Gorzków w gminie Kazimierza Wielka

No i w tym takim kalejdoskopie właścicieli jest kilka też innych ciekawych postaci, chociaż oczywiście myślę, że zaczniemy od jednej, która się tym herbem posługiwała, herbem Geralt. Zaczynamy od postaci ważnej dla Gorzkowa i znanej, bo stąd pochodził Mikołaj właśnie z Gorzkowa, herbu Gieraud i on zmarł w 1414 roku. No to spokojnie, tak jak wspominałeś o tym herbie, możemy już mówić w XIV wieku, a to był biskup wileński i nie tylko. Zanim o nim jeszcze dwa zdania powiemy, to musimy pamiętać, że rzeczywiście urodził się prawdopodobnie około 1350 roku. Znamy datę śmierci, wiemy, że to było w Wilnie, natomiast jakbyśmy jeszcze popatrzyli w różne dokumenty dawne dotyczące Gorzkowa, no to oprócz tego Mikołaja, ale on się też pisał z Plechowa.

Więc wiele osób związanych z Gorzkowem to były osoby mieszkające gdzieś w okolicy, ale dla Gorzkowa były ważne, bo to była siedziba parafii. I wiemy, że np. w 1374 roku, kiedy już raczej Mikołaja tutaj nie było, bo on robił karierę już poza Gorzkowem, Wymieniony był Andrzej z Gorzkowa, też herbu Gierałt. On był zapewne ojcem Wawrzyńca. Był też wymieniony Rosław, był wymieniony Klemens, no i wiele innych osób, które tym herbem Gierałt się posługiwały. Natomiast rzeczywiście ten Mikołaj o tyle jest istotny i interesujący, że kilkanaście lat temu, w roku 2008, umieszczono i poświęcono w kruchcie kościoła, który w Gorzkowie się znajduje, jeszcze o nim

Przecież powiemy. Taką tablicę, którą odsłaniano z udziałem władz Uniwersytetu Jagiellońskiego, dlatego że urodzony właśnie w Gorzkowie, ale piszący się z tego plechowa Mikołaj, był trzecim rektorem Akademii Krakowskiej. I stąd ten motyw takich współczesnych władz, żeby też kontynuować taką tradycję przypominania postaci rektorów i znaczenia tej uczelni w dziejach naszego kraju. Natomiast też ważna informacja dotycząca Mikołaja dotyczy tego, że był biskupem wileńskim. On już starał się o taką sakrę dość długo wcześniej zanim podjęto decyzję, ale podobno miał się sprzeciwiać temu książę Witold, wielki książę Litwy i mimo, że Władysław Jagiełło i jego żona Jadwiga, bo tak

Przekazy to nam utrwaliły. Nalegali na to, żeby biskupem został Mikołaj, no to początkowo tej zgody nie było, dopiero później zgoda się pojawiła i w ślad za tym oczywiście poszła taka bardzo silna działalność Mikołaja związana z fundowaniem nowych parafii, tworzeniem wielu kościołów na terenie Litwy. Stąd ciekawa postać i w tym zestawie właścicieli Gorzkowa lub osób związanych z Gorzkowem pełni Mikołaj taką ważną rolę, ale oczywiście możemy się też odnieść do innych osób, też interesujących i podobnie ważnych. Tak jak wspomnieliśmy, wyliczyłeś całą plejadę tych właścicieli, jest ich aż 41.

Oczywiście wszystkich wymieniać nie będziemy, tak jak już to zaznaczyliśmy, ale na kilka postaci na pewno warto zwrócić uwagę, poza oczywiście Mikołajem z Gorzkowa, o którym przed chwilą wspominaliśmy. Kolejnym ciekawym właścicielem był Jan Ligenza, który posługiwał się herbem Pułkozic. Zmarł w 1419 roku, czyli no mniej więcej równolegle z tym Mikołajem, o którym wspominaliśmy, żył. Był wojewodą i starostą łęczyckim. O tyle ważną też postacią, że podczas bitwy pod Grunwaldem on dowodził 32. chorągwią naszych wojsk. I jako właściciel Gorzkowa występuje po takiej transakcji, Którą dokonano w 1388 roku, a więc znacznie, znacznie wcześniej niż bitwa pod Grunwaldem, czyli w 1410 roku się odbyła.

