Jacek Mikulski (Mój Loch)
Jacek improwizuje z Impami, prowadzi RPG-owy kanał Mój Loch i opowiada o kosmosie w Planetarium Centrum Nauki Kopernik. W tym odcinku rozmawiamy o tym, jak przeplatają się światy impro i gier fabularnych, czy wiedza o kosmosie przekłada się na granie science-fiction i dlaczego warto wiedzieć, na co patrzymy, podnosząc oczy ku nocnemu niebu.Kreaturę możecie już wspierać w serwisie Patronite: https://patronite.pl/kreatura/
Witajcie w podcaście Kreatura o improwizacji, komedii i sztuce na scenie i w życiu. Ja się nazywam Małgorzata Różalska, a dziś mam przyjemność porozmawiać z Jackiem Mikulskim, który na co dzień gra impro z Teatrem Impy Jacek Mikulski Mój Loch. Horror w Orient Expressie w świecie Zewu Cthulhu, więc zachęcam do oglądania i słuchania, bo przygoda nadal trwa.
Znajdziecie mnie pod linkiem patronite.pl łamany na Kreatura, więc zachęcam. A teraz przed wami Jacek Mikulski. Jacek, bardzo się cieszę, że znalazłeś dla mnie czas, żebyśmy sobie dzisiaj porozmawiali przed naszą sesją. Chcesz się przywitać? Dzień dobry, nazywam się Jacek. I pomyślałam sobie, że fajnie byłoby sobie pogadać trochę i o impro, i o RPG-ach, i trochę o kosmosie. Akurat się widzimy teraz tak, bo nie widzicie tego, co my widzimy, siedzimy sobie przy stole RPG-owym, gdzie już są różne kości, jest nie ta gra, w którą będziemy grać, bo to jest Warhammer, ale gramy w Zew Cthulhu, o którym też na pewno zaraz Wam opowiemy, bo Jacek się zajmuje w dużej mierze RPG-ami, polecam jak zwykle subskrybować jego kanał Mój Loch.
Ale generalnie chodzi o to, że zbiera się grupa osób, jedna osoba zaczyna tworzyć świat i opowiadać jak ten świat wygląda, a pozostałe wcielają się w bohaterów, którzy po tym świecie sobie chodzą, Wchodzą z tym światem w interakcje z różnymi bohaterami, którzy tam się pojawiają. A więc taka bardzo interaktywna historia, którą sobie razem tworzymy. O, bardzo ładnie. Co było pierwsze? Wydaje mi się, że RPGi, co? Bo chyba wy wszyscy z impami graliście w RPGi od wieków? Czy najpierw było impro? To jest trudne pytanie. O Jezu, same trudne pytania mam dla ciebie. No tak, tak, tak, bo muszę jakoś to zrekonstruować, to chyba dobrze, to właśnie powinno się zdawać. Nie, trudne dlatego, bo człowiek musi sięgnąć do jakichś zasobów w pamięci i powyciągać stare szuflady ze starymi wspomnieniami.
W trakcie prób, jak czekaliśmy na wejście na scenę, to zaczęliśmy się zgadywać. No i wtedy zrobiliśmy taką mega wielką kampanię dwuletnią w Dungeons & Dragons. I bardzo dobrze się przy tym bawiliśmy i te RPGi już jakoś z nami cały czas się trzymały. I było myślę, że i jedno i drugie. I teatr, i RPGi. I to jakoś ze sobą tam powiedzmy funkcjonowało i pewnie nawzajem się wspierało i inspirowało. To ciekawe co mówisz i się zastanawiam, co można wziąć z RPGów do impro albo w drugą stronę, albo w ogóle do teatru, tak jak mówisz, bo to niekoniecznie musi być improwizowane, no ale grane, tak? Jasne. Są na pewno takie dosyć ciekawe różnice, na przykład jedną różnicą, ale to też sprawia, że nasza grupa, czyli Impy, tam gdzie gram ja, Juliusz i Jerzy, niektóre rzeczy, mam wrażenie, robimy inaczej od pozostałych improwizatorów.
