Lwowska Fala. Odc. 303

Nie wiem czy zrozumie kto. Tak malutko. Gdzieś w ogródku jakiś dom i uliczka ta, na której każdy kot mnie zna i miasteczko to, gdzie w majową noc się serenadą szło. Polskie radio Lwów i wszystkie rozgłosznie polskie.

Daj tych, co od dziś chcieliby do tego grona dłączyć, przygarjamy do naszej kresowej rodziny i zapraszamy na... 1009. spotkanie ze Lwowem na antenie Polskiego Radia Katowice w programie o kresach nie tylko dla kresowian, a witamy lwowskim... ...tajom! Proszę Państwa, zacznę bardzo nietypowo, dlatego że troszkę poszeleszczę. Ale ten szelest jest zupełnie uzasadniony, bo za tą folią, zresztą, która pięknie się komponuje w całości, jest coś wyjątkowego. 2026, 22 lutego, audycja numer...

Miło mi bardzo. Ja muszę cię zapytać, skąd ty się wziąłeś tutaj, że jesteś w Lwowskiej Fali? Skąd się wziąłem? Proszę Państwa, jestem dziennikarzem Radia Katowice od 30 lat. Aż trudno uwierzyć, sam w to nie wierzę, ale tak jest. No i pewnego dnia moja szefowa poprosiła mnie, żeby pomóc troszkę Danusi w realizacji tej audycji. Ja się najpierw zacząłem zastanawiać i pomyślałem sobie, matko, może nie dam rady. Ale kiedy przyszedłem na pierwszą audycję, to zrozumiałem, że to jest mój cel, żeby właśnie współtworzyć tę audycję razem z tobą. No i jestem niezmiernie rad z tego powodu. Z kafejki lwowskiej woń zalatuje, kelner w liberii gości częstuje.

Idę ja sobie, idę. Centrum Lwowa. Kogo moje piękne oczy nie widzą? Andrzej Sadowy, Mer Lwowa. Witam Panie Merze w imieniu Polskiego Radia Katowice i Lwowskiej Fali. Bardzo witamy wszystkich, dziękujemy. Panie Merze, ja wiem, że ma Pan bardzo niewiele czasu. Jedno pytanie. Kiedy Polacy tu we Lwowie otrzymają Dom Polski? Już znamy, co Polacy chcą, bo były duże rozmowy. Na mojej pamięci około sześciu działek było zaproponowane pod budownictwo domu. Były różne dyskusje, jak to ma otrzymać debaty. Ale kiedy ostatnio przyjeżdżał do Lwowa pan minister Sikorski, to powstała ostateczna decyzja, że najlepiej to byłby jakiś budynek,

W tym kierunku pracujemy. Nasze urzędniki mają niektóre propozycje, jeszcze to przeglądamy. I zaproponuję naszym polskim kolegom na wybór. I też będziemy prosić Polską, żeby pomagała dla miasta kosztami dla remontu innych budynków w Starówce, bo naprawdę to jest niektóry problem, bo byłem na przykład w Krakowie, to Kraków ma od państwa corocznie 400 Lwów z Kijowa nie otrzymuje pieniędzy.

Panie Merze, a propos Domu Polskiego, te propozycje dotychczasowe to były gdzieś na dalekich przedmieściach i może stąd Polacy czekają ciągle na taką męską decyzję i na stosowny budynek? Propozycje po budownictwo, no to była propozycja na ulicy Czarnobowa, to jest 10 minut od ratuszu, to jest zona na piechotę. Ale teraz ja rozumiem, że proponować działki nie ma sensu, no bo chcecie, żeby to był jakiś budynek i zaraz pracujemy w tym kierunku. Panie Merze, Ukraińcy otrzymali w Przemyślu dom odremontowany w pięknym stanie. Czy Polacy na tej zasadzie nie mieliby prawa na zasadzie wzajemności otrzymać takiego samego budynku tu w tym mieście, gdzie przecież tyle domów polskich było?

