"Zbyt ambitna" Hillary Clinton
Była najbardziej podziwianą i najbardziej znienawidzoną kobietą Ameryki. Niebezpieczną radykalną feministką i tradycjonalistką, która wszystko mężowi wybacza i daje młodym kobietom zły przykład. Lewicową idealistką i pragmatyczną centrową karierowiczką. Oraz polityczką, która znalazła się najbliżej przebicia najwyższego szklanego sufitu… a potem przegrała z facetem, który chwalił się łapaniem kobiet za krocze. Bohaterką przedostatniego odcinka prezydenckiego sezonu „Historii kobiet" jest Hillary Clinton.
Ladies and gentlemen, my mother, my hero and our next president, Hillary Clinton. Huragan oklasków, przebitki na łzy w oczach kobiet na widowni i powszechny entuzjazm. Konwencja Demokratów w 2016 roku jest bowiem właściwie koronacją pierwszej kobiety, która doszła tak daleko. Wygrała prawybory swojej partii i na bank, na bank zostanie pierwszą prezydentką Stanów Zjednoczonych. Przecież tak ciężko na to pracowała, bo jest najlepiej przygotowaną osobą w historii.
Bo jej przeciwnik, nijaki Donald Trump, może znacie, no jest, umówmy się, żałosny. I wreszcie, bo jej się to po prostu należy. Hillary Clinton w białym kostiumie, biel, pamiętamy, jest kolorem sufrażystek, robi spacer po scenie, grzejąc się w miłym ciepełku miłości swojej partii. Podchodzi do mikrofonu. That is the story of America. And we begin a new chapter tonight. Yes, the world is watching what we do. Yes, America's destiny is ours to choose. So let's be stronger together, my fellow Americans. Trzy miesiące później Ameryka faktycznie wybrała i zaczęła nowy rozdział.
Wiesz co, skoro ty zamierzasz się na mnie patrzeć, a ja patrzeć na ciebie, powinniśmy się poznać. Jestem Hillary Rodham. Ona była jedną z 27 kobiet na roku złożonym z 235 studentów i studentek. On był o rok starszy, nazywał się Bill Clinton i właśnie wrócił ze stypendium na Oksforcie. Ona była poważną okularnicą, bez makijażu i w ciuchach, które zawsze były raczej wygodne niż modne. On akurat był fazi hipisowskiej, z brodą i z długimi włosami. Dla znajomych ich związek był dość szokujący, bo Bill był takim trochę niegrzecznym chłopakiem, wiecie, protestował przeciwko wojnie w Wietnamie, palił marihuanę, ale się nie zaciągał, a jego wcześniejsze dziewczyny raczej niebywały intelektualistkami.
No i jej wpływowi mentorzy z Partii Demokratycznej wróżyli panie Rodham błyskotliwą karierę w Waszyngtonie. No, co najmniej senatorkę. Batarda, dziewczyno, zrobisz karierę, jesteś wspaniała. Tymczasem, nieoczekiwanie, Hillary spakowała się i pojechała do Arkansas. Wykładać prawo na miejscowym uniwersytecie. Oraz do Billa. Przyjaciele uważali, że robi życiowy błąd. No i faktycznie dla Hillary to musiało być ogromne poświęcenie. W Waszyngtonie zaczynała wyrabiać sobie nazwisko, w Arkansas musiała grać drugie skrzypce. Waszyngton był miastem, gdzie uprawiano wielką politykę, ścierały się programy, światopoglądy, trwała bezpardonowa, ale jakże ekscytująca gra o tron.
No a Arkansas była, no cóż, zapadłą dziurą, stanem należącym do tak zwanego pasa biblijnego, konserwatywnym wtedy, biednym i zacofanym. Jak mawiali sami mieszkańcy, dzięki Bogu za Mississippi, bo bez Mississippi byliby już naprawdę ostatni w federalnych statystykach dobrobytu. Hillary, jak napisała swoje autobiografii, postanowiła jednak posłuchać serca zamiast głowy. Bill, wylicza, był przystojny, był dla niej wyzwaniem i uszczęśliwiał. No i nigdy nie spotkała nikogo takiego. Plus, nie dawał się zniechęcić, no bo oświadczyny ponawiał kilkakrotnie, ona bowiem długo się wahała. A kiedy Hillary spodobał się domu w jego rodzinnym mieście, co zrobił?
