Ten o web3/crypto/NFT

Natomiast miała takie znamiona ewidentnie, no bo naprawdę rozwój tego systemu polegał na tym, że musiało przybywać non stop coraz więcej ludzi, no to w skrócie jest to... Ale rozumiem, że inne tego nie mają, tak? Teraz tak próbuję wiesz, czym się różni? Luna od tych wszystkich innych. Bardzo to zależy. Każdy wymyśla swoją ekonomię właściwie tych tokenów i np. Bitcoin, Ethereum, nie ma takich znamion, ale są inne tokeny, które już w kolejce czekają. Poczekaj, bo Bitcoin ma mieć jakąś wartość wymierną, powinien mieć w sumie. 300 spekulacyjną tak, tyle ile chcesz.

I dlatego on jest w jakimś obiegu. Typowy memowy token, który nie ma żadnej absolutnie wartości, poza tym, że liczysz, że on kiedyś zrośnie. I czysty po prostu popyt, podaż reguluje cenę tego. A możesz mieć natywną walutę, tak jak Ethereum, drugi co do wielkości blockchain, no to on działa na Ethereum i to Ethereum pełni ważną funkcję, bo wszystko, co chcesz zrobić na Ethereum, to płacisz ich w natywnej walucie Etherze, tak? No i ten Ether Aha, czyli to nie jest takie trochę kółko, które się napędza?

No jest i teraz na przykład są zmiany, które gdzieś tam w Ethereum no też mają nadać mu trochę deflacyjny charakter albo przynajmniej żeby czasem on stawał się deflacyjny no bo to mu będzie sprzyjać jako przy okazji im więcej inwestorów. Wartości. No właśnie, dokładnie. No i to jest taka zabawa. Żadne z tych walut nie ma takiej użyteczności, ale w gruncie rzeczy to chyba pieniądz też nie ma żadnej użyteczności. Na zasadzie jest po to, że możesz coś za niego kupić i tyle. Przenośny czas, bo czas ma wartość, to się zamieniamy czas na papier. No i tylko teraz użyteczność też będzie o tyle większa, o ile można będzie więcej rzeczy za to kupić.

Dlatego Bitcoin, Ethereum gdzieś też, im więcej firm, platform będzie to wspierać, tym lepiej. Już gdzieś tam Stripe zaczyna mówić o wspieraniu krypto. PayPal chyba też, więc no wiadomo, wtedy to się stanie jeszcze lepsze i tylko wszyscy czekają, bo każdy taki announcement to jest Dla spekulantów dodatkowo atrakcja. Czyli takie przeniesienie tej cyfrowej waluty do rzeczywistości, nie? Generalnie. Tak, tak. No na tym to polega. Tylko, że różnica polega na tym, że nie ma banku centralnego. Piszesz sobie, nie wiem, forkujesz sobie kod Bitcoina, nazywasz go Cebulion,

I tworzysz własną sieć, co oczywiście jest bardzo trudne, bo musisz teraz przekonać setki, tysięcy ludzi, żeby uruchomili węzły tej sieci, więc najczęściej to po prostu się robi walutę jako token w ramach jakiejś innej, innego blockchaina, bo tutaj trzeba też rozróżnić, że są blockchainy, które mają swoje natywne waluty, więc na przykład Bitcoin, no nazywa się Bitcoin i jego natywną walutą jest Bitcoin, Ale jak jest Ethereum, no to jego natywną walutą jest Ether, ale możesz sobie tam zakodzić tokena Cebuliona i ten Cebulion stanie się częścią Ethereum jako po prostu blockchaina i ludzie będą mogli te Cebuliony tam mieć, przetransferować i tak dalej.

