L05 Fosy i fortyfikacje – O Zmierzchu

Ale też, nie wiem, to, że się chowamy do środka i tworzymy wyimaginowane światy, w których żyjemy i w których przeżywamy przygody. No i teraz, wiecie, bardzo dużo literatury by nie powstało, gdyby bardzo wiele osób nie miało predyspozycji do tego mechanizmu obronnego. Myślę, że Tolkien to tam miał oddzielną rzeczywistość, oddzielną przegródkę na skrajne wycofanie. Więc nie można powiedzieć, że to jest jednoznacznie złe. Jednoznacznie złe jest wtedy, kiedy to życie w świecie abstraktów, czy idei, czy wewnętrznych takich fantazmatów utrudnia nam mierzenie się z rzeczywistością, wychodzenie do świata i robienie życia. Bo zapadamy się w sobie, fantazjujemy, używamy substancje, usuwamy się ze świata.

W klasycznych interpretacjach psychoanalitycznych, na przykład lęk przed pająkiem, to był przemieszczony lęk przed czymś zupełnie innym. Freud mówił, że przed matką. I generalnie bym zadrwiła, ale jak czytacie o Ungoliancie u Tolkiena, to tak coś w tym może być na jakimś poziomie. Ale na przykład taki mechanizm, taka sytuacja, że dobrze nam idzie sprzątanie, jak się na kogoś wkurzymy. To też jest przemieszczenie. Tak produktywnie zastosowane. Bywa też mniej wesoło. O, wyobraźcie sobie taką sytuację. Kobieta cierpi na silne stłumienia, blokady w obszarze seksualności i idzie na ustawienia hellingerowskie.