"Fala" Rafała Księżyka i teksty buntu cz. 1

I dlatego książka Wszystko, co burzy porządek rzeczywiście zręczna, ale zręczna głównie pod kątem takiego czytania socjologizującego, czyli czytamy o społeczeństwie, czytamy o ludziach, czytamy o przekształceniach światopoglądów. Praca zbiorowa. Zespół ulica. Ciekawy przykład, ale dla mnie interesujący będzie księżyk. Od czego rozpoczyna księżyk? Żeby było jeszcze zabawniej, to księżyk rozpoczyna od cytatu z Kundery. Takie ma motto publikacja. Szczęśliwy związek kultury i życia, twórczości i narodu naznaczył środkowoeuropejskie rewolty niepowtarzalnym pięknem.

My, którzy je przeżyliśmy, pozostaniemy pod jego czarem na zawsze. Milana Kundery, Zachód porwany albo tragedia Europy Środkowej. Na co wskazuje ten cytat? Na świadomość, na fakt poruszany rzeczywiście przez Księżyka, tego w jaki sposób w ogóle obecna była w Polsce muzyka. buntu, bo pang jest niczym innym jak tą muzyką protestu, buntu, rezygnacji z dotychczasowego świata. Jest taką wyrazistą deklaracją chęci zmiany świata przez zniszczenie. Streszcza chyba całą tą ideologię. Przy czym to zniszczenie nie musi oznaczać bycia anarchistą rzucającym bombami, tylko to zniszczenie oznacza Coś, co ma charakter bardzo wyrazisty, ostry, charakter sprzeciwstawienia się zastanemu porządkowi i w ten sposób niszczymy świat, dokonując zamachu, zamachu na wartości i chyba też zamachu na samych siebie.

Stąd też te bardzo pesymistyczne, czy też częste takie myśli o śmierci, teksty, które pojawiają się w muzyce. punkowej czy postpunkowej. Ale jak to wyglądało w Polsce? W Polsce wyglądało to tak, że ten związek kultury i życia, o którym pisze Kundera, twórczości i narodu, pojawia się bardzo mocno w historii. Czyli widać, że głosem zmian, głosem tego, co dzieje się w historii Polski w lat 80., czyli... Zacznijmy od tego karnawału Solidarności. Rozumiem, że nazwy są dyskusyjne, ale sięgam do różnych. Karnawału Solidarności, potem mamy panowanie Jaruzelskiego, czyli stan wojenny w Polsce, potem mamy kilkuletnią przepychankę i ostatecznie lata 80. w Polsce kończy próba negocjacji, czyli to, co jest okrągłym stołem.

Nie dotyczyło pewnie aż tak na wielką skalę indywidualnych osób. Tym niemniej ten rodzaj myślenia, że polski underground był inspirowany, może za dużo powiedziane, ale był infiltrowany już jak najbardziej, albo był... na rękę władzy w Polsce, ponieważ sprawniej można było nad tym zapanować i można było przez wszelkiego rodzaju swoich ludzi wpływać na to, co się dzieje z tym środowiskiem buntowników w Polsce w latach 80. I stąd ta wieloznaczność. I chyba tak, jak przystało na Kundera, który... wymaga od czytelnika tego, żeby rozumieć podteksty, żeby rozumieć poziomy ironiczności, które widoczne są w książkach Kundery.

Kundera jest czymś kuszącym. Kundera, myśląc o rewoltach w taki sposób, pokazuje, jak bardzo złożone to były zjawiska i jak wiele w nich widać. Bo widać tutaj zarówno codzienne życie, jak i dramaty egzystencjalne młodych ludzi z trudnością radzących sobie z samym faktem owej egzystencji, jak też i pojawiające się konteksty historii czy konteksty socjologii obejmującej całe narody. Jak rozpoczyna swoją książkę Księżyk? Chociaż etos Jarocina kojarzony jest z wściekłym, na przemian zaangażowanym i nihilistycznym punkiem, od 1984 roku muzyka nowofalowa była tam zjawiskiem równie znaczącym.