Nie interesowało jej to, problemu nie ma. W 1990 roku oświadczyła, jestem dumna z Walmartu, z tego, co robimy i sposobów, w jakich robimy to lepiej niż ktokolwiek inny. I się od tej wypowiedzi nie odcięła. No ale też to między innymi dzięki tej właśnie ciepłej posadzce w zarządzie. Hillary długo zarabiała więcej od męża i to ona była główną żywicielką rodziny. Bill dla odmiany skupił się na polityce. I skutecznie. Bo w 78 roku, w wieku raptem 32 lat, został najmłodszym gubernatorem w kraju. Niezrozumiały głos. Niezrozumiały głos.
Zachowała Pani panieńskie nazwisko. Robi Pani karierę zamiast zajmować się domem. Nie jest Pani zainteresowana herbatkami. Jest Pani liberalną demokratką ze wschodniego wybrzeża w konserwatywnym południowym stanie. Czy Pani nie widzi, jak bardzo Pani szkodzi karierze męża? To akurat pytanie, to ostatnie wywiadzie z Panią Clinton, przepraszam, Hillary Rodem. Wprost nie pada, ale między wierszami słychać je naprawdę wyraźnie. Jest rok 1979, druga fala feminizmu może i się rozpędza przez ostatnie 10 lat, Ale do Arkansas jeszcze nie doszła. A kobieta nie tylko ambitna, ale i swoich ambicji nie ukrywająca jest tam zjawiskiem równie rzadkim, co umówmy się, niebezpiecznym.
W 1981 roku Bill przegrywa kolejne wybory. Zdaniem jego krytyków, także przez feministkę z Chicago u boku. Na Hillary najwyraźniej wyciągnęła wnioski, bo gdy dwa lata później Bill po raz drugi składał gubernatorską przysięgę, u jego boku stała już w wersji blond i bez okularów. I z mężowskim nazwiskiem. Garderobę może i zmieniła, ale priorytety już nie. Dalej pracowała w kancelarii i łączyła to jeszcze z działalnością w administracji męża. Rozbudowywała placówki medyczne dla ubogich i reformowała edukację. I wcale nie stała w jego cieniu. Dwukrotnie znalazła się na liście stu najbardziej wpływowych prawników w Ameryce. A Bill wygrał cztery stanowe wybory z rzędu.
I w roku 1992, po średnio udanej pierwszej kadencji Busha Seniora, wystartował w prezydenckim wyścigu. If we want a president who brings out the best in us, then I think the choice is clear. It's the next president of the United States, Bill Clinton. Nieformalnym hasłem Clintonów było dwa za cenę jednego. Głosujesz na Billa, dostajesz dwoje kompetentnych, pracowitych, wykształconych polityków, którzy będą dla ciebie pracować. I, jak zapowiedział Clinton, robić wszystko razem i partnersko. Co, jak możecie się spodziewać, na początku lat 90. nie wszystkim się podobało. Zainteresowanych odsyłam do znakomitej książki Reakcja Susan Faludi, w której opisuje właśnie ten antyfeministyczny baklas lat 80.
No ale wystarczało, że kochały Billa. Bill przecież był taki przystojny i taki charyzmatyczny. Pamiętał imiona dzieci i psów. A kiedy z tobą rozmawiał, to miałaś wrażenie, że jesteś najważniejszą osobą na świecie. No i był taki młody, raptem 46-letni i taki cool. Grał na saksofonie, brylował w talkshowach. Po 12 latach starych republikanów u władzy, Ameryka chciała zmiany, a Clinton ją uosabiał. Niestety, Bill też kochał kobiety i to trochę za bardzo. I gdyby nie żona, pewnie mocno by mu to zaszkodziło. Kiedy w kampanijnym 1992 roku prasa oskarżyła go o romans z niejako Jennifer Flowers, oboje Clintonowie pojawili się w popularnym programie Sixty Minutes.
