Michał Nowak - Afera, która wysadzi Ukrainę [tekst audio]

Za chwilę wysłuchasz wersję audio najnowszego tekstu z naszego portalu. Wszystkie artykuły przeczytasz na enlat.pl Śledztwo w sprawie spółki Enerhoatom przeradza się w jeden z największych skandali w historii Ukrainy. Afera, która wysadzi Ukrainę. Tekst Michała Nowaka. Czyta autor. W ostatnich dniach przez Ukrainę przetacza się najpoważniejsza afera korupcyjna doby rządów prezydenta Załęskiego. Afera, w którą zaangażowani są jego najbliżsi współpracownicy i która bezpośrednio uderzy również w niego samego. Afera, która może przemodelować ukraiński układ polityczny i potencjalnie zmieść z planszy samego Załęskiego, ujawniona została w momencie najpoważniejszego kryzysu ukraińskiej armii.

Ta boryka się z krytycznymi brakami kadrowymi i niemal na pewno potężna skala afery pogłębi ten kryzys, zachęcając mężczyzn do szerszego unikania służby wojskowej. Miliony zrabowane przez przyjaciół Załęskiego 10 listopada ukraińskie Narodowe Biuro Antykorupcyjne, NABU, ogłosiło, że prowadzi działania w sprawie korupcji na dużą skalę w państwowej spółce energetyki jądrowej Enerhoatom. W godzinach porannych rozpoczęły się przeszukania w biurach spółki, a także w biurach ministra sprawiedliwości Hermana Chałuszczenki. Służby weszły do domu biznesmena i współwłaściciela studia kwartał 95, Timura Mindicza.

Osiem osób oskarżono o przekupstwo, nadużycie urzędu i nielegalne wzbogacenie się. Pięć z nich zatrzymano. Niedługo później rozpoczęła się seria publikacji taśm z podsłuchów zainstalowanych przez nabów w mieszkaniu Mindicza. Na nagraniach słychać jak grupa, używając kryptonimów i zaszyfrowanego języka, omawiała swoją przestępczą działalność, w tym temat łapówek. Zgodnie z przedstawionymi komunikatami zorganizowana grupa przestępcza miała wymuszać na podwykonawcach energoatomu łapówki sięgające nawet 15% wartości kontraktów, co skutkowało wyprowadzeniem co najmniej 100 milionów dolarów. Liderem grupy był Timur Mindicz, jeden z najbliższych przyjaciół ukraińskiego prezydenta i współwłaściciel, niegdyś razem z Zeleńskim, studia kwartał 95.

Mindicz, ostrzeżony w śledztwie, w obawie przed zatrzymaniem, zbiegł przez Polskę do Izraela, którego jest obywatelem. Wśród osób zaangażowanych w działalność przestępczą pojawiły się również nazwiska byłego wicepremiera Ołeksija Czernyszowa na taśmach występuje jako Czegewara oraz Rustema Umerowa, byłego ministra obrony i obecnego sekretarza Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony. Na ujawnionych przez NABU taśmach pojawia się również Ichor Myroniuk, występujący pod pseudonimem Rakieta. Jest on byłym doradcą ówczesnego ministra energetyki Hałuszczenki i byłym wiceszefem Funduszu Mienia Państwowego. Zarzuty przedstawiono również Dmytro Basowowi, przedstawiającemu się na taśmach jako tenor, byłemu prokuratorowi i byłemu szefowi Departamentu Bezpieczeństwa Energoatomu.

Basow wcześniej służył również jako doradca Andrija Derkacza, byłego ukraińskiego deputowanego, który został oskarżony o zdradę stanu, a obecnie jest rosyjskim senatorem. Sprawę zaangażowany był również biznesmen Ołeksandr Zuckerman na taśmach występujący jako Sugarman. Zuckerman podobnie jak Mindicz uciekł do Izraela. Ten ostatni wraz ze swoją grupą przekupywał wskazanych wyżej ukraińskich polityków znacznymi sumami pieniędzy. Według śledczych były wicepremier miał otrzymać 1,2 mln dolarów i 100 tys. euro, a wspomniani Myroniuk i Basow mieli otrzymywać łapówki od kontrahentów Energoatomu w zamian za utrzymanie statusu dostawców i nieblokowanie ich produktów i usług.

Na firmy wywierano presję, grożąc im cofnięciem certyfikacji i brakiem możliwości walki o swoje interesy po zastosowaniu przez urzędników obowiązującego na Ukrainie prawa, które zakazuje dochodzenia roszczeń w sądzie od niektórych strategicznych firm, w tym od Enerhoatomu w czasie stanu wojennego. Na ujawnionych taśmach Myroniuk przechwala się, że, cytat, to będzie totalny pieprzony chaos dla całej grupy firm, po prostu trafisz na czarną listę, zostaniecie całkowicie zmieceni z powierzchni ziemi, a wszyscy wasi pracownicy zostaną wcieleni do wojska. Koniec cytatu. Proceder korupcyjny miał jednak dużo szerszy wymiar. Na taśmach Myroniuk i Basow przyznają, że podobne łapówki dotyczą budowy infrastruktury obronnej służącej ochronie obiektów energetycznych, a także wprost mówią o przekazywaniu kontraktów kontrolowanym przez grupę firmom.

Niezależny od prezydenta NABU zwalczany jest przez podległe jego władze organy. U jednego z zatrzymanych w ramach afery w Enerhoatomie znaleziono informacje o szefie NABU, Semienie Krywonosie i innych pracownikach agencji, w tym o Ołeksandrze Abakumowie, który stał na czele operacji zmierzającej do rozbicia grupy Mindycza. W dokumentacji ujawniono m.in. posiadane przez śledczych z nabu samochody, adresy, numery tablic rejestracyjnych i szereg innych poufnych danych. Tego rodzaju szczegółowe informacje, a także niewątpliwe ostrzeżenia mogły im zostać przekazane wyłącznie przez wysoko postawionych przedstawicieli aparatu służb bezpieczeństwa, organów ścigania czy prokuratury.

A pamiętajmy, że spółka Enerhoatom odpowiada za generowanie około 60% energii elektrycznej kraju. Wraz z publikacją kolejnych wycinków nagrań z podsłuchu zainstalowanego w mieszkaniu Mindycza, afera korupcyjna zatacza coraz szersze kręgi. Kolejne jej odsłony mogą coraz poważniej uderzać bezpośrednio w samego ukraińskiego prezydenta, którego pozycja ulega coraz silniejszemu zachwianiu. Trudno spekulować czy afera pozbawi go władzy. Z całą jednak pewnością utrzymuje on ją obecnie wyłącznie z uwagi na stan wojenny i brak organizowania wyborów. Czas trwania kadencji został już przekroczony o ponad rok. Jednocześnie skala afery uderzy w zachodnią tak europejską jak i amerykańską gotowość do dalszego wspierania finansowego Ukrainy.