No proszę pani, może pani jest niedobro proinformowana, bo stan tego budynku w Przemyślu nie jest taki, jak pani mówi. Bo on potrzebuje i kosztów i remontów i niestety żyjemy w państwie, gdzie jest swoje zakony. I u nas nie ma budynków, które by stali puste, że można by ich zaproponować. Jest te budynki, które potrzebują rekonstrukcji i właśnie polska strona zgodzi się z tym, żeby pomóc w rekonstrukcji i po czym mieć to jako dzierżawę. Czekamy. A czy konkretny termin Pan Mer mógłby nam tutaj dla Polskiego Radia i dla słuchaczy polskich przekazać? Chciałbym, żeby decyzja była w tym roku, żeby w tym roku już uchwalili jaki to musi być i potem polska strona zajmie się restauracją, rekonstrukcją.

I na Euro 2012 będziemy mieli ten budynek? Nie, no to zależy od waszej strony, jak szybko zechcecie zremontować, bo remontować dobre, to to szybko nie zawsze wychodzi. Proszę. Nie, no jasne, nie, ta, nie. Jasne, że z Polakami będziemy się konsultować, bo to dla nich jest robione, żeby to im pasowało. Proszę Państwa, Marcin Hałaś jest polskim pisarzem, poetą, krytykiem literackim i teatralnym, dziennikarzem i publicystą. I właśnie proponuję, żebyśmy posłuchali, co na temat Lwowa i lwowskiej fali przy okazji ma do powiedzenia. I mamy, drodzy Państwo, ciąg dalszy naszego Domu Polskiego we Lwowie. No, z kim mogłabym na ten temat porozmawiać, jak nie z panem Marcinem Hałasiem, który siedzi, że tak powiem, w tym temacie.

Tak, ja pamiętam, że ostatni raz kompleksowo zajmowałem się tą sprawą, W 2021 roku wówczas nawet korespondowałem rzecznikiem prasowym Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej i powstał taki tekst Dom Polski, którego nie ma. I tak naprawdę tę całą historię można bardzo smutno podsumować. 30 lat niemocy i 6 lat niekompetencji. Ukraińcy we Lwowie mają satysfakcję, że jest to pomnik polskiej niemożności i polskiej korupcji. Zresztą nawet redaktor, dziennikarz, autor tygodnika Polityka Paweł Reszka, który pisał mniej więcej w tym samym czasie o tym tekst,

Tak to wspominał, że jest to albo przykład gigantycznej niekompetencji i nieudolności, albo po prostu przykład korupcji i wyprowadzania pieniędzy. Natomiast Dom Polski we Lwowie oczywiście powinien powstać, tam powinny znaleźć miejsca polskie organizacje, które są Rozproszona powinna być scena Teatru Polskiego we Lwowie, legendarnej instytucji założonej przez Zbigniewa Chrzanowskiego. Przecież oni teraz grają w obecnym Domu Nauczyciela, czyli w dawnym Pałacu Bielskich, w małej sali, gdzie zawczasy chyba, nie wiem, Stalina Gdzie naprawdę ciasno przydałaby się ta profesjonalna, duża, dobra scena, gdzie ona powinna być, jeżeli nie w domu polskim.

Natomiast sytuacja wyglądała tak, że naprzód strona ukraińska zwlekała z przekazaniem działki budynku, natomiast kiedy to się już stało, strona polska doprowadziła inwestycje do stanu surowego. Ile nas, Polaków, ten Dom Polski na dzień dzisiejszy kosztował? To znaczy, trudno nam powiedzieć na dzień dzisiejszy. Kiedy inwestycje przerwano w roku 2020, było to około 20 milionów złotych, nie wiem czy Po tym czasie doszły jeszcze jakieś koszty, na pewno tak, bo Ministerstwo Spraw Zagranicznych zapowiadało audyt, natomiast plac budowy jest niezabezpieczony, czy też zabezpieczony pozornie, to co zostało zrobione niszczeje, to nawet nie jest stan zamknięty surowy, to jest po prostu inwestycja porzucona, w której w pewnym momencie wykonawca zszedł z placu budowy,

Zdoła funkcjonować we Lwowie, biorąc pod uwagę nie tylko zmiany wywołane wojną, ale fakt, że środowisko polskie w tym mieście jest już znacznie mniejsze. Wydaje mi się, że w tej sytuacji musimy się zastanowić, czy tak ogromny projekt w ogóle jeszcze ma sens. Jeżeli minister w ten sposób pyta, to jak gdyby już gdzieś w tle jest odpowiedź, Że taki ogromny projekt nie ma sensu, czyli teatr, polski teatr ludowy dalej będzie w tym Pałacu Bielskich. Taka anegdota, kilka lat temu będąc we Lwowie, chciałem tam pracować, chciałem pożyczyć książkę kresowej Atlantydy, to okazuje się, że we Lwowie nie ma polskiej biblioteki W której taka literatura byłaby dostępna? Gdzie ona powinna być jak nie w Domu Polskim we Lwowie?

