Mentionsy Mentionsy
Historia w Radiu Olsztyn
Historia w Radiu Olsztyn

Wigilia ’81 zza krat

24.12.2021 ·13 min 36 s · 4 rozdziały

Wraz z wprowadzeniem stanu wojennego w Polsce, trafiły tam tysiące działaczy opozycji antykomunistycznej. Dla większości internowanych, Boże Narodzenie 1981 roku miało być najsmutniejszy w życiu. Opowiada Krzysztof Kierski, historyk IPN w Olsztynie. Przygotował Mirosław Sochacki. https://radioolsztyn.pl/wp-content/uploads/2022/01/wigilia_81_zza_krat.mp3

4:17 · Święta Bożego Narodzenia w ośrodkach odosobnienia 3

W jednym z ośrodków odosobnienia osadzonym pozwolono się zebrać w sali świetlicowej, gdzie z dwóch taburetów zrobili stolik ozdobiony białym prześcieradłem i świecznikiem zrobionym z kawałków pryczy, przy którym odmówili wspólną modlitwę. Trudno mówić, że w ośrodkach odosobnienia toczyły się jakiekolwiek przygotowania do świąt. Atmosfera była na ogół niezwykle przygnębiająca. Dla większości opozycjonistów wychowanych w wierze katolickiej przywiązanie do tradycji było niezwykle ważne. Internowanie tuż przed świętami to nie była tylko kwestia pozbawienia osobistej wolności, ale również wyrwania z kręgu rodzinnego i kulturowego. Część internowanych na samą myśl, że są święta, nie była w stanie skupić się na ich improwizacji przebywając za kratami.

Będący wówczas w zakładzie karnym w Iławie Andrzej Pawłowski wspominał następująco święta Bożego Narodzenia. Ktoś z nas próbował zanucić jakąś kolędę. Nie mieliśmy sił śpiewać. Coś tu w gardle wiązało. Zamruczaliśmy sobie coś tam pod nosem i na tym się skończyło. Osadzeni w okresie świąt Bożego Narodzenia w ośrodku odosobnienia w Iławie, niemal jednym głosem stwierdzali, że był to okres wielkiego smutku i przygnębienia. Leszek Grucela, pomysłodawca i wydawca więziennej gazetki pod tytułem Nasza Krata, pod datą 22 grudnia 1981 roku odnotował.

Wtorek. Czuję się psychicznie podle. Chciałbym być na święta w domu. 23 grudnia, środa. Czyścimy papierem ściernym parkiet w celi. Porządki świąteczne. 24 grudnia. Coś mnie ściska wewnątrz. Kochani, jak mi was brak. W zapiskach Adama Golika czytamy natomiast Wigilia. Brak opłatka. Smutno. Brak informacji o rodzinach. Jak to znoszą? Zdarzały się jednak w ośrodkach odosobnienia pojedyncze osoby, bardzo często artyści, którzy za wszelką cenę starali się, aby święta Bożego Narodzenia spędzane za kratami miały namiastkę rodzinnego klimatu.

Pokazano wszystkie 3 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.