Może na przykład to podejście do bohatera jest nieco inne. Mam wrażenie, że w impro dużo częściej tworzy się bohatera, który jest bohaterem takim Jacek Mikulski Mój Loch. A w RPGach przez to, że tworzymy sobie kartę postaci, często gramy taką postacią wiele, wiele spotkań, to przywiązujemy się do niej tak mocno, tak bardzo bronimy tej postaci, co często w impro mogłoby doprowadzić do czegoś złego.
Jak ktoś za bardzo forsuje sukces swojej postaci, nie? Ale z drugiej strony, moim zdaniem to jest takie napięcie pomiędzy tym, żebyś kibicował swojemu bohaterowi i bardzo mocno o niego walczył, ale też wyczuwał, kiedy on w historii powinien przegrywać. I myślę, że RPGi uczą tego podejścia, żeby mega kibicować swojemu bohaterowi, żeby robić wszystko, żeby on był na samym szczycie. A impro uczy tego właśnie, żeby bohater służył historii. Ja bym powiedział właśnie, że jedno uczy bardziej jednego, drugie uczy bardziej drugiego i bardziej rozwija dany nawyk, ale i jedno i drugie jest wartościowe w jednej i w drugiej dziedzinie. Super, nie myślałam tak o tym. Kojarzy mi się to też z filmami i ze scenopisarstwem, że w impro czasami brakuje tego i kibicowania swojej postaci i walczenia o nią i tego, żeby ona czegoś na maksa chciała i żeby o to walczyła, że łatwiej w impro jest odpuścić po prostu postać.
No bo stwierdzamy, tak jak mówisz, że akurat, no dobra, teraz już scena na przykład mnie nie potrzebuje. I przez to często te postaci są takie Tak po prostu są, a potem ich nie ma, że nie zdążymy pewnie nawet się z nimi jakoś bardzo utożsamić, nie zdążymy sami im kibicować, a one już się zmieniają na przykład, że są niekonsekwentne w tym, dlatego że ktoś nie chce zaprzeczyć i niweluje tym samym Dramaturgię historii i konflikt historii. Według mnie często ludzie w improm mylą konflikt między ludźmi z konfliktem w historii. I mają takie, o nie, nie możemy się nie zgadzać, musimy się zgadzać. Tak, tak, tak. To wiem o co ci chodzi i tak, że muszą przytaknąć, a tak naprawdę to, że zaprzeczymy, jakby nie zgodzimy się z drugim bohaterem, nie znaczy, że blokujemy drugiego improwizatora.
Wręcz przeciwnie, że często ten drugi improwizator chce, żebyśmy zaprzeczyli, żeby nasz bohater zaprzeczył i żeby tu na przykład pojawił się jakiś konflikt. Jak na przykład, no nie wiem, ktoś by chciał zbudować bohatera, który jest buntowniczy i dostanie, znaczy to też może jakoś wyjść, ojca, który się na wszystko zgadza, no to trudno mu będzie być tym buntownikiem. Może o tym nam się zrobi historia, ale jeżeli już tam wcześniej było, że on właśnie musi walczyć cały czas o swoje z tym buntownikiem i... Daję propozycję tym, żeby ojciec mu nie pozwolił wziąć samochodu, a ten ojciec daje. No i wtedy trochę nam ta postać gdzieś może uleci. I to jest... Ten podtekst łatwo jest pewnie przegapić przez to, że ludzie w Wimpro mają ten mindset. Muszę powiedzieć tak. Muszę powiedzieć tak. Tak, który jest głupi, bo to nie ma tego rozgraniczenia między płaszczyzną improwizator a postać i wtedy jak to się zaburza, no to jest właśnie tylko takie przytakiwanie i rozmiękczanie i konfliktu i dramaturgii i tych relacji i samej postaci.
