Mentionsy Mentionsy
OSW - Ośrodek Studiów Wschodnich
OSW - Ośrodek Studiów Wschodnich

Trump, Putin i Xi. Nowa Jałta?

18.11.2026 ·36 min 22 s · 13 rozdziałów

Trump, Putin i Xi Jinping przy jednym stole. Spotkanie w chińskim Shenzhen może mieć znaczenie nie tylko dla relacji między największymi mocarstwami, ale również dla przyszłości wojny w Ukrainie i bezpieczeństwa Europy.Rosja wraca do postulatów przedstawionych jeszcze w grudniu 2021 roku, domagając się zmian w europejskim systemie bezpieczeństwa, ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance i uznania swoich interesów w regionie.Podczas ostatniej rundy rozmów w Abu Zabi Moskwa ponownie podniosła kwestię stworzenia nowej architektury bezpieczeństwa w Europie. Czy mamy do czynienia z powrotem do rosyjskiego ultimatum sprzed pełnoskalowej inwazji? Jakie znaczenie ma włączenie kwestii bezpieczeństwa europejskiego do rozmów z udziałem Stanów Zjednoczonych i czy rozmowy największych mocarstw mogą doprowadzić do porozumienia ponad głowami Ukraińców i Europejczyków?O rosyjskiej strategii, amerykańskim podejściu do negocjacji i konsekwencjach dla europejskiego bezpieczeństwa rozmawiamy z Ernestem Wyciszkiewiczem i Andrzejem Kohutem.

0:00 · Wprowadzenie i przedstawienie ekspertów 2

Dzień dobry, z tej strony Łukasz Zieliński. Rozmowy dotyczące zakończenia wojny w Ukrainie coraz wyraźniej wykraczają poza kwestie przyszłości samego konfliktu. Rosja wraca do postulatów przedstawionych jeszcze w grudniu 2021 roku domagając się zmian w europejskim systemie bezpieczeństwa, ograniczenia obecności NATO na wschodniej flance i uznania swoich interesów w regionie. Podczas ostatniej rundy rozmów w Abu Zabi Moskwa podniosła kwestię stworzenia Nowej architektury bezpieczeństwa w Europie. To sygnał, że Kreml nie traktuje negocjacji wyłącznie jako rozmów o zakończeniu wojny, ale także jako szansy na realizację znacznie szerszych celów strategicznych. Dziś właśnie trwają rozmowy między Xi Jinpingiem a Władimirem Putinem Shenzhen.

A jutro rozmowy trójstronne również z Donaldem Trumpem. I o tym będziemy dziś tu w studiu rozmawiać. O tym, co Rosja planuje i jaką architekturę bezpieczeństwa Europy nową tutaj stawia. I będziemy o tym rozmawiać z naszymi ekspertami. Ernestem Wyciszkiewiczem, dzień dobry. Dzień dobry. I Andrzejem Kohutem, dzień dobry Andrzeju. Dzień dobry, cześć. To jest podcast Ośrodka Studiów Wschodnich. Czy to, co Rosja mówiła w Abu Zabi przy stole negocjacyjnym, to jest faktyczny powrót do ultimatum z grudnia 2021 roku? Czy coś nowego jeszcze tutaj doszło? Ernest Wyciszkiewicz. W większości mamy podobne postulaty, zwłaszcza jeżeli chodzi o kwestie rozszerzenia NATO, wycofania infrastruktury natowskiej z naszego regionu, czyli cofnięcia się w czasie do lat 90., tak aby sytuacja bezpieczeństwa w regionie wyglądała tak,

