Wideodrome – gdy ekran zaczyna Cię pożerać | David Cronenberg

Czy masz czasem wrażenie, że ekran na który patrzysz wpatruje się w Ciebie bardziej niż Ty w niego? A co jeżeli nie tylko patrzy, ale także Ciebie zmienia? Opowiem Tobie dzisiaj o świetnym horrorze pod tytułem Wideodrome od Davida Cronenberga. Opowieści o zatarciu się granicy między rzeczywistością a telewizją. Jest to film o producencie telewizyjnym, który pewnego razu natrafia na sygnał wideodromu, pełnego brutalnego seksu i tortur, po czym z czasem zatraca kontakt z rzeczywistością. Dlaczego w ogóle o tym mówię? Jest to film z lat 80., ale jest bardzo aktualny. Wydaje mi się nawet, że nawet tak mroczny umysł jak twórca body horroru David Cronenberg nie przewidział w pełnej skali tego co mamy dzisiaj.

Ponieważ to co mamy dzisiaj moim zdaniem jest jeszcze gorsze od jego mrocznej wizji. Na wstępie chcę zwrócić uwagę na kilka rzeczy. Po pierwsze kim jest David Cronenberg? Jest to świetny reżyser, twórca body horroru. Miałem okazję obejrzeć z nim następujące filmy. Mucha, gdzie Jeff Goldblum zamienia się w Muchę. Skanerzy, gdzie ludzie whakują się do swoich umysłów i ta hakowana osoba się rozpływa. I ten film, Wideodrome, który moim zdaniem jest najlepszym filmem spośród tych, które miałem okazję obejrzeć. Z tego powodu, ponieważ dotyczy najbardziej profetycznego aspektu, aspektu społecznego, no bo jakby nie patrzeć, kwestia uzależnienia od telewizji i wpływu telewizji na człowieka, czy ogólnie rzecz biorąc mediów, jest bardzo aktualna cały czas.

A tylko to liczy się dla stacji telewizyjnej. Świetny film. Bardzo to polecam. Nagrałem też na jego temat podcast. Krótkie streszczenie, tylko na tyle, żebyś wiedział mniej więcej o co chodzi. Mamy producenta stacji telewizyjnej, który jest kontrowersyjny, ponieważ emituje lekką pornografię. Lekko jak na dzisiejsze standardy, to znaczy nagich ludzi, bo dzisiaj to co jest, nawet w Netflixowych produkcjach, to jest już coś znacznie bardziej intensywnego. W każdym razie on jest kontrowersyjny, no ponieważ chodzi tutaj mniej więcej o to, że może doprowadzić do upadku moralnego społeczeństwa, no więc jakby dlatego jest to kontrowersyjna postać. Ale pewnego razu natrafia na nowy sygnał stacji telewizyjnej Wideodrome i na przykład widzi tam godzinną transmisję z tortur i zastanawia się jak to jest możliwe, jak takie coś się dzieje, to musi być dobra oglądalność.

Nie wie dlaczego on to sam ogląda, ale to ogląda. Potem dopiero się okazuje, że wpływ tej konkretnej stacji, wideodromu jest katastrofalny, ponieważ prowadzi do transformacji jego ciała. Jego ciało się deformuje. To jest oczywiście typowy motyw u Cronenberga, to jest ten element horroru tutaj. Ale też, co jest bardzo interesujące, rzeczywistość zaczyna się robić taka psychodeliczna bardzo. Nie jest w stanie już odróżnić swojej wizji, fantazji od świata rzeczywistego. I to moim zdaniem jest ten najbardziej istotny motyw w filmie. To znaczy, kiedy doznajemy ekspozycji na tego typu treści, które są usiane brutalnością i seksem, które też jest brutalne oczywiście,

Nasze pojmowanie świata się wypacza. My widzimy go inaczej i my stajemy się zdeformowani. Trochę tak jak portret Doriana Greya, tylko że nie portret, ale my sami. Więc jakby ten sam symbol, tylko że nie w postaci portretu, ale w postaci jego własnego ciała, które się deformuje i obrzydza przez to, na co on się sam wystawia. Zacznijmy od głównych motywów i symbolów w tym filmie. Przede wszystkim wideodrom jest symbolem mediów, wszelkiej maści mediów. Wtedy była to telewizja. Dzisiaj możemy też to odczytać jako to, co możemy zobaczyć w naszym nadgarstku, kiedy oglądamy TikToki, YouTube'a. Cokolwiek tego typu.

W każdym razie moim zdaniem warto jest na chwilę popatrzeć przez taki pryzmat na wideodrom, ale też to co wideodrom reprezentuje. Czyli ogólnie rzecz biorąc to co widzimy w mediach społecznościowych czy ogólnie rzecz biorąc w mediach. Dlaczego? Popatrzmy na to właśnie z tej perspektywy biologicznej. Memu, o którym mówił Dawkins, który jest bardzo zbliżony do tego, jak działa wirus, jakby nie patrzeć. Dawkins wszędzie wirusy widzi, bo jest biologiem. Mamy te treści, które są w zasięgu ręki w telewizji czy w telefonie. One mogą nami owładnąć i potem sprawić, że my przekażemy je dalej, jakby wpływały na nasze zachowanie. Nawet nie tyle to, że po prostu wysyłamy je dalej, że je udostępniamy, bo to jest jakby najbardziej oczywista rzecz, ale wpływają na nasze zachowanie i propagują się później poprzez nasze zachowanie.