To jest najprostsze rozwiązanie. A będzie napędzany Etherem, tak? To będzie, na przykład jak będziesz chciał przelać mi Cebuliony, to będziesz musiał zapłacić Etherem. Nie mogę Cebulionami płacić, co Cebulion? Nie możesz, musiałbyś stworzyć swój Cebulionowy blockchain. Okej, okej. Czyli to jest tak jakby, wracając do programowania, to wszystko, to ten Cebulion, Ethereum i inne rzeczy, to jest dotnet, vbinet i tak dalej, ale wszystko działa na dotnecie. Można tak powiedzieć. I płacisz IL-em. Lubię tę nerdowską metaforę. Okej, okej. Dobrze. A powiedz mi jeszcze, czy wiesz jak, to takie pytanie trochę podchwytliwe, ale...

Czekać, moja córa to gdzieś naleci. Bo teraz mówisz tak, trzeba mieć to Ethereum, czyli nalać tego paliwa. Trzeba tym cebulionowym liściem, ale jeszcze powiedz mi jak, być może już wiesz, ale jak teraz zamienić prawdziwe dolary na cebuliony? Musisz przekonać Pawła, że cebulion będzie rósł i musisz mu go sprzedać po prostu. Więc musi swoje dolary przynieść w system. I teraz do tego służą najczęściej giełdy jakieś. Gdzie po prostu płacisz fiatami, czyli nie wiem, tam dolarami, złotówkami. Dostajesz swoje cebuliony.

Porządny kosk, ja tu mięso mam taki. A coś chciałem. Czyli, żeby to wprowadzić mniej więcej, to trzeba by go przekonać, że usługa, którą mam albo produkt, na który jemu zależy, Poza spekulacją i poza piramidą. To nie da się. To jest dostępne tylko przy przeciągnięciu tych cebulionów. Znaczy no tak i tutaj już zaczynamy faktycznie wchodzić w web3 tak, bo jeżeli chodzi o spekulacje no to to są po prostu kryptowaluty. Mogę sobie zrobić Cebuliona czy Dogecoina i go zacząć sprzedawać, ale jeżeli chcę coś udostępniać ludziom za te Cebuliony no to faktycznie zrobię apkę, która będzie na przykład na Ethereum działać i coś robić tak.

Na przykład weźmy sobie Ethereum. To są setki tysięcy komputerów na świecie, miliony kart graficznych, tak dobrych jak Pawła. Które mielą non stop jakieś tam hasze i liczą rzeczy po to, żeby ostatecznie i wszystkie robią to samo naraz, można w pewnym sensie powiedzieć, po to, żeby osiągnąć przepustowość 15 transakcji na sekundę na przykład. Ponieważ jest tak ogromna duplikacja no to ostateczny efekt jest mizerny bardzo tak no i to jest słuszny zarzut w sensie nie do obronienia no to jest bez sensu tak palimy kupę węgla który się produkował miliony lat po to żeby żeby przesłać sobie jakieś tokeny.

Liczysz bardzo długo, a potem wszyscy mogą szybko to sprawdzić. Natomiast no właśnie, tak działa Bitcoin, tak na razie działa Ethereum, tak działa parę innych sieci. Natomiast są pomysły np. przejście do proof of stake, gdzie tak naprawdę całkowicie inaczej to działa, ponieważ dowód nie polega na tym, że wykonujesz tą pracę, tylko na tym, że ty jako ty potwierdzasz, że to jest prawda. Zastawiając w pewnym sensie swoje pieniądze, czyli taki walidator, powiedzmy, nie wiem, wsadza, żeby to już powiedzieć, w walutach, nie wiem, 40 tysięcy dolarów, albo 100, albo milion, nieważne, ustalamy sobie jakiś próg i takich walidatorów jest tam ileś w sieci i każdy z nich co jakiś czas potwierdza.