1:17 · Analiza postulatów Rosji 2

Wówczas, więc tu mamy w zasadzie podobieństwo duże. Sytuacja jest inna, to znaczy wówczas, pamiętajmy, to był czas, kiedy Rosja przygotowywała się do inwazji i to ultimatum zgłoszone w grudniu 21 roku, przede wszystkim było traktowane po pierwsze jako niewykonalne, jako raczej sygnał tego, że Rosja tak wysoko stawia poprzeczkę negocjacyjną, że chce doprowadzić de facto do stworzenia sobie pretekstu do inwazji. To się stało, bo potem uznano, że Zachód nie odpowiedział w sposób Konstruktywny i doszło do wojny, ponieważ pamiętajmy, i to jest bardzo istotne, w rosyjskiej retoryce doszło do pewnej zmiany fundamentalnej w ostatnich trzech latach, to znaczy wojna tocząca jest Zachodem. I te pierwotne przyczyny wojny, o których Rosjanie mówią, Ławrow, Putin, Pieskow, stają się przede wszystkim związane z jakoby, rzekomo negatywnym, agresywnym stosunkiem Zachodu, czytaj NATO, do Rosji od lat 90.

Czyli wracamy do tego, co było w połowie lat 90. Wtedy Rosja chciała oficjalnego weta na rozszerzenie NATO. Tego się nie udało. To teraz owija to w taką nomenklaturę trochę prawną, międzynarodową zasady niepodzielnego bezpieczeństwa i próbuje to przeforsować jako znów rodzaj weta na jakiekolwiek działania, które ona uzna, że jej zagrażają. A jakie to działania, to Rosja będzie decydować sama. Dlaczego administracja Trumpa zgodziła się włączyć do rozmów właśnie kwestie szerszej architektury bezpieczeństwa europejskiego? Czy to jest element takiego pragmatycznego podejścia do negocjacji, czy właśnie zmiana w amerykańskim myśleniu o Europie? Ja bym powiedział, że to jest element pewnej strategii administracji Trumpa, jaka została przyjęta w negocjacjach z Rosją właściwie od samego początku.

4:38 · Rola administracji Trumpa w negocjacjach 1

Czasami jest to presja, czasami jest to wsparcie dla Ukrainy, by mocniej uderzała w obiekty na terenie Rosji, czasami są to dodatkowe sankcje gospodarcze, czasami wręcz przeciwnie. To jest luzowanie tej struktury sankcyjnej, otwieranie się na pewne postulaty rosyjskie, sugerowanie, że pewne porozumienie korzystne również dla Rosji jest możliwe. I trochę w tym duchu negocjatorzy Donalda Trumpa przedstawiają również tą zmianę zakresu negocjacji. Jest to założenie z ich strony, że aby ten konflikt udało się trwale załagodzić, aby on nie powracał w przyszłości, jest potrzebna jakaś rozmowa o tym, jak w przyszłości Europa będzie Jakie będzie miejsce Rosji w tej Europie? Na to jest pewna zgoda, natomiast to nie oznacza też automatycznie zgody na rosyjskie postulaty.

7:38 · Zasada niepodzielnego bezpieczeństwa 4

Czy Waszyngton rozumie, że dla Rosji ta kwestia bezpieczeństwa europejskiego nie jest dodatkiem do negocjacji, a głównym celem? Ja nie jestem w stanie odpowiedzieć na to, co siedzi w ich głowach, natomiast dla nich w tej logice, jak ja staram się ją zrozumieć, to jest próba wyjścia naprzeciw oczekiwaniom rosyjskich, bez których Rosja nie chce pójść dalej. Przetestowanie kolejnego sposobu, kolejnego elementu, który trzeba w te negocjacje włączyć, Names mentioned.

Names mentioned. To w ogóle ciekawy sposób, jaki był przedstawiony. Dlatego, że dyrektor jednego z departamentów MSZ rosyjskiego, pan Drobinin, na jednej z konferencji w zasadzie dał taką wykładnię tej zasady, o której mówiłem przed chwilą niepodzielnego bezpieczeństwa oraz jak zbudować nowy ład w Europie, ponieważ stary, jego zdaniem i zdaniem rosyjskich elit, upada albo już upadł i na tych ruinach trzeba coś nowego skonstruować. I ta wizja wygląda tak, że nie przeczymy, mówię jako Rosjani, nie przeczymy, że jest sens istnienia NATO i sojuszy obronnych.