Bo tak się zastanawiam teraz jak nagrywamy sobie ze Wktulu i jest to dla mnie cały czas pewna nowość. Zastanawia mnie czy to, że ja przyszłam z Impro i nie mam doświadczenia właśnie w RPGach, czy to w jakiś sposób widać w tym jak na przykład reaguję? Zastanawiam się. Wydaje mi się, że chyba nie. Może są jakieś nawyki, które zdobywają RPG-owcy, tylko chodzi o to, że jest też bardzo dużo różnych RPG-ów, które robią różne rzeczy. Akurat Zew Cthulhu jest taką grą bardziej mainstreamową, w której mamy ten klasyczny podział na mistrza gry, który ma większość mocy narracyjnych, Tworzy bohaterów niezależnych, opisuje świat dookoła.
Tutaj głównym, powiedzmy, aktorem i wokół postaci Juliusza się wszystko toczyło. No i my tak dorzucaliśmy, dorzucaliśmy i to przez to właśnie było takie połączenie impro i RPGa i było bardzo fajne. A więc jedna rzecz, tak sobie myślę, ale tutaj wszyscy mamy podobnie, dlatego, bo tylko Jerzy jest specjalistą od akurat tego Zewu Cthulhu i my tą mechanikę słabiej czajimy. A więc tutaj myślę, że podobnie to wygląda. Ja tam nie widzę takiej różnicy. Tym bardziej, że myślę, że nasze RPGowanie Trochę zawsze idzie w stronę takiego małego spektaklu, bo jak mamy scenę jakąkolwiek, no to mi zawsze zależy na tym, żeby znaleźć coś interesującego w tej scenie. Jak mam jakąkolwiek scenę, no to jak... Co jest ciekawego między tym dwojgiem ludzi?
I są właśnie takie światy, w których jest mnóstwo książek, gier i ludzie, myślę, że wracając do tych światów, mają takie poczucie jakiejś obiektywności tego, że to jest taka Inna rzeczywistość, tak myślę, że ona jest, może mieć takie większe znamiona bycia prawdziwym niż coś, co wymyśla ktoś tu i teraz przed tobą, ale niekoniecznie. Ale myślę, że te wszystkie dodatki, te wszystkie bodźce, które człowiek złapał właśnie w grach, w książkach, no jednak pracują na to, że jego wyobraźnia jest już mocno zasilona i bardzo łatwo generuje już obrazy, które są dookoła z tych wszystkich tekstów kultury, które wcześniej tam człowiek ułiknął sobie. Czy w ten sposób też sobie tworzycie formaty z impami? Stworzyliśmy jeden format, który był oparty na grze RPG, ale ta gra RPG jest bardzo inspirowana impro, bym powiedział.
Gra nazywa się Fiasco i ona tworzy taką filmową opowieść w stylu braci Coen. To jest taka opowieść o przegrywach, którzy próbują zmienić swoje życie, ale są bardzo głupi i próbują to życie zmienić w taki sposób, że to życie faktycznie się zmienia, ale na dużo, dużo, dużo gorsze. I dlatego to jest piękne i bardzo fajne i sobie właśnie wzięliśmy, przenieśliśmy niektóre mechanizmy z tej gry do właśnie impro i bardzo nam to służyło i też przez to myślę, że bardzo polubiliśmy i jakoś tak weszło nam w krew granie przegrywów. Ale generalnie Wimpro, myślę, że dużo osób mówi, że przegrywy to jest zawsze kopalnia złota, bo każdy z nas łatwo nawiąże więź z przegrywem, każdy widz, bo wszyscy jesteśmy przegrywami.
No to jest fajne, fajne zobaczyć, że właśnie ktoś ma na początku jakiś pomysł, ale jeszcze do końca nie wiemy jakie są konsekwencje tego pomysłu i które rzeczy są niezbędne, żeby dana gra, dana jakaś właśnie dziedzina kultury działała i dopiero na przestrzeni lat, robiąc inne systemy, inne wariacje, mamy teraz do wyboru, do koloru. Mhm. Też tak sobie myślę teraz, że obserwując nawet te kilka odcinków naszego RPGa, mam wrażenie, że w porównaniu do Impro, mimo wszystko bardziej rzucamy się na ryzyko, co też z tego, co mówiliście, niedobre będzie w przyszłości, w kolejnych krokach, kiedy będziemy mogli zginąć, ale mam wrażenie, że w Impro rzadziej jednak ludzie się aż tak rzucają na to ryzyko, że to byłoby dużo ciekawsze, no bo właśnie to ryzyko jest tym, co emocjonuje też widzów.
