Co się dzieje w Pentagonie?

Dzień dobry, z tej strony Łukasz Zieliński. W Pentagonie trwa potężna przebudowa. Ze stanowisk odchodzą generałowie, admirałowie i wysocy rangą urzędnicy, a sekretarz obrony, a raczej sekretarz wojny Pete Hegseth zapowiada armię mniej łok, mniej biurokratyczną i bardziej nastawioną na zdolność bojową. Oficjalnie chodzi o zwiększenie efektywności i zmianę kultury Pentagonu, ale krytycy pytają. Czy za czystkami nie kryje się również próba zapewnienia prezydentowi Trumpowi bardziej lojalnego dowództwa? O tym, co naprawdę dzieje się w Pentagonie i jak te zmiany wpłyną na amerykańskie siły zbrojne i NATO, o tym porozmawiamy z naszym ekspertem Andrzejem Kohutem. Cześć Andrzeju. Cześć. To jest podcast Ośrodka Studiów Wschodnich.

Z drugiej strony są to też wstrzymane awanse, no i w ten sposób ta lista wydłuża się jeżeli chodzi o ten najwyższy szczebel do około 80 osób, co oznacza bardzo istotne zmiany, zwłaszcza w kontekście tego, że Stany Zjednoczone uwikłały się w wojnę w Iranie. Czy to jest coś wyjątkowego w historii? W ogóle w historii sił zbrojnych oczywiście jest tak, że nowa władza porządkuje sobie pewne sprawy, zmienia dowódców, zmienia się oczywiście kierownictwo cywilne przede wszystkim, czyli sekretarze kierujący poszczególnymi departamentami, zarówno sekretarz obrony, czy teraz wojny, jak i sekretarze odpowiedzialni za poszczególne rodzaje sił zbrojnych. Natomiast ta skala jest większa, te zmiany odbywają się często gwałtownie, no i w związku z tym pojawiają się pytania, czy ta próba podjęta przez Hegseta jest w jakimś sensie inna niż to, co robili jego poprzednicy.

To byli współpracownicy, których cenił zarówno ze względu na Ośrodek Studiów Wschodnich, Donald Trump, Pete Hegseth. Natomiast można powiedzieć kolokwialnie, że się na tej współpracy przejechał. W tym sensie, że generałowie, których wtedy przyjął do współpracy, okazali się mocno niezależni, często kwestionowali jego pomysły, często okazywali się bardziej przekonani do własnych racji niż do jego wizji. No i w związku z tym, takie mam przekonanie, pojawiła się u Trumpa myśl, iż to jest jeden z błędów do naprawienia w drugiej kadencji.

W tej drugiej kadencji powinien się postarać o to, aby siły zbrojne były w większym stopniu lojalne wobec swojego cywilnego przywódcy. Natomiast dlaczego wiąże to z tym, co robi obecnie Pete Hegseth? Ponieważ mam wrażenie, że to jest W pewnym sensie skutek uboczny decyzji, którą Hegseth zapowiedział w Pentagonie na początku 2025 roku. Do mediów wyciekło memorandum, w którym Hegseth przedstawił liczbowe plany, jeśli chodzi o zmiany. O ile procent powinna być zredukowana liczba generałów czterogwiazdkowych, o ile powinna być w ogóle zredukowana liczba tych oficerów najwyższego szczebla. Co miało jego zdaniem poprawić efektywność sił zbrojnych, w których jego zdaniem tych oficerów było po prostu zbyt wielu.

Natomiast z drugiej strony miało też pozwolić na odsianie tych osób, które nie zasłużyły na swoje stanowiska. To była ta oficjalna perspektywa. Był to też moment, i o tym należy pamiętać, kiedy amerykańskie państwo, w którym kierownictwo przejął Donald Trump, szukało sposobów na oszczędności, na zwiększenie efektywności, na ograniczenie niepotrzebnej biurokracji. To były czasy Doge, Elona Muska, rozliczeń wewnątrz kolejnych departamentów z tym, na co pieniądze były wydawane w przeszłości. Podobnie zaproponował pewne cięcia w Pentagonie, no i wtedy też można było odnieść wrażenie, że ten pomysł na zmniejszenie liczby generałów jest jakoś powiązany z tym duchem nowej oszczędności, efektywności, innego podejścia do państwa.