No oczywiście nie mamy innych źródeł, które by nas informowały o tym, co robił właściciel, stąd musimy się koncentrować na tych wydarzeniach. I wiele razy pojawia się Jan Ligenza jako ten, który o coś ma pretensje. Między innymi na przykład w 1396 roku Wystąpił w sporze z Mikołajem, który się zwał Jaźwiec, a on pochodził z Krzyszkowic, o zaoranie 400 brust właśnie w Gorzkowie. Później był w kolejnym sporze z Dominikiem z Zagórzyc. Później znowu Jurek z Koczanowa sprowadził świadków przeciwko Janowi Ligenzie. O dziedzinę właśnie w Gorzkowie. No i ci świadkowie stwierdzili, zapis jest taki, gdzie wszystkiego zapewne nie zrozumiemy, ale może najważniejsza myśl się pojawi, bo zapis jest taki, że ten wojewoda nigdy nie bil

No więc dość to trudne jest i skomplikowane. O co tu właściwie chodzi? No ale to słowo choćby nigdy nie bil, czyli nigdy nie był. Tutaj w Gorzkowie jako ten, który był właścicielem, ani gospodarzem tutaj nie był, tak ci świadkowie zeznali. Tym niemniej po jakimś czasie, na przykład w roku 1401, też okazało się, że Jan Ligenza miał jakieś dwie części, dwie łąki po swoim ojcu w Gorzkowie. A jednak Dominik i Mikołaj Zagórzan oddalili pozew Jana Ligenzy do tych łąk. Starał się o ich odzyskanie. Czyli coś tam się działo skomplikowanego w okolicy Gorzkowa.

To jest rzeczywiście teren urodzajny. I jeszcze w dodatku piękny, no bo te wzniesienia, wąwozy, pagórki, dolinki, cieki, interesujące strugi. Wszystko to powoduje, że nie tylko się pięknie tutaj gospodaruje, ale i też po prostu mieszka i żyje. Stąd też nic dziwnego, że tak wielu tych właścicieli się pojawiło. Wśród nich między innymi w okresie reformacji Byli też przedstawiciele rodziny Cikowskich, a myśmy kiedyś nieraz o nich wspominali, że jak mówimy o reformacji, to to jest właśnie taka rodzina, która bardzo mocno sprzyjała temu ruchowi i nie ulega wątpliwości, że Mikołaj Cikowski Oni się posługiwali herbem Radwan, czyli tym samym herbem, którym posługuje się rodzina Przybkowskich z Jędrzejowa, też związana właśnie z tą reformacyjną działalnością kiedyś w przeszłości.

I właśnie ten Mikołaj Cikowski na pewno utrzymywał zbór ariański właśnie w Gorzkowie. Może to oznaczać, że zbór Znajdował się w kościele, który zmieniono na zbór, a mogło i oznaczać, że gdzieś na terenie dworskim, a był tutaj dwór, jeszcze są jakieś słabe fundamenty, resztki tego dworu, więc w Gorzkowie taki dwór był, że przy dworze istniał właśnie jakiś budynek, który przeznaczono na zbór. Więc ta rodzina musiała tu odgrywać dużą rolę, bo wiemy, że po Mikołaju Cikowskim Właścicielem z tej rodziny Gorzkowa był też Stanisław Cikowski, który znowu był znanym takim żołnierzem Rzeczpospolitej, był rotmistrzem i wsławił się podczas różnych walk z Moskwą, więc te motywy też takie się tutaj pojawiają dotyczące właścicieli.