RP446: Powstanie w getcie warszawskim

W dwóch barakach rozbierano kobiety i mężczyzn, a ich ubrania i rzeczy sortowano. W tej części obozu znajdował się ogromny dół, do którego wrzucano ciała osób, które nie przeżyły transportu. Potem te ciała palono. Niedaleko obok był barak ze znakiem Czerwonego Krzyża. Ludzie widząc ten znak uspokajali się. Myśleli, że to jest szpital, lazaret. Barak stał nad krawędzią dołu. Tutaj ludzi sadzano na długiej ławce i rozstrzeliwano.

Na miejscu, gdzie był obóz, zorganizowano gospodarstwo rolne, Cegły z rozebranych budynków posłużyły do zbudowania domu, w którym zamieszkała rodzina Ukraińców pochodzenia niemieckiego. W 1944 roku ta rodzina na wieść o zbliżaniu się Armii Czerwonej podpaliła wszystkie zabudowania i uciekła. Dziś na miejscu obozu stoi kamienny pomnik. Kamienie przypominają macewy. To są symboliczne macewy z nazwami miast, z których przywożono tutaj transporty. W Treblince znajdują się prochy 800 tysięcy zamordowanych ludzi.

Co ciekawe, przez kilka miesięcy w 1949 roku był zamknięty w tej samej celi z polskim żołnierzem Armii Krajowej Kazimierzem Moczarskim. Komuniści chcieli prawdopodobnie złamać psychicznie Moczarskiego i dlatego zamknięto w jednej celi niemieckiego oficera SS i Polaka, kapitana Armii Krajowej. Razem przebywali w celi śmierci. Podczas tego pobytu Moczarski namówił Stropa do zwierzeń, do rozmów, które później spisał w formie reportażu. Oczywiście nie wiedział, że będzie możliwość napisania tego reportażu.

Armia Krajowa zrobiła kilka akcji celem wsparcia powstańców. Próbowano wysadzić mur getta. Ale ta akcja była nieudana. Było też kilka akcji skierowanych przeciwko siłom niemieckim na zewnątrz muru getta. Armia Krajowa przekazała też kilkadziesiąt pistoletów organizacji ŻOP. Kilka kilogramów ładunków wybuchowych, kilkaset granatów. Ta pomoc nie była bardzo wielka. Polacy pomagali również podczas ucieczek z getta. Myślę, że Armia Krajowa nie była w stanie pomóc bardziej, nie była w stanie pomóc wygrać powstania.

Jeszcze przed powstaniem zarówno Żydzi, jak i Polacy wiedzieli, że ta walka jest skazana na przegraną. Siły żydowskich powstańców były zbyt małe i siły Armii Krajowej również były zbyt małe, żeby pokonać Niemców w Warszawie w 1943 roku. Nie znaczy to, że Polacy nie chcieli pomagać. Myślę, że zrobiono to, co można było zrobić w tamtym czasie. Myślę także, że Armia Krajowa obawiała się trochę przekazania broni. Być może myśleli, że ta broń może trafić do partyzantki komunistycznej. Dlatego pomoc w uzbrojeniu nie była bardzo duża.

Później Armia Krajowa wzmocniła się w następnym roku, czyli w 1944 roku wybuchło Powstanie Warszawskie. Ale zobaczcie, nawet wtedy, nawet wtedy było pewne, że To powstanie nie ma szans powodzenia. Mówiłem Wam, mówiłem Wam o tym w odcinku o polskich powstaniach, więc nie będę powtarzał teraz tego samego. Jeszcze raz, posłuchajcie podcastu Duber 444. Tam mówiłem o polskich powstaniach i również o powstaniu warszawskim. Myślę, że powoli będę już kończył dzisiejszą opowieść. Opowieść tragiczną, opowieść o getcie, o powstaniu w getcie.