Jest sens, nie ma śmierci. O horrorach Scotta Derricksona - Michał Gołębiowski [tekst audio]

Jednak w moim przekonaniu Derrickson nie utrafił tym razem w tak wysokie nuty jak wtedy, gdy kręcił egzorcyzmy Emily Rose, a później także Sinister. Fakty są jednak oczywiste. Obie części Czarnego Telefonu stały się nieoczekiwanym wydarzeniem kulturalnym, a wyłapywacz, czarny bohater filmu, już teraz należy do panteonu klasycznych złoczyńców kina grozy. A w tym wszystkim dość nieoczywisty wymiar teologiczny. Strach między dwiema epokami. Scott Derrickson to twórca, który pozostaje w świecie współczesnego horroru postacią mimo wszystko dość marginalną. Kolejne jego filmy przynoszą wprawdzie spore dochody i spotykają się na ogół z entuzjastycznym przyjęciem krytyków, ale biorąc pod uwagę trwały status w świecie dziesiątej muzy, samego reżysera nie zalicza się dziś do grona filmowców, którzy nadają kinu grozy wyrazisty autorski sznyt.

Na tym tle Sinister zdecydowanie wyróżnia się jako nowoczesny klasyk. Nie dekonstruuje on wprawdzie klasycznych struktur narracji grozy, ale tworzy z nich wyjątkowy, metafizycznie i egzystencjonalnie wielowymiarowy świat. O egzorcyzmach Emily Rose już wspomniałem, warto jednak raz jeszcze podkreślić, że był to najlepszy horror religijny od czasów egzorcysty, Williama Friedkina. Być może to osobista wiara i wykształcenie teologiczne Derricksona sprawiły, że udało się temu twórcy uniknąć panującego w kinie grozy lat 90. metafizycznego kiczu. Różnica między egzorcyzmami a stygmatami Ruperta Winwrighta jest taka, że ten drugi obraz skonstruowano z antykatolickich przesądów i kliszy.

Nie jest też kimś po kroju Oza Perkinsa, którego styl całkowicie zdominowała bizarność i surrealny świat okultyzmu. Nieco inaczej z Derricksonem, który w wywiadzie udzielonym dla Theology of Work przyznał, że wzorem swojego największego mistrza, Akiry Kurosawy, zawsze chciał tworzyć filmy, które podobały się szerokiej widowni, a zarazem przekazywałyby jakieś wartości. Są to, dodajmy, filmy, które potrafią zanurzyć się w odchłań prawdziwej grozy. Sinister zapamiętałem jako jeden z nielicznych filmów, które potrafiły mnie przerazić. nie tracąc przy tym augustyńskiej perspektywy absolutnego zwycięstwa światła. Dwa połączenia z piekła

Rzecz doprawdy rzadka. Obie części Czarnego Telefonu to opowieść budująca. Sinister już nie tak wyraźnie, w tym sensie, że nie prowadzi bohaterów do szczęśliwego finału. Jednak i tutaj nie jesteśmy całkowicie zdani na łaskę chaosu. Istnieje bowiem logos, a wraz z nim moralna odpowiedzialność za własny los. Moce ciemności nie krążą po świecie całkowicie swobodnie. Trzeba się na nie otworzyć. Dopiero wtedy zyskują rzeczywisty wpływ na ludzkie życie. W przypadku Ellisona, protagonisty Sinister, otwarcie na zło dokonało się przez próżność, obłudę i zdradę więzi rodzinnych, będącą w istocie także zdradą samego siebie. Czarny Telefon 2 ma bardziej budujący morał.

takich jak św. Teresa z Lisie czy błogosławiony Bartolo Longo. Jednym z ulubionych autorów Derricksona jest też Gilbert Chesterton. Pokatolicko rozumiany sens, logos, jasne przekonanie o tym, że byt jest dobrem, a zło jest niebytem, czasem nawet subtelna religijna apologetyka. To wszystko cechy charakterystyczne filmów Scotta Derricksona, tak nieintuicyjne dla twórcy współczesnego horroru. Pociesza w tym wszystkim fakt, że są to obrazy znajdujące sobie zwykle sporą widownię. Potrafią przerazić, a zarazem zachować ducha prawdy i dobra w sposób przekonujący i realny. bez naiwności czy taniego sentymentalizmu. Sam osobiście czuję w tym jednak pewien niedosyt, bo chociaż Derrickson pozostaje ze sprawą egzorcyzmów Emily Rose, a zwłaszcza Sinistera, jednym z najbliższych mi twórców kina grozy, to ubolewam nad tym, że najczęściej powściąga on swoje tendencje artystyczne na rzecz perfekcyjnego warsztatowo dzieła głównego nurtu.