My mamy własne z Białorusią, mamy Organizację Bezpieczeństwa Zbiorowego na obszarze postsowieckim. Natomiast widzimy pewną asymetrię, jeżeli chodzi o gwarancję bezpieczeństwa, więc żebyśmy się wszyscy czuli bezpieczniej, to warto też pomyśleć o paktach o nieagresji takich bilateralnych. Trochę jakbyśmy 100 lat wstecz się spojrzeli, przed II wojną światową też była taka fala paktów o nieagresji. Idea jest bardzo prosta i oczywiście szkodliwa z naszej perspektywy, dlatego że to będzie budować, budowałoby pewien konflikt zobowiązań. Bo wyobraźmy sobie, że Rosja ma pakt od nieagresji z jednym członkiem NATO, inny członek NATO poddawany jest jakiejś presji politycznej, być może prowokacjom wojskowym, a może atakowi. Wówczas mamy artykuł 5, który wiąże to państwo, z którym Rosja ma pakt od nieagresji i obowiązkiem wsparcia, ale z kolei mamy pakt tego państwa z Rosją, w którym być może zawiera jakieś postanowienia, które nakładają obowiązek nieruszania z pomocą temu państwu, a może jakiejś neutralizacji zachowania.

Chodzi o stworzenie pewnego jakby systemu zobowiązań, które będą ze sobą sprzeczne, po to, żeby doprowadzić do osłabienia i spójności sojuszu i pewnej też kłopotu w razie wystąpienia kryzysu. Czy to jest wykonalne? Moim zdaniem dzisiaj nie, zdecydowanie, bo to jest, pamiętajmy, że jest to rodzaj wizji, którą Rosja określi. To nam mówi raczej o tym, jaki świat Rosja chciałaby widzieć, jaki odpowiada, jak jest pożądany. Natomiast nie widzę dzisiaj podstaw wśród naszych sojuszników na to, aby ktokolwiek był w stanie pójść na tego rodzaju rozwiązania. Ale to dobrze, że zostało to bardzo szczegółowo naprawdę rozrysowane, bo pozwala też jakby dzisiaj identyfikować argumenty, które przemawiający przeciwko pójściu tym dropem. Czy to już jest sam w sobie sukces Putina, że USA zgodziły się rozmawiać właśnie o europejskim systemie bezpieczeństwa?

13:02 · Rola Ukrajany w negocjacjach 1

Jak z perspektywy Waszyngtonu wygląda Dziś ta relacja między bezpieczeństwem Ukrainy a bezpieczeństwem wschodniej flanki NATO. Czy te kwestie są traktowane jako nierozerwalne? Wiesz, trzeba pamiętać też, patrząc na pozycję Stanów Zjednoczonych w tych negocjacjach, że z perspektywy amerykańskiej administracji, to poznaliśmy dzięki chociażby dokumentom strategicznym, Rosja nie jest dziś traktowana jako zagrożenie.

15:50 · Strategia amerykańska wobec Rosji 2

W strategii bezpieczeństwa narodowego mieliśmy takie zdanie mówiące o tym, że Rosja jest postrzegana jako zagrożenie przez europejskich partnerów, a nie, że jest zagrożeniem. Krótko mówiąc, wnioski jakie administracja Trumpa wyciągnęła z tego konfliktu na Ukrainie są takie, że Rosja nie jest w stanie militarnie narzucić swojej woli nawet Ukrainie pomimo pięcioletniego W związku z tym zagrożenie jakie może tworzyć dla innych państw europejskich, państw natowskich jest przeszacowane. Natomiast istnieje pewne ryzyko konfliktu ze względu na nieufność obydwu stron, że to w pierwszej kolejności należy załagodzić i może to tworzy pewne miejsce dla rozmów o zmianach w architekturze bezpieczeństwa. No i przede wszystkim, że tym czynnikiem, który wszystko

