuje się zasadniczymi siłami na wschód od Okuniewa. Ten Okuniew to ma być taki rodzaj zawiasu. Na zachód od niego Rosjanie będą raczej wojować w ograniczonym zakresie, na wschód od niego ma wyjść zasadnicze natarcie radzieckie, zaplanowane na 10 sierpnia. Na papierze Rosjanie mają w rejonie Okuniewa całkiem spore siły. Mówimy łącznie o sześciu pułkach strzeleckich i o pasie odpowiedzialności dwóch radzieckich dywizji strzelców. Rozkaz dla 47 Armii, powtarzany w meldunkach już od kilku dni, w kontekście przegrupowania mówi, przegrupować wojska do 9 sierpnia do ataku na ogólnym kierunku Stanisławów-Tłuszcz, Stanisławów-Wołomin.
Jeżeli my spojrzymy na stany liczbowe, liczba żołnierzy 60, 76 Dywizji, to na początku lipca 1944 roku w każdej z tych dywizji było po około 6 tysięcy żołnierzy. Liczba dywizji strzeleckich była tak duża, a jednocześnie jednostki np. artylerii, jednostki wojsk pancernych zasysały takie ilości ludzi, że największym problemem było uzupełnianie batalionów liniowych piechoty. Rosjanie mieli mnóstwo karabinów maszynowych, armat i moździerzy, a mieli mało bojców. I to skutkowało tym, że dywizja bardzo szybko się wykrwawiała, bo nie ginęli magazynierzy, nawet nie ginęli oficerowie sztabu, nie ginęli artylerzyści. Ginęli prostsi bojcy. I te dywizje na początku lipca miały po sześć tysięcy żołnierzy, ale już w połowie lipca, po tych wydarzeniach kowelskich, w sześćdziesiątej i siedemdziesiątej szóstej dywizji liczba żołnierzy została zredukowana do około cztery tysiące siedmiuset każda.
A więc zobaczmy, jakie one straty poniosły w tych walkach poprzedzających własną ofensywę. A potem dochodzi jeszcze do ofensywy i w pierwszego sierpnia W 1944 roku, jak te dywizje znajdują się już w rejonie Warszawy albo zbliżają się do Warszawy, mają po około 4,5 tysiąca żołnierzy. W ciągu miesiąca walk siła liczebna tych dywizji została zredukowana o 25%. Efekt jest taki, że redukuje się, jak powiedziałem, bataliony, A w batalionach redukuje się kompanię. I teraz wyobraźmy sobie, że może istnieć dywizja, która owszem ma trzy pułki, ale w każdym pułku piechoty, czyli pułku strzeleckim, są tylko dwa bataliony liniowe, a w każdym batalionie na przykład po dwie albo po trzy kompanie. Albo nawet i mniej czasami. A więc tej piechoty jest bardzo mało. I teraz takie wojska mają przejść do natarcia właściwie z marszu.
Niemcy wykonują manewr skrócenia frontu połączony z dywersyjnym atakiem na Okuniew. To ma zamaskować Wszystkie te manewry, a w tym samym czasie jak powiedziałem trzy radzieckie korpusy strzeleckie się przegrupowują, aby wykonać uderzenie w tym samym czasie, kiedy niemieckie dywizje będą się rotować i będą przechodziły jedna do tyłu, jedna ze wschodu na zachód. Ale czy to nie był właśnie Idealny moment dla Rosjan, żeby uderzyć na tego przegrupowującego się przeciwnika? Można by powiedzieć, że to jest idealny moment dla Rosjan, żeby zaatakować, ale po pierwsze Niemcy są szybsi, bo Rosjanie zaplanowali atak na 10 sierpnia, a Niemcy zaczynają się przegrupowywać już 8 i 9, dzień przed radzieckim atakiem. No i rzecz druga, być może jeszcze ważniejsza. Rosjanie chcą zaatakować dywizjami strzelców, przegrupowujące się i owszem, ale dywizje pancerne i to są w dwóch przypadkach najbardziej doborowe dywizje.
