40 lat na straży rzek – Jacek Engel
Jacek Engel, człowiek który od 40 lat działa na rzecz czynnej ochrony przyrody.
Ja nawet teraz prowadziłem wywiad z człowiekiem żeglugi, ale z historykiem, który w ogóle uważa, że otwarcie mi po prostu spacyfikował to na bazie źródeł, że już Niemcy nie inwestowali w pewnym momencie w tę drogę, bo wiedzieli, że niżówki, Odry i tak dalej, te okresy, Bez wody, wiesz, powodują, że tam nie ma szans na prawdziwy transport. Znaczy szansa na żeglugę na Odrze jest, ale na żeglugę dostosowaną do obecnych głębokości, czyli metr, metr. Znaczy płaskodenne, No przecież była żegluga na Odrze czy na Wiśle, pływały drewniane galary, woziły zboże z południa Polski do Gdańska.
Na Odrze też ten transport był całkiem dobrze rozwinięty. Ale znowu, pamiętajmy o tym, że ta historyczna żegluga to był wiek XIX. Myśmy mieli trochę ten niefart na Wiśle, znaczy niefart w cudzysłowiu, że Polska była pod zaborami, w związku z tym w zaborze pruskim coś tam na Dolnej Wiśle uregulowano, w rosyjskim nic się nie działo, w Galicji też niewiele. Odra, tak jak powiedziałeś, była niemiecka od dawien dawna i ją uregulowano, ale na warunki takie, jakie były wtedy i jakie się już nie powtórzą. Mamy katastrofę klimatyczną. Zobacz, co się dzieje na Renie. Na Renie ja z dużym
Koalicja jest bardzo młoda, bo koalicja powstała w 2017 roku. Ale to mówimy, ja myślę o tej wiesz, o tej wcześniejszej... A, bo mówisz o koalicji Czas na Odrę, która była taka. To ja w niej nie byłem bardzo aktywny. Ja wiem o niej. No ta koalicja powstała z inicjatywy pewnie WWF-u, który miał projekt na Odrze. Ale ona nie powstała jako odpowiedź na jakieś konkretne zagrożenie, które się nagle pojawiło. To trochę było coś innego. Natomiast Koalicja Ratuniem Rzeki powstała w momencie, kiedy zdaliśmy sobie sprawę, że naprawdę zaczyna być źle.
Jest sporo organizacji w Polsce, które tam, jak ja to mówię, przy wodzie dłubią. Jest kilka, które naprawdę na tej wodzie się znają i są mocno zaangażowane. To na pewno jest nasza fundacja GreenMind, to jest WWF Polska, to jest Klub Przyrodników, no i jeszcze pewnie parę innych. Ale powiedziałbym, że ten... Ta bezczelność władzy, która sobie wymyśliła, że przekształci tysiąc kilometrów polskich rzek w kanały żeglugowe, to wywołała, proszę Ciebie, już taki wkurw. Naprawdę, że to w ogóle...
Parudziesięciu osób indywidualnych. No to to jest trochę mocniejszy głos niż głos nawet powiedzmy tak tak tak dobrze rozpoznawalnego i silnego WWF-u. No tak, oczywiście, no jest to jednak koalicja, nie? Jednak jest to już grupa, organizacja. Ktoś zawsze może zarzucić jednej czy drugiej organizacji. Nie no jest to wiesz, jesteście na pewno widoczni i też jakby no dla mnie jest to temat super fajny, nie? Bo się okazuje, że No właśnie, że i nie ma wiedzy w społeczeństwie, i nie ma właściwie edukacji w tym zakresie, no nie czarujmy się. A jednocześnie temat rzek, myślę, że odry, moja obserwacja na odrze jest taka jednak, że wiesz, no w wyniku przeobrażeń tutaj społecznych, w wyniku machiny wojennej, 45 rok, wygnanie ludzi, którzy żyli nad tą rzeką przez lata i w jakiś sposób ją, wiesz, nawet międzypokoleniowo rozumieli, no wiesz, przesyła się tutaj ludzi z różnych stron Polski, również Łemków, również w ogóle ludzi, którzy, wiesz, bo Malczycy to przyszłemkowie w ogóle osiadli.
Jakie wyciągnęliśmy z tego wnioski? Żadnych. Kilka lat później zobaczyłem, że tam następuje dalsze budownictwo i powstało tam osiedle jakichś domków jednorodzinnych czy szeregowców, które mają taką wysokość, że jak przyjdzie woda to je po komin zaleje. Czyli właściwie władze, bo tak naprawdę ludzie nie mają obowiązku znać się na tych rzeczach, no właściwie tworzą po prostu problem, no bo jakby wiesz, nie zrobiono niczego, właściwie czekamy tylko na kolejną wodę i żeby to miejsce znowu... Tak, trochę tak i nawet trochę to chcę też wrócić do tej roli organizacji pozarządowych, bo WWF Polska na początku lat dwutysięcznych zrobił świetny atlas terenu zalewowych Chodry.