Natomiast dlaczego ja wiążę to z lojalnością wobec administracji? Bo to tworzy pewne bardzo specyficzne okoliczności. Jeżeli ci oficerowie, którzy funkcjonują w amerykańskich siłach zbrojnych, przede wszystkim generałowie, dowiadują się, że istnieje procentowy zapis mówiący tylu i tylu z nich musi zostać ze służby zwolnionych, No to zaczynają się zastanawiać, w jakim stopniu dotyczy to ich przyszłości, w jakim stopniu wpływa to na ich karierę i w jaki sposób sprawić, by to nie ich bezpośrednio dotknęła ta redukcja. To oczywiście powoduje, że ludzie, którzy szukają sposobów na pozostanie aktywnym zawodowo w tym obszarze, w którym od tylu lat się sprawdzają, zaczynają odgadywać, jakie tak naprawdę są intencje władzy po to, aby uzyskać lepszą pozycję.

Stał na czele organizacji weteranów jednej, później drugiej, więc to nie jest tak, że jest człowiekiem zupełnie z zewnątrz, natomiast nie był wcześniej powiązany z tym ścisłym kierownictwem. Kierowca Amerykańskich Sił Zbrojnych, co powoduje, że dla ludzi w Pentagonie Hegseth jest człowiekiem z zewnątrz. No i dlatego Trump go wybrał właśnie? Tak, no wydaje się, że to jest jeden z kluczowych powodów. Wspominałem wcześniej o tej nieufności Trumpa wobec zawodowych wojskowych, która narosła w pierwszej kadencji, kiedy okazało się, że w kluczowych dla niego momentach, takim jakim były chociażby protesty w 2020 roku po śmierci George'a Floyda, te protesty Na tle rasowym, które przetaczały się przez amerykańskie miasta. Te wydarzenia wciąż tkwią w głowie Trumpa i rodzą u niego pytanie na ile lojalnie zachowają się wobec niego siły zbrojne, jeżeli po raz kolejny sytuacja z jego perspektywy stanie się skomplikowana.

Wtedy pojawiło się wiele spekulacji, że właśnie w związku z niezadowoleniem z afery Signalgate, innymi zarzutami wobec Hegseta, jego pozycja może słabnąć, być może będzie szykowana zmiana i tym jego następcą mógłby zostać Dan Driscoll. Natomiast tak się nie wydarzyło. Hegseth swoją pozycję obronił. Nie tylko ją obronił, ale zaczął też w pewnym sensie marginalizować Driscola. Zdecydował o dymisji szefa sztabu armii generała Randiego George'a. Wbrew stanowisku Driscola, co już było takim jawnym pokazaniem dominacji, Driscoll był mocno niezadowolony z tego, w jakim kierunku Pentagon zmierza. W ostatnich tygodniach swojego urzędowania starał się przeniknąć do Białego Domu i do samego Donalda Trumpa właśnie z tą informacją.

Szczegóły tego, co dzieje się w Pentagonie, szczegóły dotyczące różnych problemów, przekazywać dalej do mediów. Oczywiście przy każdej amerykańskiej administracji jest tak, że część tych medialnych przecieków jest kontrolowanych, to znaczy pewne informacje, można odnieść wrażenie przy długoletniej obserwacji, wydostają się do mediów po to, by amerykańska administracja mogła światu przekazać jakąś dobitną wiadomość. Natomiast są też przecieki, które wyglądają na Niezaplanowane, czego dowodem jest później czasami gwałtowna reakcja samego Trumpa czy administracji, były takie przecieki dotyczące chociażby kwestii stanu amerykańskich magazynów, jeżeli chodzi o pociski balistyczne i amunicję w związku z operacją W Iranie przedostały się do mediów informacje, że w tym temacie jest problem.

Pentagon zaprzeczał. Natomiast teraz już mamy informacje z niezależnego audytu, że te stany magazynowe rzeczywiście wyglądają gorzej niż powinny. To, że tego rodzaju informacje się wydostają jest dla Hexeta realnym problemem, stąd też biorą się zwolnienia wśród najbliższych współpracowników. Również często dosyć chaotycznie przeprowadzane, podyktowane właśnie obawami o brak lojalności, o to, że ci ludzie rozmawiają z mediami i przekazują informacje, które nie powinny się z Pentagonu wydostać. No i tu dochodzimy do tego, czy Stany Zjednoczone, które są zaangażowane militarnie na kilku kierunkach, jak te zmiany wpływają właściwie? Pentagon to jest sprawna machina, gdzie zdolnych oficerów nie brakuje, więc to nie jest tak, że ci ludzie są niezastąpieni, natomiast na pewno rodzi to problemy chociażby dla samego morale wewnątrz sił zbrojnych, bo jednak