Barykady łączyły Powstańców

Każdego mieszkańca należy zabić. Nie wolno brać żadnych jeńców. Warszawa ma być zrównana z ziemią i w ten sposób ma być stworzony zatrważający przykład dla całej Europy. To przeczytamy we wspólnym rozkazie Adolfa Hitlera i Heinricha Himmlera z 1 sierpnia 1944 roku, wydanego wieczorem tego dnia. Wydaje się, że to jest jeden z takich najbardziej charakterystycznych dowodów germańskiej pychy, germańskiej buty, ale również, zdaje się, świadectwo zaskoczenia Niemców w tym, że powstanie wybuchło. Czy Niemcy rzeczywiście byli zaskoczeni wybuchem Powstania Warszawskiego? Czy zaskoczeni byli Polacy? I czy istnieje jedna wersja opowieści o Powstaniu Warszawskim, której powinniśmy się trzymać?

Nie wiedzieli tylko kiedy i na jaką skalę. Natomiast o tym, że ono się zacznie, to prawdopodobnie dobrze o tym wiedzieli. Ten rozkaz Hitlera i Himmlera łączny, który zacytowałem wcześniej, on, tak jak mi się wydaje, jest świadectwem tego, że Niemcy są zaskoczeni, że są zaskoczeni może nie tym, że w ogóle powstanie wybuchło, ale tym, jak bardzo jest intensywne. W jakimś sensie tym, że Polacy, podludzie wedle ich rasistowskiej ideologii, mogą w ogóle rzucić wyzwanie rasie panów, czyli Niemcom. Ale może też chodzi o to, że sukcesy pierwszych godzin powstania rozwścieczyły Niemców. Tutaj na pewno jest troszkę kwestia tego zdziwienia, że Polacy się w ogóle zdecydowali na to po pięciu latach okupacji, po pięciu latach niszczenia społeczeństwa.

A Hitler wyraźnie wymagał tego, żeby to powstanie zdusić bardzo szybko. Wymagał też oczywiście, żeby Polaków ukarać, żeby ich tutaj po prostu wymordować, natomiast też wymagało szybkiego, sprawnego zduszenia powstania, a to wymagało po prostu przerwania tych zbrodni, przynajmniej na taką skalę, dlatego w pewnym momencie przestano zabijać kobiety i dzieci, zabijano tylko samych mężczyzn, powstańców. To jest jakiś zupełnie makabryczny przykład. Nie wiem, waham się, czy mogę to powiedzieć, jakiegoś pseudo-humanitaryzmu właśnie nasączonego cynizmem, to jest nie do wiary. Tak, ja co roku wracam do tych opowieści przy różnych okazjach, to za każdym razem wypowiadając w zasadzie te same zdania, dziwię się, dziwię się, że w ogóle coś takiego było możliwe, więc tak jest to, znaczy dla nas jest to abstrakcja, tak.