Mentionsy Mentionsy
NA TROPIE ZAGINIONYCH SKARBÓW
NA TROPIE ZAGINIONYCH SKARBÓW

Bitwa o Bitwę pod Grunwaldem

29.05.2024 ·18 min 53 s · 8 rozdziałów

Obraz Jana Matejki pt. "Bitwa pod Grunwaldem" przedstawiający klęske Krzyżaków od początku wojny zaciekle tropiny był przez Niemców, którzy zajęli Polskę. Nie przewidzieli oni pomysłowości naszych rodaków, którzy sprytnie ukryli obraz co uchroniło go zapewne przed zniszczeniem. 

0:20 · Zaginionych skarbów 1

Zaginionych skarbów. Ja dalej mam przed oczami ten dzień pełen śmierci. Lista zabitych podczas nalotu na Lublin jest długa. 9 września 1939 to czarny dzień dla naszego miasta. Zginął na przykład poeta Józef Czechowicz. Zginął też Jan Gilasa, woźny zarządu miejskiego, który dostał ataku serca, gdy wynosił jeden z niewybuchów z budynku. Zginął Stanisław Eismont, zastępca dyrektora warszawskiej Zachęty, który przywiózł tu sławne obrazy Matejki.

0:31 · Opowieść o nalocie na Lublin 1

I co? I ja też poszedłem. A nawet pobiegłem. Pani droga, sto kilogramów na początek? To dwa worki cementu. Ja jednego nie udźwignę. Tam jest regulacja i może pan zacząć od dziesięciu kilogramów. O, nie dla mnie. Zaczniesz od dziesięciu kilogramów, a skończysz... Nawet o tym nie chcę myśleć. Siłownia? To nie dla mnie. To już wyjaśniliśmy sobie zawiłości ćwiczeń na siłowni. A teraz proszę mi opowiadać przygotowaną historię. Nasza historia rozpoczęła się 30 sierpnia 1939 roku w warszawskiej Narodowej Galerii Sztuki, zwanej potocznie Zachętą, gdzie wisiał sławny obraz Jana Matejki, Bitwa pod Grunwaldem.

4:20 · Nalot na Lublin i ukrycie obrazów 2

1 września płótno obrazu nawinięto na specjalny wał, który miał prawie 5 metrów długości. W ostatniej chwili podjęto decyzję, że nawinięto na niego także inne dzieło Jana Matejki pod tytułem KAZANIE SKARGI. Ciekawe, ile to wszystko ważyło? Widzę, że wizyta w siłowni skierowała pani myślenie na trop ciężarów. Niech pan nie mędrkuje, tylko opowiada. Ze względu na wielkość trudno było znaleźć odpowiedni środek transportu, ale ostatecznie w nocy z 5 na 6 września wielką konną platformą wyruszono do Lublina, gdzie obraz i towarzyszący mu dyrektorzy galerii dotarli 9 września. 9 września. To tego dnia Lublin przeżył bardzo ciężki nalot spowodowany prawdopodobnie doniesieniami niemieckiej grupy szpiegowskiej Hansa Grabowskiego.

Zresztą mieszkałem w tym samym budynku. 9 września niemieckie bomby spadły także na jedno skrzydło muzeum. A musisz pan wiedzieć, że na dziedzińcu leżała wtedy skrzynia z obrazami Matejki. Ale to co, nie mogliście jej gdzieś schować? Łatwo powiedzieć. Ciężar był okrutny. Wreszcie strażacy rozbili skrzynię i płótna nawinięte na walec zostały wciągnięte do jednej z sal. Całe zamieszanie sprawiło jednak, że obawialiśmy się, że ktoś powie Niemcom, gdzie są obrazy. Polak to nie zdradzi, mówię panu. My nie Polaków się obawialiśmy, ale niemieckiej piątej kolumny.

7:29 · Aktywa dezinformacyjne 1

Tu mówi Londyn. Polskie radio na falach eteru. Nadajemy dla walczącego kraju. Walka w okupowanym przez Niemców kraju trwa i ogarnia coraz to nowej dziedziny życia. Okupanci w poszukiwaniu obrazów Jana Matejki prowadzą w Warszawie liczne przesłuchania. Szukając płót na Bitwa pod Grunwaldem, zabrali nawet na przesłuchanie wdowę po Stanisławie Ejsmondzie, którego zabili w trakcie bombardowania. Jak udało nam się ustalić, Niemcy nic się nie dowiedzieli. Za wskazanie miejsca ukrycia arcydzieła wyznaczyli nagrodę w wysokości 2 milionów marek, a gdy jej to nie poskutkowało, podnieśli ją do wysokości 10 milionów.

9:12 · Opowieść o ukryciu obrazów 2

W Anglii znajdują się dwa polskie arcydzieła autorstwa Jana Matejki. Jest tu Bitwa pod Grunwaldem i Kazanie Skargi. Dopiero teraz rząd polski potwierdził oficjalnie te doniesienia, ale płótna szczęśliwie zostały wywiezione z kraju i nie ucierpiały podczas zawieruchy wojennej. Bitwa pod Grunwaldem została zbadana przez konserwatorów, którzy stwierdzili, że ma się ona dobrze i wieszczy kolejną klęskę hitlerowców. Ruch tu u nas dzisiaj jak na Targowicy. Lepiej niech Niemcy panów nie wypytują, co tu robicie. No, my tu sprawy urzędowe załatwiamy. Panowie, kierownik taborów miejskich Franciszek Galera wtajemniczył mnie we wszystko, więc proszę mi nie opowiadać drdymałów.

Ależ, droga pani, my nie mamy żadnych tajemnic. Przyszliśmy tu załatwić transport. Panowie, ja wiem więcej niż wam się wydaje. A swoją drogą ciekawa jestem, czy wiecie, kto z Muzeum Lubelskiego wykradł skrzynie z cennymi eksponatami i zamurował je w ścianach ratusza? Więc o tym też pani wie? Kierownik wtajemniczył mnie we wszystko. Zresztą to przedsiębiorstwo kryje takie tajemnice, że Niemcy byliby bardzo zadowoleni, gdyby je odkryli. Tu pracują jednak sami patrioci i zdrajcy tu nie ma. Dobrze, droga pani, więc kawa na ławę. Musimy obrazy Matejki wywieźć z muzeum, bo Niemcy chcą tam zorganizować germańskie centrum kultury. Od czasu audycji nadanej z Londynu są przekonani, że obrazy Matejki znajdują się w Anglii i lepiej ich z tego przekonania nie wyprowadzać.

Pokazano wszystkie 7 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.