Ale że chyba jednak w impro jest to bardziej zachowawcze niż tutaj rzucanie się na, no nie mogę powiedzieć co, bo to byłby spoiler, na pewne stwory w pewnym miejscu, które mogą cię zeżreć. Wydaje mi się, że też nie cofacie się przed takimi mocnymi decyzjami jako impy w impro. Więc może to też jest jakiś element tego przeplatania się tych dwóch form. Być może. Jest jeszcze taka rzecz, szczególnie teraz jak gramy i Jerzy prowadzi nam horror w Orient Expressie. To jest taka słynna przygoda właśnie do Zewu Cthulhu. I jak prowadzi się taką przygodę gotową, kupioną, To bardzo często, oczywiście nie zawsze, ale w większości przypadków to jest świetnie przygotowana rzecz.
Ktoś zrobił gigantyczne zaplecze dla tego mistrza gry i jego wyobraźni i przez to dla graczy eksplorowanie takich światów jest bardzo interesujące, bo eksplorowanie świata w impro moim zdaniem dość szybko się wyczerpuje. Świat, który jest tworzony cały czas ad hoc, Przynajmniej dla mnie jest mniej interesujący niż właśnie taki dopieszczony, bardzo elegancki świat, który i tak ma elementy improwizacji. No bo Jerzy zawsze może wrzucić tam coś swojego, ale ma super zaplecze dla swojej wyobraźni. Nie musi tak... Bo w impro jest tak, że jak tworzymy jakąś przestrzeń, zaczynamy po niej chodzić, to w zasadzie pierwsza rzecz, która nas zainteresuje i wyda się fajna, no to już się na niej zatrzymamy i zaczniemy budować sobie scenę wokół tego.
Bo też trudno jest cały czas tworzyć tą przestrzeń, żeby ona była jakaś niesamowita. Tym bardziej, że widz jej nie widzi, bo ma same te przedmioty przestrzenne. A tu jesteśmy w takiej narracji może trochę jak książkowa i łatwiej w tej wyobraźni po prostu tworzyć sobie te struktury do eksploracji. I eksploracja w RPGu jest moim zdaniem dużo przyjemniejsza niż w Impro. To też jest ciekawe. Słuchałam sobie naszego odcinka w samochodzie. To było bardzo ciekawe do słuchania i takie książkowe, tak jak mówisz. A jakbym słuchała nagranego występu impro, no to nie byłoby tego. Mimo że zazwyczaj nie robi się jakichś wielu rzeczy na tej scenie, bo to raczej mamy częściej te gadające głowy, niż granie fizycznością w Polsce przynajmniej.
Bo wiadomo, że tam Francuzi czy Włosi to na tym bazują, na tej fizyczności. Może też kwestia po prostu narratora, no bo w impro zazwyczaj, chyba że ma się konkretny format, to tego narratora nie ma, a tutaj mamy narratora, który nam w sposób taki opisowy ten świat tworzy na początku. I jeszcze mamy uzgodnione co to będzie. Mamy bardzo mocno zarysowane jakiego rodzaju będzie ta historia plus mamy kartę postaci, która mówi co mój bohater mniej więcej może zrobić. I przez to pewnie historie w RPGach są bardziej uporządkowane i łatwiej je trzymać w ryzach, a w impro te historie w każdej chwili mogą polecieć w każdą stronę.