Wygładzi będą wzajemne relacje biznesowe, zarówno korzystne dla Stanów Zjednoczonych, jak i korzystne bezpośrednio dla otoczenia Donalda Trumpa. Natomiast problem moim zdaniem po stronie amerykańskiej powodujący, że wciąż Amerykanie rozbijają się o ścianę w tych próbach negocjacji z Rosjanami jest taki, że mylnie odczytują hierarchię i priorytety po stronie rosyjskiej. Znaczy z perspektywy amerykańskiej sytuacja wygląda w ten sposób, Znaczy, że Rosja przeszacowała swoje siły, ugrzęzła w konflikcie, który kosztuje ją życie żołnierzy oraz narzuca poważne koszty gospodarcze, że szuka wyjścia z twarzą z tego konfliktu i jeżeli tylko takie wyjście z twarzą uda się zapewnić, to kuszące okażą się te korzyści biznesowe,

19:33 · Jutrzejsze rozmowy w Shenzhen 3

Za tym się niewiele kryje formalnie, niewiele z tego będzie, jeżeli chodzi o jakiekolwiek porozumienia. Tutaj jest takie moje zdanie, można mnie sprawdzić za dwa dni. Natomiast Rosji chodzi przede wszystkim o efekt demonstracyjny, o zaprezentowanie komu? Rosjanom, to jest narzędzie do propagandy wewnętrznej fantastyczne, tak zwanemu globalnemu południu, czyli wszystkim państwom, które Rosja próbuje kusić na różne sposoby, Nie tyle materialnie, bo tu nie ma specjalnie potencjału, choć to też próbuje, ale pewną ideą kogoś, kto sprzeciwia się zachodniej polityce dominacji, odwołuje się do tych kolonialnych nut, które dobrze są odbierane tam. Próbuje przedstawiać siebie jako rodzaj alternatywy i takie trójstronne spotkanie rzeczywiście wysyła sygnał do wielu, że

Być może Putin do tej ligi rzeczywiście należy. To, że jak spojrzymy na potencjał Chin i Stanów, to zobaczymy, że Rosja przy nich jest karłem. Jak wyłączymy z poza nawias arystnały jądrowe, to w zasadzie nie ma niczego zaoferowania. Stała się młodszym bratem Chin, wspieranym podczas wojny. Bez Chin Rosja gdzieś nie byłaby w stanie w żadnym razie tego konfliktu dźwignąć i technologicznie, i gospodarczo. I Rosjanie to wiedzą, natomiast to pozwala jednak, to spotkanie pozwala budować zupełnie inną wizję. Wystarczy przeczytać świeżutkie wystąpienie Putina na forum APEC. Przy okazji tego się to spotkanie odbywa. Po Xi i tam widzimy po prostu propagandę sukcesu. Akapity o sztucznej inteligencji, o rosyjskich modelach językowych, o tym, że to wszystko pięknie zmierza ku świetlanej przyszłości.

Więc to wszystko ma budować ten obraz Rosji, która jak równy z równym z Amerykanami i z Chińczykami ustala przyszły porządek. Więc w tym sensie trzeba przyznać, że może być pewien sukces rosyjski, jeżeli chodzi o ten obrazek. Natomiast za tym niewiele się kryje. Zdecydowanie ważniejsze są rozmowy chińsko-amerykańskie. Tam się dużo więcej dzieje, dużo gęściej jest, jeżeli chodzi o konfrontację, kooperację. Putin bardzo chciał tego spotkania. Chiny trochę stawiały okoniem i nie do końca Chińczycy wiedzieli, czy chcą to zrobić. Na dzisiaj, bo to trzeba zweryfikować, ponieważ też bardzo mało wiemy, jeżeli chodzi o agendę, ona się zmienia, jest bardzo chaotyczny obieg informacji na ten temat. Na dzisiaj nie ma być rozmowy o Ukrainie, bo to był problem. Czy ta trójka będzie rozmawiać o konflikcie rosyjsko-ukraińskim z wyłączeniem Europy ponownie, czyli będzie decydować o czymś, co jest fundamentalne dla nas.