Bardzo prosty przykład. Jeżeli widzisz dużo brutalności w świecie, innymi słowy, jeżeli widzisz dużo brutalności w internecie, zaczniesz ją potem propagować w świecie. No bo jeżeli to jest to, co ty postrzegasz za normę, to wkrótce tak zaczniesz działać. Dlatego moim zdaniem lepiej jest na przykład poświęcać czas na słuchanie stoików niż takiego Andrew Tate'a i tak dalej i tak dalej. Kogoś, kto ma wartościowy przekaz. Przynajmniej tak mogę to określić. No a jakby Andrew Tate jest Andrew Tate'em, ale Wideodrome jest... Maksymalnie symbolicznym wyrażeniem najbardziej negatywnych rzeczy, jakie mogą dziać się w mediach, ponieważ to, co Cronenberg chce nam przekazać, to że media, jeżeli będą optymalizować tylko i wyłącznie pod oglądalność i zachęcanie człowieka do oglądania, będą dążyły do skrajnej przemocy.

Powinieneś bać się czegoś. My jesteśmy dobrzy, oni są źli, no to jest wiadome. I wydaje mi się, tutaj też możesz zobaczyć jakby swoje podprogowe przekazy, w zależności od tego, jakie media oglądasz. Ale moim zdaniem bardzo istotne, żebyśmy też jakby nauczyli się dostrzegać te przekazy bez konieczności nakładania tych magicznych okularów, no bo ich nie ma. Ale moim zdaniem możemy też to zobaczyć, jeżeli chwilę się zastanowimy nad tym, jaki efekt Chcą uzyskać. Jaki efekt algorytm może chcieć osiągnąć, przekazując nam daną treść. Inny interesujący aspekt w Wideodromie to jest ciało i technologia i pewna symbioza jednego drugiego.

No ale właśnie, wpuszczamy jakąś informację w siebie i ona zmienia nasze zachowanie. No to jest trochę to samo, o czym już mówiliśmy wcześniej. Ten koncept od Dawkinsa memu, który jest jak wirus, czyli propagowanie się informacji w kulturze. I w tym wypadku znowu zobacz, Cronenberg jakby nam przekazał, że wkładasz w siebie informację, która jest negatywna, transmisję wideodromu i wtedy nagle zmieniasz swoje zachowanie. Zwróć uwagę, to jest też to, co mówiłem wcześniej, czyli oglądając jakieś treści będziesz propagował zachowania, one wpłyną na Ciebie w ten czy inny sposób. Jeżeli oglądasz brutalne sceny seksu w telewizji, to możesz nagle dojść do wniosku, że to jest coś, czego oczekują kobiety na przykład.

Co się może wydarzyć? Ludzie bez serca, a innymi słowy, polecam Ci przeczytanie książki od C.S. Lewis albo chociaż obejrzenie podcastu, jaki nagrałem na ten temat. Przejdźmy teraz do aktualności tego dzieła Wideodromu. Wtedy był Wideodrome, była telewizja, a dzisiaj mamy TikToka, mamy Reelsy, mamy YouTube'a. I tutaj moim zdaniem dość istotny element to jest porównanie sygnału a szumu. Z racji na moje wykształcenie, to jest moim zdaniem taka dość oczywista metafora. Czym jest sygnał i szum? Kiedy transmitujesz sygnał i odbierasz ten sygnał, zawsze odbierzesz też szum. Można powiedzieć w ten następujący sposób o tym.

Cały czas to samo, torturują człowieka i nie mógł oderwać wzroku, jak wymowny jest to przekaz i aktualny. Kurczę, to jest po prostu tak niesamowite. No ten film mocno na mnie wpłynął, nie ukrywam. Bardzo aktualny jest, moim zdaniem. No i tutaj bym powiedział, myślę możemy zakończyć na tym, ale zadam Tobie dwa pytania. Czy uważasz, że żyjemy w takiej erze wideodromu? Jeżeli jeszcze nie obejrzałeś tego filmu, no to na podstawie tego, co opowiedziałem. Czy uważasz, że to jest aktualna rzecz? Czy żyjemy w takim świecie? I też, i to jest trochę taka inna, to już jest rozkmina bardziej. W świecie awatarów, który nas niewątpliwie czeka, czyli deepfake'ów, beztwarzowych kanałów na YouTubie albo kanałów, które mają swojego awatara, a nie człowieka,

Trudne pytanie moim zdaniem. Warte pomyślenia nad nimi, tak mi się wydaje przynajmniej, ale to już zostawiam Tobie. Dziękuję bardzo za oglądanie. Życzę Tobie wszystkiego dobrego. Życzę nam wszystkim, abyśmy nie żyli w świecie wideodromu i do usłyszenia.