I może też, tak jak sobie myślę o tym słuchaniu impro, że impro w dużej mierze polega na tej energii, No nie wiem, nawet energia to zawsze jest w performansie kłopotliwe słowo, ale też trudno znaleźć coś lepszego. Że jest ta jakaś wymiana energii między aktorami, między aktorami a publicznością i to jest taka, pokarm dla impro właśnie i że dlatego fajnie się siedzi na tym, że to właśnie tu powstaje, ktoś podjął jakąś decyzję, tutaj ktoś nie podjął i to też się robi śmieszne i to generuje właśnie taką, taką moc, a tutaj jak gramy sobie w RPGa, no to Gramy przede wszystkim dla siebie, właśnie dla takiego satysfakcji, że mój bohater coś zrobił.
Z naszą starą grupą w gorącej wodzie kompanii w Trójmieście graliśmy swego czasu seriale impro. Takie właśnie kilkuodcinkowe, czasem więcej. Wymyślaliśmy sobie jakąś konwencję. Najpierw była Matka Chrzestna, która była taką serią gangsterską o rodzinie gangsterskiej. I były postaci, które były jakoś tam zarysowane. Nie aż tak jak karta postaci, ale były te funkcje, byli ci bohaterowie opisani w jakiś sposób, były dwie osoby, które były bonusem w każdym z odcinków, to byłam jajśliwa. I po każdym z odcinków, jeden występ to jeden odcinek. I później robiłam skrót wydarzeń dla tych, którzy na przykład nie mogli być, albo przed następnym odcinkiem, miesiąc później powiedzmy, żeby można było sobie to przypomnieć.
I później graliśmy Nocne Damy i Kowboje, To był western, to był impro western, który też był serią, a potem jeszcze jak byłam w filmówce i nie miałam czasu na takie rzeczy jak impro, to oni też grali Hultaje Starego Gdańska i też w kostiumach takich, tam w dworze Artusa bodajże w Gdańsku. I to, ciekawa jestem czy wtedy na przykład byłoby to Znowu bliższy do tych RPGów i to, że masz wtedy czas, jeżeli grasz tę samą postać ileś razy, w iluś odcinkach, tylko po prostu co jakiś czas, no to nie jest wtedy posiedzenie trzy występy pod rząd, ale jeden na jakiś czas. I masz tę ciągłość postaci i bardziej ci na niej zależy i rozwijasz je tak już bardziej też aktorsko, że bardziej wchodzisz pewnie w tę rolę i ciężej ci tę postać porzucić.
Tak jak mówiłam wcześniej, że mam wrażenie, że łatwiej jest tę postać gdzieś tam sobie podważyć i porzucić w impro niż w RPGu. I nie myśleliście na przykład z impami, żeby sobie kiedyś jakąś taką serię zagrać? To jest ciekawy pomysł. Ale zastanawiam się, bo też tak jak sobie myślę, co robimy w RPGu, a co robimy jak jesteśmy na scenie. Nie wiem, czy tak jest na pewno, ale że właśnie tutaj robimy sobie jakieś historie, takie powiedzmy miniseriale, a jak gramy sobie impro, to robimy coś takiego skondensowanego i mega takiego energetycznego i zamkniętego. I na przykład raczej nie gramy takich jednostrzałów, że się spotykamy i w 4 godziny załatwiamy całą historię,
Bo pewnie coś takiego w jakiś sposób spełniamy grając Impro i się spotykamy, no i tam powiedzmy w godzinę, albo tam w godzinę z kawałkiem, w półtorej godziny robimy taką pełną historię i to zamykamy. Ja myślę, że jedno i drugie, i RPGi i Impro są bardzo, bardzo do siebie podobne. Znaczy, różnice powstają, szczególnie dlatego, bo impro jest robione przede wszystkim do widza, a więc zaczynają działać troszeczkę inne prawa, a RPGi jednak powstały, no, trochę tak jak gra planszowa, gramy dla swojej satysfakcji z tej gry. Ale w momencie, jak zaczynamy nagrywać sesje i je pokazywać, i one też stają się pewnego rodzaju performansem, i robimy to też dla kogoś, i wtedy to zaczyna się bardzo mocno przeplatać.
