Radziecka motoryzacja bez hamulców. PB AUTOPORTRET
Ciężarówka, którą przed jazdą trzeba było rozpalić. Samochód bez kół. Taksówka z elektrycznie otwieranymi drzwiami. Turbina od śmigłowca i jedenastometrowa rakieta na kołach projektowana na 1200 km/h. Radziecka motoryzacja potrafiła wyglądać jak żart — dopóki nie sprawdzi się, po co właściwie te maszyny powstawały. Dziś w PB Autoportrecie opowiadamy o trzech konstruktorach i trzech obsesjach. Jurij Dołmatowski chciał wymyślić samochód na nowo. Witalij Graczow budował pojazdy, które miały jechać tam, gdzie kończyła się droga. Władimir Nikitin chciał dogonić samolot. Będzie o kosmonautach wyciąganych z bagna, samochodzie z silnikiem od MiG-a i o tym, dlaczego największym przeciwnikiem radzieckich inżynierów często nie była fizyka. Były nim fabryka, infrastruktura i własny system.
W trzech konstruktorach. Pierwszy nazywał się Jurij Dołmatowski, drugi Witalij Graczow, a trzeci Władimir Nikitin. Trzech konstruktorów, trzy obsesje. Dołmatowski chciał jakby zmieniać sposób, jak wykorzystujemy przestrzeń w samochodzie i robił to w sposób naprawdę przewrotny. Graczow chciał stworzyć pojazd, który pojedzie tam, gdzie samochód właściwie nie powinien w ogóle być w stanie jeździć, a Nikitin po prostu chciał jeździć szybko. To brzmi jak wstęp takiego żartu. Dokładnie, bo jakby wiele z tych samochodów będzie żartami, zaraz się przekonacie. Zanim poznamy trzech naszych bohaterów, zacznijmy od maszyny, która idealnie pokazuje sposób myślenia tamtej epoki. Mamy koniec lat 40. Związek Radziecki jest ogromnym państwem potrzebującym drewna i prowadzącym wyrąb lasu w miejscach oddalonych od normalnej infrastruktury, której też nie było zbyt wiele.
Bo jak wygląda typowe auto? Jest maska, potem ludzie, potem bagażnik, nie? Wtedy tak wyglądały samochody. Choćby chociażby Łada. Dolmatowski uważał, że to można zrobić lepiej. Silnik przesunąć do tyłu, kierowcy i pasażerów maksymalnie do przodu, strefa z niotu zero, kończy się na kolanach, nie? Nadwozie tak potraktować, żeby on miał szyb jak autobus niż jak limuzyna. I ta obsesja mu się jakby gdzieś tam pojawiła nagle. I znowu wchodzi do gry Nami. Dolmatowski zajmował się takimi koncepcjami już pod koniec lat 30-tych, jeszcze przed wojną. Potem przez kilkanaście lat pracował nad projektem, który nazywał się Nami 013. I wreszcie około 1950 roku jego pomysł dostał koła.
Reprezentacyjny ZIS 110, może pamiętasz taki samochód. Z kolei był wersją, czy tam odmianą, amerykańskiego... Tribute teraz się nazywa, Holt. ...Holtem dla amerykańskiego Packarda 180. Z kolei Zieguli składało Holt Fiat 124. W radzieckim przemyśle można było osiągnąć pełne spektrum. Od legalnej licencji przez Holt, aż po klasyczne rozbieranie samochodów i wybudowanie go na nowo. Ale pan Dołmatowski, o którym wspominałem, jest ciekawy dlatego, że jego samochody nie dają się sprowadzić właśnie prostego, skopiowo Model X. To Nami 013 korzystał z pomysłów obecnych już na świecie oczywiście.
Dokładnie. Oczywiście ten samochód nigdy nie podzielił losu Fiatów 600 Multipli. Namii 013 przygrzmociło przy wystawianiu go z Instytutu i ten swój los się przeszczątował. Natomiast Dolmatowski nie odpuszczał i w połowie lat 50. powstało Namii 050 nazywane białką, czyli wiewiórką. I to z kolei był mikrosamochód. 23 konie mechaniczne, takie malutkie 10-calowe kółka, silnik motocyklowy z tyłu i uwaga, wsiadało się przez przód. Jak i setka. No, jak i setka. I tutaj gdzieś tam wpływ zachodu był bardzo oczywisty, ISO i SETTA, słynne mikroauto.
Pan Graczow, Vitali Graczow, o ile Domałtowski projektował samochody dla zwykłych ludzi, Nikitin chciał... Pobijać rekordy prędkości. Graczów projektował samochody na sytuacje, w których zwykły człowiek normalnie powiedział, ja tam nie jadę. Tam się nie da wjechać. On miał oczywiście wielkie doświadczenie wojskowe i pod jego kierownictwem powstawały na przykład gazy terenowe. Powstawały też samochody pancerne, amfibie, takie mocno wojskowe pojazdy. Później kierował zespołem specjalnym w biurze konstrukcyjnym ZIWA. Gdzie rozwijano między nimi ciężkie pojazdy wojskowe, nośniki uzbrojenia. To wszystko, na czym jeżdżą te rakiety międzykontynentalne, to gdzieś tam być może pod jego okiem powstało. Jego obsesją była po prostu mobilność.
Pamiętasz, w odcinku o Lexusie mówiliśmy, ile tysięcy inżynierów pracowało nad jednym samochodem. Pan Dołmatowski był prawdopodobnie sam z jakąś tam małą pomocą. Dołmatowski potrafił wymyślić samochód, czy inni inżynierowie i jakiś sposób na wykorzystanie samochodu. Znacznie trudniej w tamtych czasach było przekonać fabrykę, żeby całkowicie przebudowała produkcję. I dała szansę temu pomysłowi. Można więc spojrzeć na tą dwudziestowieczną motoryzację trochę przewrotnie. Włosi budowali samochody, przez których pół świata uczyło się, że mechanika może być piękna. I że jest piękna. Amerykanie jechali na pustynię Solniska i sprawdzali jak daleko można przesuwać rekordy prędkości. Radzieccy konstruktorzy Oni prowadzili zupełnie inną walkę.
Pokazano wszystkie 6 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Ciężarówka, którą przed jazdą trzeba było rozpalić. Samochód bez kół. Taksówka z elektrycznie otwieranymi drzwiami. Turbina od śmigłowca i jedenastometrowa rakieta na kołach projektowana na 1200 km/h. Radziecka motoryzacja potrafiła wyglądać jak żart — dopóki nie sprawdzi się, po co właściwie te maszyny powstawały. Dziś w PB Autoportrecie opowiadamy o trzech konstruktorach i trzech obsesjach. Jurij Dołmatowski chciał wymyślić samochód na nowo. Witalij Graczow budował pojazdy, które miały jechać tam, gdzie kończyła się droga. Władimir Nikitin chciał dogonić samolot. Będzie o kosmonautach wyciąganych z bagna, samochodzie z silnikiem od MiG-a i o tym, dlaczego największym przeciwnikiem radzieckich inżynierów często nie była fizyka. Były nim fabryka, infrastruktura i własny system.