Totenkopf i czwartą dywizję pancerną. Na takiego przeciwnika żołnierze 47 Armii są, mówiąc wprost, zacięcy. Rokosowski jednak zlekceważył to. Znaczy on przekona się po paru dniach tej bitwy kolejnych, że nie docenił przeciwnika, będzie zmuszony wprowadzić dodatkowe siły już na tym wstępnym etapie ofensywy, dalszej ofensywy na Warszawę. Front pod Warszawą nie śpi ani doby. 8 sierpnia 60 Dywizja Strzelecka melduje, że ma 27 rannych żołnierzy. To wbrew pozorom jest, jak z perspektywy radzieckich meldunków, dużo. Mówię z perspektywy radzieckich meldunków, dlatego że kto analizuje radzieckie dokumenty, ten się w cyrku nie śmieje. Tam każdy pułk w danym dniu może zameldować inaczej, a dywizja, sumując to, zamelduje inne straty, korpus jeszcze inne,
A czasami mogą Rosjanie zameldować o wyjątkowo ciężkich walkach, kiedy żadnych walk nie ma. Patrz, na przykład meldują, że zginęli jacyś żołnierze w jakiejś potyczce, a to w rzeczywistości wpisuje się w ewidencję takich, co to polegli, ale tydzień wcześniej, w jakiejś zupełnie przegranej potyczce. To można wymyśleć potem zwycięską potyczkę, w której wpisze się straty z tamtej potyczki. Ale tak czy inaczej ten 8 sierpnia nie jest do końca spokojnym dniem, a potem przychodzi 9 sierpnia 1944 roku na wschodnich przedpolach Warszawy, dzień kiedy Rosjanie już myślą o własnym natarciu. Ale wiele wskazuje na to, że dojdzie do czegoś niespodziewanego z radzieckiej perspektywy. To widać w tych dokumentach, że oni, ich rozwiedka melduje, że no ma miejsce atak rozpoznawczy Niemców w pasie 76 Dywizji Strzeleckiej.
Widać, że Niemcy coś knują. Dochodzi do intensywnych walk patroli. Ale w porannych raportach 47 Armii, 77, 125 Korpusu Strzeleckiego panuje jeszcze spokój. Ten 9 sierpnia dla Rosjan zaczyna się, można by powiedzieć, normalnie. Oni kończą przegrupowanie, bo do wieczora muszą wszystkie ich jednostki zająć pozycje wyjściowe do natarcia. A więc u nich krzątanina, ruch, bieganina, a na froncie spokój. I tak mija poranek, tak mija południe. Dopiero w meldunkach popołudniowych widać, że stało się coś niesamowitego. Znaczy Rosjanie piszą na maszynie swoje meldunki, a potem biorą kredki i zaczynają mazać na czerwono dopiski, dodatkowe zdania, przekreślenia. To efekt niemieckiego ataku.
Godzina szesnasta, godzina siedemnasta, Niemcy są znowu wokół Niewy. Wbili się w dwie radzieckie dywizje strzeleckie. Dokładnie na styku dwóch radzieckich korpusów. No ale Rosjanie zachowywali się dokładnie w taki sposób, jak przed bitwą przewidzieli to Niemcy? Dzieje się dokładnie to, co przewidzieli Niemcy. Dowódcy 125. Korpusu, 77. Korpusu, 76. Dywizji, 60. Dywizji, oni mają odruch Pawłowa. Natychmiast przejść do przeciwuderzenia batalionami odwodowymi i ugrupowaniem drugiego i trzeciego rzutu. Wspomóc bojców na pierwszej linii frontu kontratakiem odzyskać pozycję. Do kontrataku zostaje rzucony 1 Batalion 207 Pułku Strzelców, Bataliony 1340 Pułku Strzelców. W pasie 60 Dywizji idzie na odciecz 1283 Pułk.