I tam poza badaniami przyrodniczymi i mapowaniem siedlisk i gatunków, oni zaproponowali miejsca, gdzie należy odsunąć obwoływania po to, żeby zwiększyć bezpieczeństwo powodziowe, żeby zmniejszyć ryzyko powodziowe. Jeden taki polder, jedną taką relokację obwałowań udało się, ale to naprawdę dzięki uporowi WWF-u, który ogromne pieniądze na początku zainwestował w prace koncepcyjne, w prace projektowe, ale w końcu władze polskie dały się namówić i władze wodne dały się namówić i między Domaszkowem a Tarchalicami odsunięto. Ale takich miejsc w tym atlasie jest wyznaczonych kilka albo kilkanaście.
A do tego będzie świetnym posunięciem w dobie katastrofy klimatycznej. Mamy zupełnie inne warunki klimatyczne niż były kiedyś. Na południu Polski, na Podkarpaciu, w Małopolsce, dla której prognozuje się, że deszczy nawalnych będzie jeszcze więcej i jeszcze większe, czyli to co się wydarzyło ostatnio będzie jeszcze częstsze, no to wykupmy tereny te najbardziej zagrożone. Dajmy tym rzekom się tam rozlewać, niech one erodują, niech one wrócą do tego charakteru dwu-trzykorytowych rzek, które mają dużo większą zdolność retencyjną. Zbudujmy poldery Na Wiśle Środkowej mamy szacunki, że pomiędzy Puławami a Warszawą możemy odzyskać przestrzeni dla około 200 milionów metrów sześciennych wody.
To jak zacząłem brać udział w jakichś tam różnych spotkaniach z hydrotechnikami, no to wtedy miałem tam 40 małe parę lat. To wtedy, jak tam przychodziłem do spotkania, tak patrzyłem na nich i mówię, kurde, przytrzymamy ich. Jeszcze tak 10, 20 lat i zaczną wymierać. Ale zupełnie, to jest cyniczne, ale myślę, nie, nie, spokojnie. Zmiana pokoleniowa musi nastąpić i nastąpi zmiana. I też utwierdził mnie w tym taki kumpel z Wielkiej Brytanii, który pracował w WWF-ie brytyjskim i on powiedział coś takiego, stary, nie przejmuj się, mówi, U nas było tak samo, ale jak ci goście się zorientowali, że forca jest po zielonej stronie mocy, to oni wszyscy przeszli na naszą stronę.
I dla stopnia Malczyce karmienie rzeki zostało w decyzji środowiskowej wpisane. Tylko, że Wody Polskie tej decyzji nie wykonują. A gdybyś ocenił na przykład, czy u nas jest problem złego prawa, czy złej mentalności? Jak oceniasz prawo? Prawo jest, bym powiedział tak, w niektórych częściach jest prawo dobre, ale jest czasami nieskuteczne. No bo jeżeli, tym się ostatnio tam zajmowałem, nawet robiliśmy takie analizy, że w zasadzie, jeżeli decyzja środowiskowa jest niewykonana, To trudno zmusić inwestora do jej wykonania. Teoretycznie są mechanizmy, są kary, no ale jeżeli Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Warszawie nie wykonał decyzji środowiskowej dla modernizacji stopnia we Włocławku, bo tam zaniechał paru działań i nasza fundacja tego przypilnowała, w sensie
Przeszliśmy całą drogę i doprowadziliśmy do ukarania Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowisk. Karą 10 tysięcy złotych. Więc jeżeli masz firmę, która obraca milionami, a ma inwestycje za miliardy, no to przepraszam bardzo, to znaczy, że to prawo nie działa. Jeżeli nie jest wykonywana decyzja środowiskowa dla stopnia Malczyce, Ten program karmienia rzeki nie jest realizowany i Wody Polskie mówi, nie, nie, nie będziemy tego realizować, zbudujemy następny stopień i to powstrzyma erozję.
Tam masę jest takich wniosków, które Dobrze by było, żeby decydenci ten raport znali. To jest wielka, wielka knipa. Ona jest przetłumaczona na język polski, także nawet ci, co nie znają angielskiego, mogliby się z tym zapoznać. Wydał to Klub Gaja, czyli kolejna organizacja pozarządowa. W każdym razie ten fenomen, że koszty są wielokrotnie przekraczane, że czas realizacji jest wielokrotnie przekraczany, że zyski czy korzyści z budowy zapór są wielokrotnie niższe od tych deklarowanych na początku, to nie jest fenomen Polski. To jest fenomen wielkich zapór na całym świecie. Nie wiem, ile Malczyce kosztowały na koniec, ale pierwsze wyliczenia były na dzisiejsze, to na pewno było grubo poniżej miliarda.
