Mentionsy Mentionsy
Ludzie w Ubraniach
Ludzie w Ubraniach

Moda i totalitaryzm - niebezpieczny związek

20.01.2026 ·49 min 20 s

Powiązanie mody z totalitaryzmem ma niestety nie tylko historyczny aspekt. Razem z dziennikarką i krytyczką mody - Karą Becker rozmawiamy o narodzinach faszystowskiej estetyki w międzywojennych Włoszech i o systemie mody, który ustanowiła polityka Mussoliniego, w ramach którego ubranie stało się narzędziem formacyjnym dla ciała społecznego państwa. Nowy styl dla nowych Włoch. Znakiem tego czasu w modzie są między innymi czarne koszule, ideał mammy, bella figura i idea uniformizacji przy jednoczesnym rozwoju przemysłu i rzemiosła. Zastanawiamy się także jak udało się faszystom skutecznie zaprząc modę na swój użytek, jakie to miało konsekwencje dla włoskiej mody w ogóle i w jaki sposób także dziś mogą się powtarzać podobne schematy, jak je zauważać i im zapobiegać.

Oni ją bardzo mądrze wykorzystali pod kątem propagandy. To jest na pewno, zapatrzyli się na Francję i to nie tylko pod kątem propagandy tego, jak ludzie i kobiety i mężczyźni powinni wyglądać, jak powinien wyglądać taki człowiek tego ustroju, idealnie zbudowany. Ona tutaj mówi o ciele społecznym de facto, które było kształtowane. To jest jedna sprawa, a drugie to są kwestie gospodarcze. Dlatego, że po prostu okazało się, i tutaj pokazała to Francja, że moda jest bardzo ważną częścią gospodarki, która przynosi też gigantyczne pieniądze. I jak Mussolini zobaczył, że Francja tak naprawdę zakopuje sobie długi po I wojnie światowej modą, która staje się takim... Soft power, staje się władzą miękką, która zaczęła się już od Ludwika XIV i ta antropologia władzy jest szalenie ciekawa.

Moda tutaj wychodziła z tego, co mówisz, z tego frywolnego obszaru i stawała się odpowiedzialnością patriotyczną. Zdecydowanie. Ona była takim właśnie symbolem tej odpowiedzialności. Tego, że ty jak właśnie wyglądasz w odpowiedni sposób, jesteś ubrana w ten mundur, to ty jesteś w stanie tak naprawdę zrobić to, czego oczekuje od ciebie przywódca. Ty wtedy wiesz właśnie do czego zostałaś stworzona. Co jest ciekawe w ogóle pod kątem tego, Jak dyktatorzy, jak królowie wykorzystywali tę modę? Bo robili to w sposób cyniczny i w różny sposób. Bo tutaj ciekawe też zderzyć na przykład to, jak robił to Ludwik XIV, który był twórcą systemu mody. Niektórzy twierdzą, że Mussolini był twórcą systemu mody włoskiej. Tak? Czemu? No właśnie stworząc pierwsze instytucje modowe i wykorzystując właśnie modę jako władzę miękką i po prostu wprowadzając bardzo duże pieniądze na modę.

Oczywiście Włosi nie chcą o tym mówić z wiadomych powodów. Wolą opowiadać o Ferragamo, który jeździł do Hollywood i robił wtedy w latach 30. wielką karierę i robił to w ciekawy sposób, dlatego że przez... I kwestie reglamentacji, ale też politycznych. Po prostu moda włoska była zakazana, no bo faszystowskie Włochy były tak naprawdę zbanowane przez część Zachodu, dlatego... Były izolowane. Izolowane, absolutnie. Ale wracając też właśnie tutaj Mussolini wykorzystywał modę w ten sposób, czyli żeby lepić to ciało społeczne. Z drugiej strony taki Ludwik XIV, który tworzy system mody francuskiej, czyli to co dzisiaj, to że Paryż kojarzony jest z modą, z luksusem, z byciem premium, z pięknymi tkaninami, drogimi. To tak naprawdę wszystko zaczęło się w Wersalu. Zatrzymajmy się na chwilę, bo powiedziałaś bardzo pięknie właśnie o tym, że powstały nowe instytucje, które miały w taki sposób odgórnie scentralizowane zarządzać produkcją i nowymi tkaninami, nowymi sposobami tworzenia ubrań, tak żeby one były w stanie to ciało społeczne ubrać w całości.

Jest bardzo teatralny, bardzo mi się on kojarzy z Mussoliniem, muszę powiedzieć. Bardzo performatywny to jest. Bardzo performatywny to jest, dokładnie. Powiem tylko ci na koniec, że ostatnio taka wiadomość się rozpowszechniła, że był bal w Mar-a-Lago, czyli w jednej z jego posiadłości na Florydzie i na tym balu była grupa tancerzy, którzy mieli zapewniać rozrywkę gościom i ci tancerzy byli przebrani w wariacje na temat, oczywiście takie karnawałowe i uproszczone, na temat strojów rokokowych z czasów Ludwika XIV i Wersalu. I to jest bardzo często. Zobacz, co się działo za czasów... Płęta chyba dobra. Tak. Za czasów Gilded Age i wszystko, konstrukt amerykański, no to jest Ludwik XIV, symbole władzy, najsilniejsze i najbardziej jaskrawe. Zostawiamy państwu, wam do przemyślenia.

Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.