Po prostu jest sobie węzeł, który co jakiś czas coś potwierdza i o wiele rzędów wielkości spada zużycie energii. A czemu ktoś miałby taki węzeł stawiać? Bo dostajesz za to oczywiście działkę. No właśnie, tej części mi zabrakło. Tak, tak. No i już jest bardzo dużo ludzi, którzy to robią, bo zbliża się wielki krok w Ethereum, że on przejdzie z tego Proof of Work, który miela te karty, przez które ja nie mogę sobie kupić, bo są za drogie. I ma wejść w tym roku chyba w końcu ten Proof of Stake. Ale już ludzie tam zajęli pozycję, już testowo tam to równolegle działa i jest mnóstwo pieniędzy w to włożonych i czekają, żeby móc te pieniądze zacząć zarabiać.

Są. Czy mamy jakieś pomysły na rozwiązanie ery kwantowej? Jak najbardziej. Na przykład w ogóle odejście od proof of work na pewno jest tym kierunkiem. No i na przykład Ethereum już w tym roku powinno być niezagrożone. Bitcoin jest tu pełnym wyzwaniem, bo on już po prostu jest. On jest proof of work i nie wiem czy w ogóle są jakiekolwiek plany cokolwiek zrobienia z tym. I muszę przyznać, że nie przyglądałem się, bo nie jestem jakimś wielkim fanem Bitcoina. Może mają jakiś tam pomysł, może nie mają, co z tym zrobić. Na razie pewno jest założenie, że zanim komputery kwantowe osiągną, wiecie, taką moc, że to coś się da z tym zrobić, to

To wnukowie tych wizjonerów się niech martwią, a nie ci obecni. Natomiast wizjonerzy, no na pewno gdzieś są. Jedną z takich osób, do których takich wizjonerów przynajmniej chciałby się nim, jako taki wizjoner widzieć, jest twórca Ethereum całego, czyli Vitalik Buterin, który no tutaj... Taki strasznie chudy gościu. Tak, tak. Nie go widziałem. Czykorosjanin. Polityczne takie tutaj. No i w ogóle jeśli chodzi o Ethereum, jest roadmapa, która myślę wystarczyłaby na co najmniej najbliższe kilkanaście lat. Ile tam mają pomysłów, co tam można jeszcze usprawnić. No właśnie, bo teraz tak, wymyśliliście pieniądz, to jest jakaś tam forma pieniędzy.

Co można w tym pieniądzu usprawniać jeszcze? W samym pieniądzu nie. Jeśli chodzi o Vitalika i w ogóle Ethereum, to chodzi o usprawnienie techniczne tego. Właśnie proof of stake, dotarcie tego, zabezpieczenie przed wielkimi atakami, formy lepszej synchronizacji, przechowywania stanu, tego na przykład, żeby klient mógł działać właściwie bez stanu, bo teraz jakbyś chciał mieć węzeł, który jest częścią Ethereum, no to musisz sobie odpalić go na dobrym kompie, najlepiej takim jak Pawła. Okej, mów, może odpalać. Mieć tam 8-16 giga RAM-u, co najmniej z kilkadziesiąt giga na dysku. No i co najważniejsze, synchronizacja z tą siecią będzie trwała parę godzin co najmniej, albo dni, w zależności od tam formy.

A teraz jest pomysł statelessowych takich klientów, że właściwie nawet na telefonie będzie mógł taki węzeł być częścią tego, bo będzie miał na przykład całkiem inaczej trzymany stan i będzie potrafił wiele rzeczy zrobić bez tego, więc na takim bardzo technicznym poziomie, na zasadzie wyższa warstwa będzie identyczna, nadal będziemy sobie mieli Ethereum, które będzie można przelewać i będą smart kontrakty, tylko żeby po prostu to śmigało Wydajniej i bardziej elastyczny sposób. Na tym polu tutaj jest. I w ogóle to jest mega, mega nerdowski temat. Na zasadzie bardzo dużo doktoratów, bardzo dużo fajnych matma, czysta matma tak naprawdę często.