To właściwie jest taki argument. Wiesz co, wydaje mi się też, że... Im, no wiadomo jak to jest, im większe zmiany będą zachodzić, im więcej tego typu sytuacji ekstremalnych, które obserwujemy, ostatnio będzie zachodzić, tym ta refleksja, no Niemcy, tak, Niemiecka, olbrzymie teraz zniszczenia i w Holandii, i w Belgii, no Niemcy słynący, wiesz, absolutnie, no chyba tym polskim decydentom to właściwie się marzą takie rzeki, jak po niemieckiej stronie, no i okazało się, że właściwie ten rok Niemców Wyprostuje chyba na tych, wiesz, skutecznie, nie? Oni już mówią, że to, co robimy, to jest w dobrym kierunku i Niemcy i Holendrzy, mówię o odsuwaniu obwałowań i dawaniu przestrzeni rzekom, ale już czytałem takie wypowiedzi, że już się przyznali, że to jest dobry kierunek, ale robimy to za wolno.
W ogóle nasze takie korporacje zajmujące się jakby ze strony państwa, czyli Wody Polskie, no przecież przeżyliśmy ich jakąś tam reformę. Jak jest w ogóle z priorytetami tych firm? Czy to w ogóle w jakiś sposób jest jeszcze, to są jeszcze instytucje społeczne mające jakiś taki, powiedzmy, jak to oceniasz? Ja uważam, że Wody Polskie jako firma, one są kompletnie odklejone od rzeczywistości. Tam zaszły dwie rzeczy. Po pierwsze ta reforma, o której Ty mówisz, to była kompletna deforma, a nie reforma. Ja miałem przyjemność brać udział w pracach takiego zespołu pod kierownictwem nieżyjącego, już świetnego eksperta od gospodarki wodnej, profesora Kindlera.
Na zamówienie ówczesnego ministra Nowickiego przygotowywaliśmy plan reformy gospodarki wodnej. W ogóle plan zarządzania wodami, jak to powinno wyglądać. To co się dzieje w tej chwili, to w ogóle się nijak nie ma do tamtych planów. Po pierwsze uważam, że z tych wodnych instytucji masa sensownych ludzi odeszła, bo tak było. Po prostu jak te Wody Polskie powstały, to co tam się działo, to po prostu znam osobiście ludzi, którzy stamtąd wypieprzali po prostu, bo widzieli, że to w ogóle nic sensownego z tego nie może być.
A ten, a ten lud w ogóle, w ogóle, w ogóle gdzieś go nie ma, no, no, no, no, nie, nie, nie, nie. Dlatego, ponieważ ja wcześniej powiedziałem, że trochę ten, ten system zarządzania w tej chwili państwem trochę przypomina mi ten, ten system komunistyczny, który mówiło się, że, że mamy Polską Rzeczpospolitę ludową, ale gówno prawda, wcale ona ludowa nie była i teraz też, też niestety ten, ten lud nadrzeczny mało ma do powiedzenia. Ale wiesz, ludzie swoje robią. No popatrz, ludzie budują galary, tych statków wycieczkowych takich małych jest coraz więcej. I te galary pływają po Odrze, pływają po Wiśle. Agroturystyki się rozwijają.
Pokazano wszystkie 16 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Jacek Engel opowiada o swoim miejscu zamieszkania i pracy w ochronie przyrody przez 40 lat.
Jacek Engel krytykuje inwestycje w stopnie wodne na rzekach, podkreślając negatywne skutki na środowisko.
Rozmowa o historii i obecnej sytuacji rzeki Odra, w tym kwestia regulacji rzek i jej konsekwencjach.
Jacek Engel omawia logistykę transportu na rzekach, wskazując na nieefektywność i ekologiczne zagrożenia.
Jacek Engel opowiada o koalicji Ratujmy Rzeki i jej działaniach.
Jacek Engel omawia konflikt między turystyką a budową stopni wodnych na Odrze.
Jacek Engel analizuje sytuację z stopniami wodnymi w Polsce, podkreślając brak efektywności praw.
Jacek Engel omawia koszty i zyski z budowy stopni wodnych, podkreślając ich nieskuteczność.
Jacek Engel wspomina o rozwijającej się agroturystyce na terenach nad rzekami.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.