40 lat na straży rzek – Jacek Engel
Jacek Engel, człowiek który od 40 lat działa na rzecz czynnej ochrony przyrody.
Te małe stateczki takie, które u nas tutaj pływają czasem po Warcie czy po Odrze, to one nawet nie mają racji bytu przy tym wielkogabarytowym transporcie, bo to po prostu jest niebezpieczne. A jeśli byśmy teraz na chwilkę przeszli do takiego momentu, chciałbym, żebyś spróbował tak prześledzić, bo zajmujesz się, jesteś takim człowiekiem, który od wielu lat właściwie toczy, nie chcę powiedzieć walkę, bo toczy tak naprawdę bój o bardzo ważną sprawę. Wiesz co?
Koalicja jest bardzo młoda, bo koalicja powstała w 2017 roku. Ale to mówimy, ja myślę o tej wiesz, o tej wcześniejszej... A, bo mówisz o koalicji Czas na Odrę, która była taka. To ja w niej nie byłem bardzo aktywny. Ja wiem o niej. No ta koalicja powstała z inicjatywy pewnie WWF-u, który miał projekt na Odrze. Ale ona nie powstała jako odpowiedź na jakieś konkretne zagrożenie, które się nagle pojawiło. To trochę było coś innego. Natomiast Koalicja Ratuniem Rzeki powstała w momencie, kiedy zdaliśmy sobie sprawę, że naprawdę zaczyna być źle.
Jest sporo organizacji w Polsce, które tam, jak ja to mówię, przy wodzie dłubią. Jest kilka, które naprawdę na tej wodzie się znają i są mocno zaangażowane. To na pewno jest nasza fundacja GreenMind, to jest WWF Polska, to jest Klub Przyrodników, no i jeszcze pewnie parę innych. Ale powiedziałbym, że ten... Ta bezczelność władzy, która sobie wymyśliła, że przekształci tysiąc kilometrów polskich rzek w kanały żeglugowe, to wywołała, proszę Ciebie, już taki wkurw. Naprawdę, że to w ogóle...
Parudziesięciu osób indywidualnych. No to to jest trochę mocniejszy głos niż głos nawet powiedzmy tak tak tak dobrze rozpoznawalnego i silnego WWF-u. No tak, oczywiście, no jest to jednak koalicja, nie? Jednak jest to już grupa, organizacja. Ktoś zawsze może zarzucić jednej czy drugiej organizacji. Nie no jest to wiesz, jesteście na pewno widoczni i też jakby no dla mnie jest to temat super fajny, nie? Bo się okazuje, że No właśnie, że i nie ma wiedzy w społeczeństwie, i nie ma właściwie edukacji w tym zakresie, no nie czarujmy się. A jednocześnie temat rzek, myślę, że odry, moja obserwacja na odrze jest taka jednak, że wiesz, no w wyniku przeobrażeń tutaj społecznych, w wyniku machiny wojennej, 45 rok, wygnanie ludzi, którzy żyli nad tą rzeką przez lata i w jakiś sposób ją, wiesz, nawet międzypokoleniowo rozumieli, no wiesz, przesyła się tutaj ludzi z różnych stron Polski, również Łemków, również w ogóle ludzi, którzy, wiesz, bo Malczycy to przyszłemkowie w ogóle osiadli.
To jest taka wioska, która leżała na ujściu Nysy Łużyckiej. Dokładnie nawet do przeciwko wejścia usunęły i to były takie, że jakby im bardziej meliorowano rzekę, tym jakby straty tam były coraz większe. Dochodząc do początku XX wieku, w pewnym momencie rząd wykupił te wszystkie tereny, no bo okazało się, że po prostu nie jesteśmy w stanie już bronić tego wszystkiego. I ta melioracja rzeki po prostu spowodowała to, że takie miejsca po prostu zaczęły znikać. Bo nagle tej wody tam szło po prostu znacznie więcej niż kiedykolwiek. No tak, no bo prostujemy rzekę i ją regulujemy i mamy problem u siebie rozwiązany, bo odprowadzamy szybko wodę w dół, a ci na dole niech się marcią. Muszę jedną rzecz tutaj bardzo zaprotestować i sprostować.
Jakie wyciągnęliśmy z tego wnioski? Żadnych. Kilka lat później zobaczyłem, że tam następuje dalsze budownictwo i powstało tam osiedle jakichś domków jednorodzinnych czy szeregowców, które mają taką wysokość, że jak przyjdzie woda to je po komin zaleje. Czyli właściwie władze, bo tak naprawdę ludzie nie mają obowiązku znać się na tych rzeczach, no właściwie tworzą po prostu problem, no bo jakby wiesz, nie zrobiono niczego, właściwie czekamy tylko na kolejną wodę i żeby to miejsce znowu... Tak, trochę tak i nawet trochę to chcę też wrócić do tej roli organizacji pozarządowych, bo WWF Polska na początku lat dwutysięcznych zrobił świetny atlas terenu zalewowych Chodry.
I tam poza badaniami przyrodniczymi i mapowaniem siedlisk i gatunków, oni zaproponowali miejsca, gdzie należy odsunąć obwoływania po to, żeby zwiększyć bezpieczeństwo powodziowe, żeby zmniejszyć ryzyko powodziowe. Jeden taki polder, jedną taką relokację obwałowań udało się, ale to naprawdę dzięki uporowi WWF-u, który ogromne pieniądze na początku zainwestował w prace koncepcyjne, w prace projektowe, ale w końcu władze polskie dały się namówić i władze wodne dały się namówić i między Domaszkowem a Tarchalicami odsunięto. Ale takich miejsc w tym atlasie jest wyznaczonych kilka albo kilkanaście.
