Nie powinna tego wzywać. Tragiczny finał igrania z voodoo #79

Bo widzisz, niektóre drzwi wiedzy zostały zamknięte nie po to, aby drażnić cię swoją tajemniczością. Zostały ukryte, aby zatrzymać coś po drugiej stronie. W tradycji hajtańskiego voodoo istnieje postać, która stoi przy takich drzwiach. Nazywają ją Papa Legba. Jest to strażnik skrzyżowań pomiędzy światami. To on decyduje, kto może przejść, a kto powinien zawrócić. To właśnie on trzyma klucze do rozmów z duchami. Wyobraź sobie kogoś, kto nigdy nie słyszał o zasadach ruchu drogowego, jednak wsiadł za kierownicę i jedzie autostradą. Brzmi jak przepis na katastrofę? A teraz pomyśl o kimś, kto bez przygotowania, wiedzy i szacunku próbuje otworzyć duchowe wrota.

Papa Legba to imię, które większość z nas zapewne kojarzy z serialu American Horror Story Coven. Pamiętasz ten sezon? Wysoki, przerażający mężczyzna w czarnym garniturze i cylindrze z twarzą pomalowaną na biało jak czaszka z czerwonymi oczami płonącymi nieziemskim blaskiem. Demoniczny handlarz dusz, który przychodzi po swoją zapłatę. Tylko, że to wszystko jest kłamstwem. Prawdziwy Papa Legba z hejtańskiej tradycji voodoo jest kimś zupełnie innym. Pomyśl tutaj o starszym panu, może podobnym do twojego dziadka. Jest siwy, pochylony, wsparty na lasce albo kuli. Ma na głowie słomiany kapelusz z szerokim rondem, fajkę w ustach.

A u jego boku zawsze znajdziesz psa, a czasem dwa. To jego święte zwierzęta. W hierarchii duchów voodoo nazywanych Loa, Papa Legba pełni funkcję absolutnie kluczową. Jest on strażnikiem skrzyżowań, ale nie chodzi tylko tutaj o fizyczne rozstaje dróg. Papa Legba stoi na granicy między naszym światem a światem duchów. Jest tym, który otwiera bramę, niczym święty Piotr. Bez jego zgody żaden inny duch nie może się z tobą skontaktować. Dlatego każda ceremonia voodoo zaczyna się od zwrócenia do niego. Co ważne, Papa Legba mówi wszystkimi językami świata. Jest tłumaczem między ludźmi a duchami, pośrednikiem, mediatorem.

Nie jest demonem, nie jest również złym. On jest po prostu strażnikiem, który wymaga szacunku i odpowiednich ofiar. Żąda zazwyczaj ciemnej kawy, cukierków, papierosów, rumu czy też orzeszków ziemnych. Jego liczba to trzy, a dzień to poniedziałek. Jednak Hollywood potrzebowało czegoś bardziej dramatycznego. Scenarzyści American Horror Story wzięli Papa Legbe i połączyli go wizualnie z zupełnie innym duchem – Baronem Samedi. Baron Samedi to coś zupełnie innego. To loa śmierci. Pan cmentarzy, opiekun zmarłych. To on decyduje kto umiera, a kto żyje. Przedstawiany jest jako postać w czarnym fraku i cylindrze, z twarzą pomalowaną jak czaszka.

Dokładnie tak jak Papa Legba w serialu. Baron jest znany ze swojego czarnego humoru, obscenicznych żartów i nieprzewidywalności. Może być pomocny, ale równie dobrze okrutny. Rozumiesz już, gdzie tkwi problem? Gdy ktoś, kto całą wiedzę o voodoo czerpie z popkultury i próbuje przywołać Papa Legbę, może nieświadomie skierować swoje wezwanie do kogoś zupełnie innego. To jak wykręcenie błędnego numeru telefonu. Tylko, że po drugiej stronie nie czeka mi łapanie z informacji, ale no cóż. Baron śmierci. Co gorsza, istnieje całe mnóstwo aspektów baronów w religii voodoo. Jest baron lakro, baron kryminel czy wcześniej wspomniany baron samedi.

Kiedy biała nastolatka publikuje zdjęcie lalki voodoo z włosami, które wyglądają na afrykańskie i wiemy, że właśnie rozstała się ze swoją czarnoskorą dziewczyną, a później używa narzędzi kultury, która powstała jako odpowiedź na białą opresję, to już nie jest duchowa eksploracja. Jest to profanacja. Jedna z komendujących napisała, dziecko, nie wiesz co robisz. Papa Legba to dobry duch, ale przywołanie go do złych celów to igranie z ogniem, którego nie rozumiesz. Inna osoba dodała, afrykańskie duchy nie będą naszęciami w rękach białej dziewczyny przeciwko czarnej. Historia ma tu znaczenie. Reakcja Kat była natychmiastowa i brutalna. Atakowała każdego, kto próbował ją ostrzec.

