Monika Borys - "Bezwstydne obrazy"

Świat według kiepskich to antyadaptacyjna satyra na uelastycznienie rynku pracy w momencie ogromnego bezrobocia na początku nowego milenium. Kino Patryka Wegi jest cyniczną próbą dostosowywania się do zdegenerowanego systemu poprzez eksploatację lęku i gniewu wobec elit. Patostreaming to już dystopijna wersja tego cynizmu, która tworzy śmieciową i spaczoną wersję adaptacji. To fragment tym razem nie ze wstępu, tylko akurat z uwag końcowych, ale syntetyzujących. Książka pt. Bezwstydne obrazy. Zaraz podam też pt. Klasy ludowe w polskiej kulturze popularnej po 1989 roku.

I książka jest też pięknie wydana, są tutaj też ilustracje i bardzo ciekawy design. Książka zaczyna się od Disco Polo, idzie przez serial o Kiepskich i Patryka Wege do patostreamingu, czyli bardziej jakby współczesnej Formy kulturowej, którą się zajmujesz. Więc inaczej niż we wszystkich twoich rozmowach, zacznijmy właśnie od tej współczesności, czyli od patostreamingu. I zacznijmy może od samego słowa, bo wskazujesz na to, że samo słowo pato, tak jak w utworze Maty, patointeligencja, ono pojawiło się całkiem niedawno i jest dosyć ciekawe kulturowo, powiedziałbym. Tak, ono rzeczywiście to, zwłaszcza językoznawcy tutaj się wypowiadają na ten temat, że to jest słowo, które urodziło się w internecie.

Ludzie zawsze mieli tendencję do oglądania przemocy, że walki gladiatorów, już wtedy przecież ta przemoc była jakimś rodzajem pragnienia i potrzeby człowieka. I pewnie też tak w tym przypadku jest. Natomiast wydaje mi się, że patostreaming też wiąże się z polską kulturą i z tym, jak ona jest zorganizowana i jakie pragnienia i potrzeby nią rządzą. To chyba do tego, jakie to są pragnienia w polskiej kulturze, zaraz dojdziemy, cofając się trochę, ale jest jeszcze jedna ważna cecha patostreamingu, który odróżnia go zdecydowanie od przekazów zarówno z filmów Patryka Wegi, jak i z serialu Świat według kiepskich.

Możemy to różnie nazywać. Natomiast moim zdaniem jest to konsekwencja Jak wygląda w Polsce miejsce tych grup w debacie publicznej? I to się ściśle wiąże z transformacją ustrojową i ustawieniem pewnego dyskursu na temat tych grup. No właśnie i ten dyskurs, to ustanawianie było bardzo widoczne w przypadku dwóch tematów, które zajmują tak naprawdę jakąś dużą część twojej książki. Czyli z jednej strony świat według kiepskich i nieco wcześniej debata na temat disco polo. No właśnie i czy to jest tak, że tak naprawdę

W momencie, kiedy dziennikarki i dziennikarze mediów mainstreamowych, różnych gazet piszą zarówno o streamingu Patryku Wedze, ale też o Kiepskich i Disco Polo, to to jest tak naprawdę to, że usiłują ten totem inteligencki, jak to pisał Prof. Zarycki ustanowi, czyli tak naprawdę krytykuje my te różne wydarzenia i formy kultury po prostu, żeby zaznaczyć granice pomiędzy elitami a resztą. Tak, ja myślę, że ta krytyka ma głównie to na celu. Mnie nie chodzi o to, żeby powiedzieć, że krytyka nie ma sensu, wręcz przeciwnie. Ja się staram w tej książce przeprowadzić krytykę, ale krytykę charakteru tych obrazów i ich związku z wolnym rynkiem i z kapitalizmem i z nierównościami społecznymi.

Jeżeli chodzi o Kiepskich i Telewizja Polsat, to rzeczywiście to też był rodzaj budowania bezwstydu. Kiedy powstawała Telewizja Polsat, to jej twórcy deklarowali, że to ma być telewizja, która jest nie tak arystokratyczna, jak telewizja publiczna, a sam świat według Kiepskich oczywiście też bezwstydnie eksploatuje Rodzaj prześności, takiej oddolności i złej jakości na poziomie produkcji. Natomiast to nie oznacza, że jest to złej jakości serial. Ja akurat Kiepskich bardzo lubię i wydaje mi się, że on dzisiaj dosyć ciekawe nam rzeczy mówi o transformacji. W przypadku Wegi, bezwstyd to jest pewien rodzaj strategii antyartystycznej, to znaczy właśnie bezwstydnego odrzucenia wyobrażeń inteligenckich o tym, czym jest film.