Szacun, w sensie ja tam nawet niektórych rzeczy jeszcze nie ruszałem, bo się boję, ale jest tu mnóstwo naprawdę imponującego researchu takiego naukowego. Okej. Ja to notuję. A powiedz mi, bo... Podeślę ci Paweł może road mapy właśnie Ethereum i tam słowa, klucze, których można szukać potem. Dobrze. Taka oczywista oczywistość, znaczy oczywista oczywistość. Bo to wszystko brzmi, znowu wrócę do programowania, tak event sourcing, nie? No eventy się odkładają. Event sourcing, jak najbardziej. Przelałem, przelałem. Tak, można tak powiedzieć, że cały blockchain to jest taki publiczny, rozproszony event store. Tak, to ja muszę zadać to pytanie, wybaczcie mi.

To czemu nie korzystamy z tych snapshotów, żeby to wszystko było szybsze? Znaczy snapshot jako stan pamięci istnieje w węźle jak najbardziej. Tak samo jak istnieją mechanizmy, żeby węzły sobie odpytywały o ten stan w sposób lepszy. To istnieje, jest cały czas usprawniane. Natomiast nie wszystkie węzły jeszcze wspierają wszystkie te protokoły i tak dalej, no bo to mówimy, wiecie, Ethereum istnieje ileś tam lat, ale tak naprawdę jego popularność pewnie taka użytkowa to jest rok czy dwa. Także to się dużo, dużo rzeczy po prostu dzieje nadal. Pewnie jak Bitcoin strzelił to Ethereum poszło za nim, nie? Tak, tak. Właściwie to inwestycyjnie patrząc to wystarczy patrzeć na cenę Bitcoina i wiesz jak się zachowa Ethereum.

Taka pochodna. Natomiast tak jak powiedziałem ja nie jestem jakimś fanem Bitcoina, bo Storo value może jakieś tam cyfrowe złoto się mówi, póki nie zostanie przez jakąś panikę wyzerowane może, nie wiem. Natomiast Ethereum jako platforma po prostu coś umożliwia, bo Bitcoin to jest po prostu, jest Bitcoin i możesz go przelewać i cała technologia się do tego sprowadza. Natomiast Ethereum było pierwszym blockchainem, który możesz wrzucić kod. Nie tylko stanem, któremu ufasz jest twój stan portfela, tylko jest po prostu kod, który możesz tam wrzucić. To jest najbardziej przełomowa idea, powiedziałbym. blockchainów i web3 w ogóle, że wrzucasz sobie tam kod i w sposób zaufany go wykonujemy.

Masz mało, bo kupiłeś komputer, no sorry. Nie patrzyłem, ale chyba zrobię to po dzisiejszym nagraniu. Z tym to jest zawsze tak, że bardzo zależy to od ceny Ethereum i prądu jak zawsze. Jako eksperyment na pewno mógłbyś sobie odpalić. Tak, z ciekawości, bo ja zielony jestem. No bo teraz tak, są te pieniądze i ten Ether, którym płacimy za to, a Ethereum to są te pieniądze. No i teraz o co chodzi z tym kopalnie? To jest znajdowanie pieniędzy za co?

Rozwiązanie tego proof of work, tak? Tak, tak. Kopanie to jest rozwiązanie tego proof of work, czyli w skrócie to polega na tym, że masz sobie blok, bo tak to się nazywa blockchain, tak? W bloku jest lista transakcji, która mówią kto co robi i tak dalej. Liczysz sobie z tego hash, tylko musisz do tego dodać numerek, powiedzmy, jakąś liczbę. No i oczywiście tam w tym bloku jest więcej, ale powiedzmy ta lista transakcji, stan świata, plus ten numerek, z tego liczysz hash i ci wychodzi jakaś wartość. No tylko kurde, żeby to uznać za wykopany blok, wymyślono sobie jak ten hash powinien wyglądać, żeby faktycznie udowodnić, że ten blok wykopałeś i np. w Ethereum czy w blockchainie