23:16 · Rola Chin w negocjacjach 3

Amerykanie chcieli podejmować również kwestie limitów, jeżeli chodzi o broń nuklearną, a więc wprowadzenie jakiegoś systemu porozumienia ograniczającego wyścig zbrojeń w tym zakresie. Być może również kwestie związane z wojną w Iranie się pojawią, natomiast rzeczywiście wcześniejsze stanowisko było takie, Że nie będziemy mieli dyskusji dotyczącej wojny toczącej się na Ukrainie. Natomiast to też myślę i tutaj zgadzam się z Ernestem, że głównie jeżeli chodzi o uzysk z tego szczytu, tego spotkania w Shenzhen, to będą zdjęcia, to będą obrazki. Obrazki przede wszystkim korzystne z perspektywy rosyjskiej. Donald Trump ceni sobie spotkania z najważniejszymi przywódcami na globie, więc może

Z perspektywy samych Stanów Zjednoczonych nie jest to aż tak korzystne, natomiast z perspektywy samego prezydenta te zdjęcia są zawsze czymś ważnym. On te zdjęcia z Putinem i Xi zawiesił nawet w Białym Domu. Zwiedzający donoszą, że można je zobaczyć. Warto pamiętać, mówiąc o tych rozmowach amerykańsko-chińskich, że tutaj pojawia się bardzo istotne napięcie w ostatnich dniach związane z sytuacją wokół NVIDII i tą aferą wokół Jensena Huanga, do niedawna dyrektora generalnego NVIDII, który jak wiemy wdał się w romans z kobietą, która wówczas zarządzała Singapurską spółką. Ta spółka miała służyć omijaniu amerykańskich restrykcji, jeśli chodzi o najbardziej zaawansowane czipy, które tą drogą trafiały do Chin.

Natomiast ona sama miała też, takie jest zdanie amerykańskich służb, współpracować z wywiadem chińskim. Mamy więc taką aferę szpiegowską, która, potencjalną aferę szpiegowską, no bo nie wiemy czy jakieś sekrety np. tą drogą się wydostawały, czy jakieś wpływy były w ten sposób. Wywierane, możemy się tego tylko domyślać. Natomiast to powoduje, że ożyła debata w samej administracji Trumpa, jaka powinna być postawa wobec Chin, czy to powinna być postawa właśnie polubowna, poszukująca wzajemnych korzyści, czy jednak nadszedł czas nieco ostrzejszych kroków, te napięcia Wybrzmiewały nawet w przestrzeni publicznej. W związku z tym też pojawiają się pytania, czy jakaś korekta kursu wobec Chin nie nastąpi, jak będą przebiegały te wzajemne rozmowy. Sam Donald Trump sugeruje, że to nie będzie miało wpływu i raczej bagatelizuje znaczenie tego incydentu, ale to niewątpliwie jest jakiś temat, który nad wzajemnym spotkaniem chińsko-amerykańskim wisi.

26:14 · Znaczenie obecności Xi 3

Licząc, że pozwoli to zneutralizować możliwości europejskie i innych, żeby ten rosyjski plan wykolejać. Więc na tym oczywiście zależy. Natomiast ostatnie tygodnie, jak przeczytamy komunikaty rosyjskie i takie naprawdę czasami rozpaczliwe próby wrzucania informacji o tym, że to spotkanie ma być historyczne, kluczowe, a z drugiej strony, ze strony chińskiej płynęły bardzo Takie lakoniczne komunikaty, nie tyle dezawuujące te informacje, ale raczej pokazujące symbolicznie, że zupełnie co innego jest w interesie Chin. Że po pierwsze szczyt APEC służy zaznaczeniu pozycji regionalnej Chin, to jest punkt pierwszy. Punkt drugi to są Stany Zjednoczone, rozmowa o rzeczywiście istotnych sprawach. A Rosja jest traktowana jako...