Post Kat był zupełnie inny. W ciągu kilku minut zaczęły spływać komentarze. Co widziałaś dokładnie? Pytali jedni. Jak wyglądał? Dopytywali inni. Ale Kat już nie odpowiadała. I status pokazywał, że jest online, ale milczała. Ktoś napisał. Jeśli to był stary człowiek z laską, to rzeczywiście Papa Legba. Ale jeśli widziałaś kogoś w czarnym garniturze z pomalowaną twarzą, to nie był Papa Legba. Inna osoba dodała. Dziewczyno, mówiłam ci, żebyś tego nie robiła. Niektóre duchy nie przychodzą, gdy je wzywasz. Przychodzą, gdy są wściekłe. Dwa dni. Tyle czasu minęło pomiędzy tym postem, a chwilą, kiedy matka Kat znalazła ją martwą w wannie.

Był 19 kwietnia. Niedziela. To była Wielkanoc. Ironia losu czy celowy wybór sił, których nie rozumiemy? Oficjalny raport śledczych mówił o utonięciu. Znaleziono ją twarzą skierowaną w dół, w wannie pełnej wody. Żadnych śladów przemocy czy narkotyków w organizmie. Żadnego wyjaśnienia, dlaczego 19-letnia matka małego dziecka miałaby po prostu utonąć w łazience. Ale internet nie potrzebuje oficjalnych raportów, aby stworzyć własną narrację. W ciągu godzin od ogłoszenia jej śmierci historia Kat eksplodowała w sieci. Screenshoty jej postów, tego z lalką czy o Papa Legbie, zaczęły krążyć niczym cyfrowa zaraza.

Twitter, Reddit, TikTok. Każda platforma miała swoją wersję wydarzeń. Biała dziewczyna zginęła po próbie użycia voodoo przeciwko swojej czarnoskórej byłej, brzmiały nagłówki. Papa Legba zabił nastolatkę za profanację, krzyczały filmy na YouTubie. Prawdziwa historia dziewczyny, która zobaczyła śmierć, kusiły wręcz clickbaitowe artykuły. Prawda jak zawsze była bardziej skomplikowana. W tym samym czasie, gdy media społecznościowe tworzyły z Kat współczesną wersję opowieści o Faustie, ktoś inny robił coś znacznie bardziej niepokojącego. Ktoś, kto twierdził, że może porozmawiać ze zmarłymi i opublikował wyniki swojego duchowego śledztwa. To, co napisał, zmieniło całą historię, bo według niego Kat nie spotkała Papa Legby.

Znaleziono ją w wannie. Wychowywała pięciomiesięczną córkę. To wszystko, co wiemy na pewno. Ale tak jak już wcześniej wspomniałem, internet nie lubi próżni. Nienawidzi niewypełnionych luk w narracji. I tak zaczął się proces, który obserwujemy od lat, czyli transformacja tragedii w creepypastę. 27 kwietnia, czyli 8 dni po śmierci Kat, na Facebooku pojawia się post, który zmienia wszystko. Użytkownik o imieniu Terel publikuje z Kryjszota rzekomo post Kat z 17 kwietnia. Ale zaraz, dodaję coś od siebie. Właśnie zrobiłem dla niej odczyt i zapytałem Papa Legbę, czy to był on. Powiedział, że nie. To był Baron. Przeanalizujmy to.

Teral stwierdził, że przeprowadził duchowy odczyt po śmierci Kat. Miał rozmawiać z Papa Legbą. Mężczyzna dowiedział się, iż to Baron Samedi. Pan śmierci w Panteonie Voodoo był odpowiedzialny za tragedię białej nastolatki. Zero dowodów. Brak weryfikacji. Jeden post na Facebooku. Ale to wystarczyło. W ciągu kilku godzin historia stała się wiralem. Ktoś dodał szczegół. Umarła na atak paniki w wannie. Skąd ta informacja? Od kogoś, kto ją znał. Kto to był? Tutaj nastała cisza. Jest i kolejna wersja. Próbowała rzucić klątwę na swoją byłą dziewczynę. Czy mamy na to dowód? Tak, zdjęcie lalki. Ale czy wiemy, że lalka reprezentowała było?

Niestety nie. Czy wiemy, że w ogóle miała byłą dziewczynę? Jedyny dowód to tweet z 27 marca, gdzie wspomina o dziewczynie, ale bez kontekstu czy wyjaśnienia. I tutaj zaczyna się wyjątkowo fascynujący aspekt tej historii. Zobacz, jak wersja wydarzeń się zmienia. Wersja numer jeden. Dziewczyna umarła po zobaczeniu papa Legby. Wersja druga. Dziewczyna zmarła, bo Baron Samedi ją ukarał. Wersja numer trzy. Biała dziewczyna umarła, bo próbowała użyć czarnej magii przeciwko czarnej osobie. Wersja numer cztery. Duchy Voodoo zemściły się za kulturową kradzież. Każda relacja dodaje warstwę znaczenia i moralnej nauki. To już nie jest historia o tragedii. To przypowieść.