Dwie biblioteki w polskich szkołach to są zupełnie innego typu księgozbiory, przede wszystkim lektury. Kiedyś miałem wielki księgozbiór lwowski, tak sobie pomyślałem, że byłbym w stanie go ofiarować do Domu Polskiego we Lwowie, natomiast to już nie powstanie. W sprawie Domu Polskiego w Lwowie zwróciłam się do ministra Jana Dziedziczaka w 2022 roku osobiście, ale nie udzielił mi w tym momencie informacji, prosząc o spotkanie w ministerstwie. Był wcześniej powołany na sekretarza stadu Ministerstwie Spraw Zagranicznych odpowiedzialnym za sprawy polonijne, konsularne, parlamentarne oraz dyplomację publiczną i kulturalną.

Te to braci si pamięta, choćby świat przejechał wszedł. Teraz to już widzi czemu, gadał ja i gadam znów, bo mi wtedy lżej samemu, tylko Lwów, mój drogi Lwów. Słuchają Państwo Lwowskiej Fali. To jest piękny czas, niedzielny poranek, przy kawce, przy śniadanku można posłuchać, dowiedzieć się czegoś na temat Lwowa i w ogóle na temat Kresów. Teraz czas na kącik literacki i rozmowę z autorką książek na temat Kresów właśnie. Beata Woźniak, miłośniczka historii i kultury kresowej. Dzisiaj jest gościem Lwowskiej Fali w Radio Katowice.

Dzień dobry. Dzień dobry. Bardzo mi miło, że mogę tutaj gościć u Państwa. No i też trzeba powiedzieć, że na Śląsku, bo Pani Beata przyjechała, można powiedzieć, pół Polski, o ile nie całą Polskę, żeby właśnie spotkać się najpierw w Bytomiu, później w Raciborzu właśnie z osobami zainteresowanymi kulturą kresową, a także historią. Pochodzi Pani z, mieszka Pani wciąż w Mieszkowicach, tak? Tak, to mała miejscowość położona bardzo blisko zachodniej granicy, blisko Odry. To jest na granicy województw zachodniopomorskiego i lubuskiego. Sprawdziłam, to jest ponad 500 kilometrów, ponad 5-6 godzin właśnie z Katowic, jeżeli byśmy chcieli się wybrać do Mieszkowic.

Bardzo. Bardzo ważna. Archeolodzy na Wołyniu odnaleźli szczątki ciał Polaków. Przedsięwzięcie realizowane jest we współpracy z Ukraińską Fundacją Wołyńskie Starożytności. W pracach biorą udział także przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej. Głównym celem obecnego etapu badań jest lokalizacja miejsc pochówku szczątków co najmniej 350 Polaków zamordowanych w sierpniu 43 roku przez ukraińskich nacjonalistów. Realizacja działań możliwa jest dzięki zgodom uzyskanym od strony ukraińskiej w grudniu 2025 roku, czyli sprawa bardzo świeża. Proszę Państwa, przy okazji posłuchajmy co na ten właśnie temat ma do powiedzenia Leszek Miller. Materiał kanalu Rymanowski Live.

Był to materiał kanalu Rymanowski Live. Z archiwum dźwiękowego rozgłośni polski Radia Wolna Europa. Wielka polityka nie obeszła się bez udziału w niej profesorów wyższych uczelni lwowskich. Tak na przykład powołano profesora Politechniki Lwowskiej Kazimierza Bartla na stanowisku premiera, a profesor Ignacy Mościcki wybrany został prezydentem państwa. Ale Lwów wsłał się w całym kraju przede wszystkim swoim przysłowiowym humorem, a ambasadorami tego humoru byli Szczepcio i Tońcio, Afrikozenkranz i Untenbaum, ciocia Bandziuchowa, radca Strąć, Wlada Majewska, Wieszczek, Ewa Stojowska i chór Wesolej Piątki, którzy pod kierownictwem Wiktora Budzyńskiego stanowili czon niezwykle popularnej audycji Lwowskiego Radia Wesolej Lwowskiej Fali.