Front w rejonie Okuniewa pozornie powraca do poprzedniego położenia. Pozornie, dlatego że zarówno w pasie 76 Dywizji, jak i w pasie 60 Dywizji 77 Korpusu powstało określone zamieszanie. Jeżeli niemieckim celem było wprowadzenie pewnego zamieszania w ugrupowaniu przeciwnika, to udało się to Niemcom w 100%. Jeżeli Niemcy mieli obawę, że bezpośrednio z Okuniewa ruszy 10 sierpnia wprost na zachód radziecka ofensywa na Warszawę, to to zagrożenie zostało czasowo całkowicie sparaliżowane. Natomiast o 6.30 rano 10 sierpnia po 30-minutowym przygotowaniu ogniowym 129 Korpus Strzelecki i zasadnicze siły 77 Korpusu Strzeleckiego 47 Armii rozpoczynają natarcie na północ w kierunku Natłuszcz i Wołomin.
Natomiast pod samym okuniewem Rosjanie próbują się ogarnąć i dojść do wniosku, co właściwie zaszło. Jeśli spojrzeć na meldunki 60. Dywizji Strzeleckiej, no to tam z pozoru nie zaszło nic wielkiego. Mimo, że Niemcy przeszli przez 1281 Pułk, trzeba było rzucić do kontrataku 1283. Meldunek z 9 sierpnia mówi o 7 zabitych i 21 rannych. Wydaje się to absurdalnie niską wartością i rzeczywiście radzieccy sztabowcy meldują, że muszą jeszcze policzyć. 10 sierpnia meldują, że trzeba jeszcze doliczyć z 9 i 10 sierpnia 19 zabitych, 95 rannych. Czyli w praktyce mówimy o oficjalnych stratach przekraczających nieco ponad 100 zabitych i rannych żołnierzy.
To jeden z wielu epizodów walk na wschodnich przedpolach Warszawy latem 1944 roku. Ale ten 9 sierpnia 1944 roku pod Okuniewem pod Cechówką był dla wielu żołnierzy 2. Batalionu 216 Pułku Strzeleckiego dniem ostatnim. Dlatego, że walki pod Warszawą w sierpniu i wrześniu 1944 roku Były dla obu stron niezwykle krwawe, przewlekłe i wyczerpujące. I to był ostatni raz, kiedy Niemcy naprawdę bili jeszcze Rosjan. Dla czwartej niemieckiej dywizji pancernej druga wizyta pod Warszawą była jednocześnie jej ostatnim tak wyraźnym zwycięstwem. W kolejnych miesiącach będzie ta dywizja pancerna walczyła dzielnie, skutecznie, ale nie będzie już skutecznym narzędziem w rękach wyższych dowódców, jak to jeszcze miało miejsce pod warszawą latem 1944 roku.
Pokazano wszystkie 16 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kamil Kawalec i Norbert Bączyk omawiają operację Werwolf pod Warszawą w sierpniu 1944 roku.
Jeżeli ty też uważasz, że nasze treści są tego warte, możesz dołączyć do tego grona i wesprzeć nas w serwisie patronite.pl
Opisane są okoliczności i przebieg operacji Werwolf, w tym role dywizji pancernych i piechoty.
Analizowane są straty radzieckie w wyniku operacji Werwolf.
Opisany jest plan niemiecki oraz jego implementacja podczas operacji Werwolf.
Szczegółowy opis walki pod Okuniewem, w tym straty i działania radzieckie.
Podsumowanie konsekwencji operacji Werwolf i jej wpływ na sytuację na froncie.
Podziękowania i informacje o kolejnych odcinkach podcastu.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
„Jeżeli ty też uważasz, że nasze treści są tego warte, możesz dołączyć do tego grona i wesprzeć nas w serwisie patronite.pl"
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Jeżeli podoba Ci się odcinek możesz nas wesprzeć w serwisie
🔶PATRONITE.PL🔶
Albo postawić nam symboliczną kawę w serwisie
🔷BUYCOFFEE.TO🔷