Ale może to opracować, no i jak improwizator ma już te nawyki storytellingowe, no to trochę podobnie tak jakby miał zasady gry, nie? Tylko, no właśnie, Wimpro zawsze może mu odpierdzielić i może robić, co mu się podoba i pójść w zupełnie innym kierunku na RPGach. Ale to też zależy od stołu, no bo są takie stoły, gdzie na przykład ludzie uważają, że opowieść jest ważniejsza od rzutów kostką i jak ten rzut kostką robi coś, co nie podoba się to innym, no to mówią, dobra, to olewamy ten rzut. A są tacy, którzy mówią, że nie, no to hańba, świętokradztwo, ktoś powiedziała, co ma się stać. I są, powiedzmy, różne szkoły, różne nawyki. Co jest lepsze? Zwykle to jest to, że ktoś grał tak i to mu sprawia frajdę, a ktoś grał tak i sprawia to frajdę jemu.
To jest jakby, powiedzmy, mój nawyk versus twój nawyk. Mam dwa cytaty z drzwiami. Jeden jest, jeden, który pasuje mi do RPGów, chociaż w kontekście impro też go używam. W którejś z książek o aktorstwie był cytat z Shona Penna, jak powiedział, że widzi swoją rolę ze scenariusza jako pokój zbudowany z okoliczności ze scenariusza, w którym może robić to, co chce. I wtedy ten RPG i jakieś pchanie formalne ze strony gry, albo ten świat, który możemy eksplorować, to są te ramy tak jakby w tym. Dlatego Shona Penna. A z Impro i drzwiami to taki znam cytat, tylko gdzieś w internecie go czytałam chyba, więc nie wiem czy jego jest autorstwa, że w Impro nie chodzi o otwieranie kolejnych drzwi, tylko o ich zamykanie.
Że był ziomek, kiedyś na impro wzięłam na warsztaty i musieli coś z tym zrobić, ale dawno temu to było i w tej baśni był jakiś czeladnik, który szukał roboty i trafił do diabła i diabeł mu mówił, no to tutaj musisz tylko mieszać w tym kotle, ale nie możesz do niego zaglądać. No i potem oczywiście się okazało, że do niego zajrzał, a tam była głowa jakiegoś tam kowala czy innego, do którego wcześniej chciał pójść, ale coś tam z nim było. Jest to przedziwne, bo te baśnie fińskie są zupełnie inne nawet niż Grimów. Albo islandzkie. Islandzkie też w Biegnącej z Wilkami ta Clarissa Pinkola Estes przywołuje Islandzkie mity, ale też kiedyś na Allegro w jakichś antykwariatach sobie kupiłam parę różnych baśni z różnych stron świata.
Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Jacek i Małgorzata omawiają, jak RPGi i improwizacja wpływają na siebie nawzajem w teatrze i jak te techniki są zintegrowane w ich pracy.
Jacek opowiada o swojej pracy w Planetarium, tworzeniu scenariuszy i opowiadaniu historii o kosmosie.
Jacek i Małgorzata poruszają różnice i podobieństwa między RPGi a improwizacją, omawiając teatralne korzenie RPGów i ich zastosowanie w praktyce.
Jacek odpowiada na pytania Małgorzaty o ulubiony temat i podsumowuje rozmowę, podkreślając wartość obu form w tworzeniu historii i opowieści.
Jacek opowiada o ulubionych tematach w RPG, takich jak mity i opowieści, a także omawia, jak wiedza sprawia, że te opowieści stają się bardziej ciekawe.
Jacek kontynuuje rozmowę na temat RPG i impro, analizując, jak te forma teatru wpływają na jego praktyki i podejście do opowiadań.
Rozmowa zakończona, podziękowania dla słuchaczy i zaproszenie do podpatrywania kanałów Mój Loch i Kreatury.
zachęcam was wszystkich do subskrybowania i śledzenia kanału Mój Loch i wspierania go też na Patronite
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
„zachęcam was wszystkich do subskrybowania i śledzenia kanału Mój Loch i wspierania go też na Patronite"
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Kreaturę możecie już wspierać w serwisie Patronite: https://patronite.pl/kreatura/