Wykonujemy ten gest dobrej woli, wiemy, że ma to znaczenie dla Putina, więc godzimy się z tym trójstronnym fotoopem, natomiast nic więcej za tym nie stoi. Jak spojrzymy na przykład na sposób, w jaki Chiny pomagają Rosji w tej wojnie, to oczywiście to jest kolosalne wsparcie technologiczne na wielu poziomach. Tak samo, jeżeli chodzi o gospodarkę, dobra konsumpcyjne, co też przynosi korzyści oczywiście Chinom, bo zdobywają nowy rynek. Ale jak przeniesiemy się na poziom makro, czy Chiny inwestują w Rosji, czy służą jakimś kapitałem zasadniczym, który ma Rosję nie tyle podtrzymywać na powierzchni wody, ale dawać jej jakiś oddech inwestycyjny i budować jakąś przyszłość, to nic takiego nie zobaczymy. Więc Chiny instrumentalnie traktują Rosję w tym momencie. I po części Rosja instrumentalnie traktuje Chiny w tym sensie dyplomatyczno-politycznym. Tej metafory dzisiaj Putin użył w czasie takich wymiany z Xi przy śniadaniu, że jesteśmy plecy w plecy stoimy, że to jest nasza tak pozycja, czyli osłaniamy siebie wzajemnie i jesteśmy skierowani na zewnątrz wspólnie, aby realizować jakąś naszą wizję rzeczywistości.

Oczywiście wypowiedź Xi jest również bardzo na poziomie takim symbolicznym wygląda na zbieżną z rosyjską wizją, chociaż tu trzeba sinologów, bo to jak zwykle ubrane jest w ten język dyplomacji chińskiej, który dla mnie jest też zagadkowy, co się kryje za tymi warstwami, ale jest bardzo też na tym metapoziomie zgodny z rosyjską wizją świata wielu bieganowego, bardziej demokratycznego rzekomo i tak dalej. Opakowanie obie strony, co do niego się zgadzają. Natomiast najistotniejsze w tym jest to, czy będą jakieś umowy podpisane, porozumienia. Wiemy, że jest kłopot np. z drugą nitką siły Syberii, gazociągu i wciąż nie ma ustaleń. O ile mi wiadomo, na razie nic nie zostało podpisane, trzeba poczekać, nie ma żadnych nowych umów.

33:30 · Perspektywy dalszych negocjacji 2

Natomiast jeżeli chodzi o udział Europejczyków, tutaj mamy do czynienia, mam wrażenie, z ciekawą sytuacją, to znaczy na jakimś etapie negocjatorzy Donalda Trumpa, o czym Ernest mówił, to nie są profesjonalni dyplomaci, to nie są ludzie z ogromną wiedzą na temat materii, którą próbują rozwikłać, a dodatkowo dosyć wyizolowani, jeżeli chodzi o kompetentnych ludzi po amerykańskiej stronie, bo ich nie brakuje, natomiast nie są często dopuszczani do tych procesów. Przynajmniej w tej administracji jest ten problem. Zorientowali się na pewnym etapie, że jakiekolwiek porozumienie z Rosją wykraczające poza Ukrainę, również to dotyczące Ukrainy, ale zwłaszcza gdyby miało ono wykroczyć poza Ukrainę, musi się odbyć również przy akceptacji Europejczyków. Jeżeli zostanie przez Europejczyków zawetowane, to tego porozumienia nie będzie.

Natomiast nie mają jak na razie sposobów, jaki Europa mogłaby być w te negocjacje włączona. No oczywiście więcej będziemy wiedzieć pojutrze, co tam było w Shenzhen ustalane. Panowie, bardzo dziękuję Wam za rozmowę. Dzięki. Dzięki. A Państwa zapraszamy na kolejne odcinki podcastu Ośrodka Studiów Wschodnich. Wysłuchali Państwo podcastu Ośrodka Studiów Wschodnich. Więcej nagrań można znaleźć na stronie www.osw.waw.pl KONIEC!

Pokazano wszystkie 23 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.