Pani Walewska i Napoleon, część 1 | 25.

W okresie międzywojennym świat zachwyciła książka Life and Love of Maria Walewska z 1934 roku autorstwa Antoana di Ornano, prawnuka Marii Walewskiej. Autor, opierając się na rodzinnych dokumentach takich jak pamiętniki i korespondencja, Prawabki nakreślił romantyczny obraz tej historii. Choć książka zdobyła popularność, polscy historycy, między innymi Marian Brandys i Marian Kukiel, wskazali jej liczne niedoskonałości. Diornano przedstawił Walewską jako kobietę o wielkim wpływie na Napoleona i historię. Jego relacja była przesadnie wyidealizowana i pozbawiona krytycyzmu.

Brandys i Kukiel oddarli tym wersję z romantycznych mitów. Walewska, wychowana w tradycyjnym katolickim domu, musiała zmierzyć się z piętnem kochanki Napoleona i matki jego nieślubnego dziecka. W rzeczywistości jej relacja z cesarzem była uwikłana w polityczne i społeczne realia epoki. Ta nie była jedynie patriotyczną misją czy romantyczną epopeją. Dzieło Giornano, choć zainspirowało hollywoodzki film, Pani Walewska z Gretą Garbo utworzyło uproszczony i przede wszystkim wyidealizowany wizerunek bohaterki. Dzięki pracom polskich historyków Walewska jawi się jako kobieta z krwi i kości, nie zaś jak papierowa bohaterka rozmawiająca o Polsce w łożu Napoleona.

Większość biografów uznaje uczucie Marii do Rosjanina za platoniczne, choć gorące i szczere. Jednak Marian Brandys, analizując pośpiech, z jakim wydano dziewczynę za mąż, za starego szambelana, sugeruje, że relacja mogła być bardziej zaawansowana, niż można było sądzić. Faktem jest, że pod koniec 1804 roku, gdy Benedykt Józef prowadził Marię do ołtarza, panna młoda płakała jak dziecko. Sama Maria wspomina o tym w swoich zapiskach i trudno tutaj wątpić w jej słowa. Nie ma czemu się dziwić, która nastolatka cieszyłaby się z przymusowego ślubu z otyłym i znacznie starszym mężczyzną. Po ślubie nowożeńcy wybrali się w podróż poślubną do Włoch. Młodziutka Maria, choć początkowo niechętna, wydawała się z czasem godzić ze swoim losem.