Skąd się wzięła Barbórka? | Beata Piecha-van Schagen | 033

Cechownia to było pomieszczenie, w którym gromadziły się załogi, które przychodziły do pracy. Każdy sztygar gromadził swoją grupę, swój oddział, sprawdzał obecność i przydzielał zadania każdemu członkowi ze swojego oddziału. To się nazywało felezunek, od niemieckiego vorlesen, czyli wyczytywanie. I w związku z tym, że to było pomieszczenie duże, od początku XX wieku ono było łączone, kiedy budowano nowe obiekty, łączono je bezpośrednio z łaźnią. To było pomieszczenie, w którym gromadziła się cała załoga, w związku z czym tam zaczęto umieszczać wizerunki świętej Barbary ze względu na obowiązek wspólnych modlitw.

Oni byli opłacani przez kopalnię bardzo często. I oni przychodzili rano, przed rozpoczęciem się dniówki i takie nabożeństwo 15-20 minutowe organizowali, prowadzili. Proszę Państwa, na tych ołtarzach w czasie nabożeństwa była bielizna ołtarzowa, paliły się świece, to był taki, to proszę Państwa, to tak wyglądało. To nie była krótka modlitwa, krótkie westchnienie, jakiś akt strzelisty, tylko poważne nabożeństwo. My nawet wiemy w dwóch wypadkach jakie modlitwy w ogóle odmawiano. Także to wiadomo, co odmawiano na przykład, jakie pieśni śpiewano. Bo przecież to był też czas, 1840 rok, kiedy po raz pierwszy został wydany modlitewnik stanowy górniczy, Mateusza Lisa, sztygara kopalni Terezia, czyli on pracował tam, gdzie teraz jest Park Miejski w Cachla w Bytomiu, tam była kopalnia.

Powiedzieli mi tak, no bo u góry to jak przychodził Wyższy Urząd Górniczy, no to była chryja, nie? A na dole, no to my się tam te barburki stawiali, no wie pani, no jak przyjdzie włókno, co? No tam ciemno jest, nie? Więc to były takie, ja to nazwałam wizerunkami zastępczymi, bo te, które górnicy zawsze mieli do dyspozycji, tak to nazwijmy, albo znikały, albo były skutecznie zasłaniane na przykład, tak jak w kopalni Rozbarg. Polecenia usunięcia tych obiektów to zawsze były wydawane ustnie, nie ma to żadnych papierów, a w kopalni Rozbark przewodniczący Komitetu Zakładowego PZPR wydał takie polecenie Sztygarowi Powierzchni, żeby wyniósł obraz do kościoła św.

Jacka i pan ten Sztygar, z którym rozmawiałam, powiedział, no on nie pójdzie, no bo przecież ta Barbara tu musi być. No i odpowiedział temu przewodniczącemu, że on był, ale ksiądz nie jest zainteresowany. A ponieważ ta Barbara, tam taki piękny ołtarz jeszcze z elementami takiej okładziny drewnianej na ścianach, właśnie było z żaluzją klepkową. Ponieważ to bardzo uwierało władzę, to pracownicy zrobili taką dekoracyjną kratę, dużą, od posadzki do sklepienia tej cechowni. I na tej kracie rozpięto takie tkaniny, takie piękne, zielone płótna, które gdzieś tam widywaliśmy dawno temu na różnego rodzaju konferencjach.