Można śmiało powiedzieć, że każdej niedzieli o godzinie 9 wieczorem ulice w całej Polsce pustoszały, bo każdy chciał uśmiać się do syta, słuchając monologów, dialogów i piosenek swoich ulubieńców. Gdy nadchodziła wiosna, przepiękny Park Stryjski, nazwany później Parkiem Kilińskiego, przyciągał spacerowiczów swoimi alejami i bocznymi ścieżkami. Wieczorem lawki zajęte były oczywiste przez zakochane pary, a przyświecały im po wygaszeniu lamp gazowych tylko gwiazdy i księżyc, niemi świadkowi ich szczęścia. Po dwudziestu zaledwie latach niepodległości Polska stanęła przed najcięższą próbą w swojej historii. Wybuch II wojny światowej zniszczył gmach państwa, a Polakom przyniósł łzy, upokorzenia, tortury i śmierć.

Przemoc wroga zmusiła ludność do poddania się nowym władcom i ich rozkazom. Lwów, zajęty przez wojska sowieckie, przełączony został do tzw. zachodniej Ukrainy. Nad miastem zapadła ciemność. Rozpoczęły się lapanki i wywózki w głąb Rosji. Wystarczał najmniejszy donos, by w ten sposób likwidować ludzi niewinnych i bezbronnych. Ludzie znikali w ciągu nocy i nigdy o nich więcej nie słyszano. Żołnierze polscy, młodzież i większość tych, którzy nie mieli rodzin we Lwowie, przedostawali się przez Karpaty na Węgry i do Rumunii.

Wielu z nich mogło dotrzeć do Francji i Anglii, gdzie stali się zalążkiem nowo tworzącej się armii polskiej. Innych los rzucił na wszystkie strony kuli ziemskiej nie po raz pierwszy w historii. Stara melodia lwowska przypomina jak w dzień deszczowy i ponury lwowskie dzieci poszły tułać się po świecie.

Proszę Państwa, w Lwowskiej Fali nasz stały korespondent Marian Fróżyński. Proszę posłuchać, bo zawsze coś ciekawego opowie. Zapraszamy. Dzień dobry, drogie słuchacze Polskiego Radia Katowice. Marian Fróżyński ze Lwowa. Do Lwowa w piątek 17 kwietnia przybył król Szwecji Karol, 14. Gustaw oraz prezydent Ukrainy. Wizyta rozpoczęła się od oddania hołdu poległym ukraińskim żołnierzom na cmentarzu owyczakowskim. Po ceremonii delegacji odbyły wspólne spotkanie w Pałacu Potockich we Lwowie. Następnie szwedzki monarcha wraz z merem miasta Lwowa Andrzejem Sadowym udał się na spacer po historycznym centrum Lwowa.

Król Karol XIV Gustaw zasiada na szwedzkim tronie już ponad 50 lat. A w liceum św. Marii Magdaleny we Lwowie odbył się XIII Międzynarodowy Konkurs Poezji Zbigniewa Herberta we Lwowie. Jak zwykle mówił Marian Frużyński, przyjaciel Lwowskiej Fali. Bądź zdrów, słuchaj Radia Lwów.

Jest w nas, w naszych sercach zatrzymał się czas. Tylko czemu kamienne lwy mają w oczach polskie łzy? Powiedz czemu kamienne lwy Mają w oczach polskie łzy Urodzeni w niepodległej Polsce Urodzeni wiele lat po Jałcie Urodzeni w nowej już Europie Wspomnieniami powracamy zawsze

Lwów jest w nas. W naszych sercach zatrzymał się czas Tylko czemu kamienne lwy Mają w oczach polskie łzy Powiedz czemu kamienne lwy Mają w oczach polskie łzy Lwów jest w nas, we wspomnieniach, w marzeniach, w snach. Lwów jest w nas, epopeja bez końca trwa.

Lwów jest w nas, w naszych sercach zatrzymał się czas. Tylko czemu kamienne lwy mają w oczach polskie łzy? Powiedz czemu kamienne lwy mają w oczach polskie łzy? KONIEC!