Tajemnice obrazów Jana Matejki

Pierwszy to jest zaprowadzenie chrześcijaństwa. To nie wymaga specjalnego komentarza. Drugi to koronacja Bolesława Chrobrego. No to też jesteśmy przyzwyczajeni do tej fundamentalnego wydarzenia jakim była koronacja i wszystko co było z tym związane. Ale potem są takie tematy, które wymagają wydaje mi się odrobiny namysłu. Punkt trzeci przyjęcie Żydów. Czyli zaleta migracji i zaleta otwartości na pewne zjawiska migracyjne, bo to jest na pewno namalowane w ciepłym stosunku do tego zjawiska. A jednocześnie mamy kilka jakby punktów dalej. Powtórne zajęcie Rusi, bogactwo i oświata, czyli znowu ekspansja.

Powtórne, no bo chrobry, a to się odnosi do Kazimierza Wielkiego i do naszego wtedy ekspansji na wschód. Jakby takie podkreślenie, że w obie strony dwa wektory, kunam i... ekspansywne, pochwalane tutaj zdecydowanie, to są elementy, które umacniają państwo. Ale po drodze są dwa punkty, które mnie zawsze niepokoją. W Łęczycy pierwszy sejm, spisanie praw, ukrócenie rozbojów. Chodzi o synod łęczycki 1180, ale to nie jest nieważne. Ważne jest to, że nagle on odnosi się do pewnego wydarzenia, które nie mieści się w naszym kanonie podstawowych faktów historycznych, I coś nam przez to chce powiedzieć, a drugi to jest klęska legnicka, odrodzenie.

Punkt pierwszy, spotkanie Bolesława Chrobrego z Ottonem III, czyli jesteśmy u grobu św. Wojciecha, rok tysięczny, mamy ten kanoniczny punkt. Przyjęcie chrześcijaństwa przez Litwę 1386. Znowu mamy chrześcijaństwo. Unia Lubelska znowu się powtarza. Odsiecz Wiednia w stosunku do Matejki twórczości znowu mamy. Czyli mamy te takie elementy, kiedy a to bronimy Europy, a to rozszerzamy chrześcijaństwo, a to tworzymy twór polityczny w postaci Rzeczypospolitej. I takie są trzy pozostałe, które mają w sobie wątki demokracji, myślę takiego jakiegoś ustrojowe, które też mogły świadczyć dobrze o nas.