Okej, o tych smart kontraktach jeszcze, bo to rozumiem na blockchainie jest kod plus stan, tak? Czyli jakiś tam JSON taki jest w tym blockchainie trzymany, czy jak to wygląda? Bo kod rozumiem jest kod źródłowy i on jest wykonywany? Wiesz co, wszystko to działa... Na maszynie, będę mówił o Ethereum, bo większość tych... No może być. Tak samo tam działa w sumie. Wykonuje to wszystko maszyna wirtualna, Ethereum, Ethereum Virtual Machine, więc tak naprawdę bardzo to przypomina IELA pod spodem. Pisze sobie w jakimś tam języku, który się do tego kompiluje i taki każdy węzeł w sieci jest w stanie wykonać taki program. No czyli te transakcje, które tam wrzucasz tak naprawdę najczęściej polegają na wywołaniu jakiegoś smart kontraktu.

Na przykład ty miałbyś adres swój, jakbyś chciał kopać Ethereum, to byś sobie założył, miałbyś swój adres. W takim przypadku stan takiego adresu to jest po prostu ile masz etheru i tyle. Natomiast jak zrobisz smart kontrakt to dodatkowo jeszcze stanem takiego adresu będzie właśnie jeszcze być może jakieś drzewo, w którym ten stan jest trzymany. No i teraz ostatecznie, jakbyś sobie miał zwizualizować taki blockchain, to jest to bardzo duże drzewo, w którym trzymasz stan tych adresów i stan smart kontraktów. To sobie w pamięci siedzi. Jakbyś chciał teraz sobie to odtworzyć,

Okej, ale gdzieś tam są jakieś artykuły, że ktoś tam wykradł, bo ten smart kontrakt miał jakiś błąd czy coś takiego. To jest bardzo duże ryzyko tej technologii. Jest też jakiś smart kontrakt jakiejś tam platformy, gdzie utknęły jakieś miliony dolarów, bo jest błąd, że on tam trafia. A no nie ma w tym smart kontrakcie żadnej metody, której by można te miliony dolarów stamtąd wyciągnąć. No i nic z tym nie zrobisz. Sama technologia nic z tego nie używia. Jedyne, co by można było zrobić, to w ogóle zrobić jakiś update kodu Ethereum, który by, nie wiem, jakoś, wiesz, dedykowany sposób targetował tam, zahardcodowany, że... Natomiast, no, to są rzeczy, takich się nie robi. Raczej nie, okej.

Okej, ale to rozumiem to też przy tym tokenach czy tych krypto jakieś tam zaufanie do tego Ethereum musi być tak, że nie zrobią właśnie gdzieś tam w tej czy chociażby ta maszyna nie ma jakiegoś błędu tak, ta wirtualna. Tak. Jak najbardziej. Tylko tutaj broni nas ten konsensus, że jeżeli zrobisz węzeł, który ma jakiegoś buga w maszynie i zacznie jakieś bzdury wrzucać, to wszystkie inne węzły w sieci po prostu to odrzucą, bo zobaczą, że no hej, ale coś tutaj Mhm, okej. Więc o tyle można by się czuć bezpiecznie robiąc własny węzeł, że nie. Natomiast na pewno jakimś tam ryzykiem jest błąd w samym protokole.

Rozumiem, rozumiem. Bo o ile tam jeszcze możesz sobie zaznaczyć, że ta wersja eventu 1.2.3.4 i później też za pomocą eventa przełączyć na inne tory, To tutaj rozumiem, że tego byś, chyba żebyś od razu tak zrobił takiego bloka, tak? Wiesz no, może kiedyś ktoś takiego wymyśli, ale pewno biorąc pod uwagę skalę tego, nikt się na razie nie odważył, w sensie no to znowu jakaś iteracja, tak? Mhm, okej, okej, dobra. Ewentualnie zrobić taką migrację, tak? Że migrujemy się wszyscy z Luny na Ethereum jako pośrednie, a później powiedzmy na tą Lunę 2, tak? Okej, dobra. Dobrze. Dobrze, dobrze, dobrze.