#217 – Wstyd (rozmowa z Elżbietą Lange)

On tak strasznie jest niewygodny, że trochę nie mamy wyjścia i musimy się zastanowić, trochę autorefleksji się pojawia. Hej, co tu się wydarzyło? Kim ja jestem? Co ja robię nie tak, niewłaściwie? Inne emocje nie mają takiej skali rażenia. I to jest kawałeczek czegoś takiego rozwojowego czy pozytywnego. No tak pomyślałem o najważniejszych bohaterach naszej kultury. Kmicic, ksiądz Robak, prawda? No to przecież oni dokonali głębokiej przemiany wewnętrznej, bo zrobili coś tak bardzo złego, że już można było pójść w różne strony, ale akurat oni poszli w tę stronę. Wartościową stronę, rozwojową stronę. Takiej metamorfozy to jest ten kaliber wstydu, który można jakoś wykorzystać, robiąc dobro, zmieniając się. Czyli to nie chodzi o istnienie, tylko chodzi o poziom tego wstydu i sposób reagowania, tak?

Albo może bym jeszcze mógł tak powiedzieć, że sobie nie zdaję sprawy nawet, ile razy Ty mnie ochroniłeś przed zachowaniami ludzi, którzy mnie chcieli upokorzyć, chcieli coś złego zrobić. To oni przecież też podlegają Twoim działaniom i może poczuli się pewnie często zawstydzeni i tak nie zrobili, jakby mogli zrobić. Też na innych działał, nie? No trochę jak ten ksiądz Robak, który tak bardzo się zawstydził, że aż się zmienił na dobry. No może, może. No ale przecież tak też jest. To jest inna opowieść. Tylko może my tego nie widzimy, tylko widzimy to, jak on tam nam zapodaje te różne brutalne komunikaty. Tak, które uderzają w to nasze poczucie własnej wartości. Zrobiliśmy sobie sami. To tak samo wyszło, ale to może też jest jakiś sposób, żeby sobie z tym wstydem jakoś ułożyć relacje.