Kto wywołał II wojnę światową?

Będąc przekonanym, że Zachód nie ruszy się w obronie Polski, Stalin dogadał się z Hitlerem na temat podziału Polski. I w tej narracji, najpierw radzieckiej, później rosyjskiej, o rzekomej winie Polski w wywołaniu II wojny światowej widzimy to, że Związek Radziecki, a obecnie w Rosji, próbuje się pokazać państwu radzieckie jako normalny twór polityczny tamtych czasów z całkowitym pominięciem kontekstu historycznego, a więc mówimy o mocarstwie komunistycznym, które było mimo wszystko izolowane w jakimś zakresie politycznie. Mimo, że można by powiedzieć, że do roku 1935-1936 Związek Radziecki nawet wydawał się być racjonalnym partnerem. Nawet przecież Piłsudski zawarł pakt o nieagresji z ZSRR.

A zatem winą za wojnę obciążamy Niemcy, a jednocześnie winą za wojnę obciążamy określone okoliczności. Czasy wielkich niedoborów, wielkich szowinizmów narodowych, nacjonalizmów, czasy rasizmu, czasy niestabilności międzynarodowej, gdzie nie było międzynarodowych organizacji, gdzie tak naprawdę prawa międzynarodowe były przestrzegane w sposób niezwykle słaby. Gdzie do głosu doszły skrajne ideologie. Dzisiaj po latach doskonale widzimy, jak polityka Józefa Becka w Polsce, jak traktat o niestosowaniu przemocy z Hitlerem z roku 1934, za którym stał przecież jeszcze Piłsudski, jak to wzmocniło Hitlera. Jak te lata 1934-1938 to jest nasza nieświadoma gra na wzmocnienie Niemiec, ale jeszcze rozszerzając to w czasie, to widzimy jak kolejni brytyjscy premierzy popełniają rażące błędy w zakresie osłabienia swego głównego sojusznika Francji, wzmacniania Niemiec, a potem tłuczenia Hitlera.