To jak zacząłem brać udział w jakichś tam różnych spotkaniach z hydrotechnikami, no to wtedy miałem tam 40 małe parę lat. To wtedy, jak tam przychodziłem do spotkania, tak patrzyłem na nich i mówię, kurde, przytrzymamy ich. Jeszcze tak 10, 20 lat i zaczną wymierać. Ale zupełnie, to jest cyniczne, ale myślę, nie, nie, spokojnie. Zmiana pokoleniowa musi nastąpić i nastąpi zmiana. I też utwierdził mnie w tym taki kumpel z Wielkiej Brytanii, który pracował w WWF-ie brytyjskim i on powiedział coś takiego, stary, nie przejmuj się, mówi, U nas było tak samo, ale jak ci goście się zorientowali, że forca jest po zielonej stronie mocy, to oni wszyscy przeszli na naszą stronę.
A u nas kurde, oni nie chcą przejść na naszą stronę i ja już zaczynam wchodzić w wiek, w którym ci goście byli wtedy i zaczynam mieć obawę, czy ja doczekam tej chwili, kiedy nastąpi zmiana. Ja nie mówię, że dożyję czasu, kiedy się rozbierze stopień we Włocławku, ale czy doczekam czasów, kiedy zacznie się o tych rzekach mówić w sposób, w jakim się o nich mówi, jak się je traktuje, W Kanadzie, w Wielkiej Brytanii, we Francji, w Stanach Zjednoczonych. My, jeśli chodzi o podejście do rzek, do wody, jesteśmy nie 30, ale jesteśmy jakieś 40 do 50 lat do tyłu. To jest niezwykle frustrujące. Ale z drugiej strony też odpowiem Ci na pytanie, że oczywiście są rozwiązania, które są na tacy i można je zastosować.
I dla stopnia Malczyce karmienie rzeki zostało w decyzji środowiskowej wpisane. Tylko, że Wody Polskie tej decyzji nie wykonują. A gdybyś ocenił na przykład, czy u nas jest problem złego prawa, czy złej mentalności? Jak oceniasz prawo? Prawo jest, bym powiedział tak, w niektórych częściach jest prawo dobre, ale jest czasami nieskuteczne. No bo jeżeli, tym się ostatnio tam zajmowałem, nawet robiliśmy takie analizy, że w zasadzie, jeżeli decyzja środowiskowa jest niewykonana, To trudno zmusić inwestora do jej wykonania. Teoretycznie są mechanizmy, są kary, no ale jeżeli Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie nie wykonał decyzji środowiskowej dla modernizacji stopnia we Włocławku, bo tam zaniechał paru działań i nasza fundacja tego przypilnowała, w sensie
Więc powinniśmy robić wszystko, żeby tą wodę zacząć zatrzymywać tam, gdzie ona spada i temu mogą służyć na przykład takie bardzo Lokalne, ale na ogromną skalę przedsięwzięcia. Niech każde miasto popatrzy, gdzie ma u siebie bezsensownie zabetonowane powierzchnie i je otworzy i pozwoli tej wodzie tam wsiąkać. Kiedyś robiłem analizę, ile zrobiono w Polsce rewitalizacji rynków w takich niedużych miastach, ale właśnie takich średnich miasteczkach. No to przynajmniej kilkadziesiąt, jeśli nie. I wszystkie polegają na tym, że wycięto drzewa, zabetonowano, w cudzysłowiu, trawniki, bo tam oczywiście położono ładną kostkę granitową.
A u nas masz po prostu napisany technokratycznym językiem kilkusetstronicowy tekst, do tego jakieś tabele z masą inwestycji, 90% to są, jak ja mówię, hydrotechniczne, Trupy wygrzebane z szuflad, no bo kiedyś zaprojektowaliśmy je, nie wiem, 50 lat temu, no to może teraz je zrealizujmy. Kiedy już w ogóle się wszystko zmieniło, jest inny klimat, jest inne opady, inna rzeka, inny sposób zagospodarowania terenu, a my mamy taki tu projekt w szufladzie, no to może jakieś pieniądze unijne się znajdą, to wydajmy je.
Pokazano wszystkie 12 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Jacek Engel opowiada o swoim miejscu zamieszkania i pracy w ochronie przyrody przez 40 lat.
Jacek Engel krytykuje inwestycje w stopnie wodne na rzekach, podkreślając negatywne skutki na środowisko.
Rozmowa o historii i obecnej sytuacji rzeki Odra, w tym kwestia regulacji rzek i jej konsekwencjach.
Jacek Engel omawia logistykę transportu na rzekach, wskazując na nieefektywność i ekologiczne zagrożenia.
Jacek Engel opowiada o koalicji Ratujmy Rzeki i jej działaniach.
Jacek Engel omawia konflikt między turystyką a budową stopni wodnych na Odrze.
Jacek Engel analizuje sytuację z stopniami wodnymi w Polsce, podkreślając brak efektywności praw.
Jacek Engel omawia koszty i zyski z budowy stopni wodnych, podkreślając ich nieskuteczność.
Jacek Engel wspomina o rozwijającej się agroturystyce na terenach nad rzekami.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.