Ostrzeżenie. Współczesna bajka o tym, co się dzieje, gdy przekraczasz granicę. Ale spójrzmy głębiej. Co naprawdę wiemy o tym, co Kat robiła? Tweet z lalką był autentyczny. Post o Papa Legbie został potwierdzony przez wielu świadków. Choć sam screenshot zniknął. Reszta? To jedynie mgła domysłów i plotek. Ktoś pisze, że widziano ją kupującą świecę w sklepie ezoterycznym. Ktoś inny dodaje, że pytała o rytuały przyciągania duchów w grupie na Facebooku. Jeszcze ktoś twierdzi, że jego przyjaciółka widziała jak Kat paliła dziwne zioła na balkonie. Prawda, fikcja? W mediach społecznościowych nie ma to znaczenia. Liczy się wyłącznie narracja.

Ale jest jeszcze jedna warstwa tego mitu, najgłębsza. Ta, która mówi coś nie o Kat, czy duchach, ale o nas samych. O tym, jak bardzo potrzebujemy, by jej śmierć miała sens. Żeby była karą, przestrogą, czy też lekcją dla innych. Bo alternatywa, taka, że dziewiętnastoletnia matka po prostu utonęła bez powodu, sensu, jest zbyt przerażająca, aby móc ją zaakceptować. W związku z tym wszyscy tworzymy mity, budujemy narracje, szukamy wzorców tam, gdzie może ich nie ma. Ale co mówią ci, którzy naprawdę znają te duchy? Ci, dla których Papa Legba i Baron Samedi to nie postacie z horroru, ale część żywej, oddychającej tradycji? Ich głos został zagłuszony w cyfrowym szumie.

Pora go usłyszeć. Jest 30 kwietnia 2020 roku. Na Twitterze pojawia się wideo, które przebija się przez cyfrowy szum. Nie jest to kolejna sensacyjna interpretacja. To głos kogoś, kto faktycznie zna te duchy. Niejaki Brujo Knight, praktyk voodoo, inicjowany w tradycji, nagrywa odpowiedź. Jego głos jest spokojny, ale słychać w nim coś więcej. Frustrację? Smutek? Gniew? Chyba wszystko naraz. Pozwólcie, że wyjaśnię wam parę rzeczy. Zaczynam. Po pierwsze, my nie wzywamy Papa Legby. Nie wzywamy. To nie jest czarnoksiężnik z krainy Oz, gdzie wykrzykujesz zaklęcie i pojawia się duch.

Po drugie, nie używamy lalek do przywoływania Papa Legby. Lalki służą do zupełnie innych celów. Po trzecie, najważniejsze, American Horror Story popełni największy błąd, sprawiając, że Papa Legba wygląda jak Baron. Każdy, kto praktykuje voodoo, wie, że Papa Legba nie wygląda tak. Nigdy tak nie wyglądał. Ale to dopiero początek. Twitterowicz kontynuuje, a każde jego słowo to kolejny gwóźdź do trumny internetowego mitu. Jeśli ona naprawdę widziała papa Legbę, a obiecuję wam, że nie widziała, to Legba nie zabiera życia z tej ziemi. A Legba jest strażnikiem bramy dla naszych Loa. On otwiera drogę, a nie zabija. I wtedy pada zdanie, które powinno zabrzmieć jak sygnał alarmowy dla każdego, kto bezmyślnie powtarza tę historię.

Najbardziej zaskakujące w tym wszystkim, i szczerze mówiąc mówi wszystko, jest to, że myślicie, że duchom naprawdę zależy na rasie czy rasizmie. To my się tym przejmujemy. Duchy? Wcale. Rozumiesz wagę tych słów? Cała narracja o duchach mszczących się za kulturową kradzież, o loa broniących czarnoskórych przed białymi, to wyłącznie nasza projekcja. Ludzka potrzeba nadania sensu tragedii przez pryzmat współczesnych konfliktów społecznych. Inny praktyk miał dodać w komentarzu. Dokładnie. Sprawiacie, że nasze loa wyglądają na bezwzględne i szalone. Jakby zabijały ludzi bez powodu. Przestańcie demonizować Papa Legbel. On jest dobry. Ale głosy praktyków voodoo to nie tylko obrona ich wierzeń, ale przede wszystkim próba edukacji.

W tym odcinku Krzyk Horror Podcast to już wszystko. Może chcesz, aby ten podcast poniósł się w mediach społecznościowych, jak relacja dziewczyny, która spotkała papa Legbę? Jeśli tak, to na pewno obserwacja, polubienie czy udostępnienie Krzyk Horror Podcast w YouTube i Spotify pomoże w rozwoju tego kanału. Serdecznie do tego zachęcam. Krzyk Horror Podcast znajdziesz też na Instagramie czy TikToku. Zapraszam. Dziękuję, że jesteś. Do usłyszenia.