You're looking at two people who love each other. This is not an arrangement or an understanding. This is a marriage. That's a very different thing. You know, I'm not sitting here as some little woman standing by my man like Tammy Wynette. I'm sitting here because I love him and I respect him and I honor what he's been through and what we've been through together. Bill, tonem, przyznajmy, takim lekko niepewnym, zaprzecza, żeby cokolwiek gołączyło z flowers. Owszem, w małżeństwie miewają problemy, ale przecież kochają się. Hillary w zielonym golfie i identycznej marynarce siedzi obok niego na kanapie, z ręką na oparciu, tak obejmuje go tą ręką, a minę ma bojową.
Słowa męża kwituje rytmicznym kiwaniem głową, Co trochę, przyznam, sprawia wrażenie, jakby pilnowała czy poprawnie wyrecytował wyuczoną lekcję. W końcu jednak przy piętnastym pytaniu o to, czy aby na pewno ją zdradza, Hillary traci cierpliwość. Mówi, że nie, nie stoi przy swojej mężczyźnie jak jakaś mała kobietka z piosenki Tammy Winnett, tylko jest przy nim dlatego, że go kocha i szanuje, no a jak ludziom to nie wystarcza, to niech na niego nie głosują. I choć niektórzy sarkali, że Hillary znów zademonstrowała arogancję, to jednak jej postawa zasadniczo zakończyła temat. A Bill wygrał wybory. W Białym Domu Hillary nie zamierzała się zajmować wyborem porcelany i wymianą zasłon.
Wyliczała. Prawa kobiet są prawami człowieka. I jak długo dyskryminacja i nierówności będą powszechne, jak długo dziewczynki i kobiety są mniej warte, przepracowane, źle opłacane, pozbawione edukacji i poddane przemocy, Tak długo nie stworzymy pokojowego i dostatniego świata. Po tym przemówieniu prezydentowa ekspresowo awansowała na feministyczną ikonę, a potem Bill wywinął jej najgorszy numer w życiu. Ale chcę powiedzieć jedno do amerykańskich ludzi. Chcę, żebyście słyszeli mnie. Powiem to jeszcze raz. Nie miałem seksualnych relacji z tą kobietą, panią Lewandowską. Monika Lewiński miała 22 lata i była starzystką w Białym Domu.
Bill Clinton prawie 50 i był najpotężniejszym człowiekiem na świecie. W latach 90, i to w sumie naprawdę nie było aż tak dawno, dość powszechne było przekonanie, że to ona go uwiodła i to ona jest winna. Dziś widać przede wszystkim nawet nie różnicę, ale przepaść w temacie władzy, jaką miały obie strony. Sama Lewiński 20 lat później napisała, że odpowiedź na pytanie, czy ich relacja była konsensualna, brzmi – to skomplikowane. W każdym razie w 1998 roku wybuchła bomba. Prezydent miał romans. I to jeszcze w gabinecie owalnym. Detale tej relacji media wałkowały przez kilka miesięcy nieustannie, z poplamieną niebieską sukienką i cygarem łącznie.
Hillary tym razem, podobno, była bardzo blisko kopnięcia Billa w miejsce, gdzie plecy tracą swą szlachetną nazwę. No, tyleż ze względu na zdradę, co na to, że najpierw ją okłamał, bo mówił, że nie, nie, w życiu nie, żadnego romansu ona kłamie. No a potem wystawił na publiczną pokorzenie. No bo Hillary początkowo powiedziała publicznie, że oskarżenia o romans ze starzystką to część prawicowego spisku. Ale jak zwykle stanęła przy swoim mężczyźnie. Ze względu na wiarę w sakrament małżeństwa i dobro dziecka? Z miłości? Czy może z politycznej ambicji? Pewnie wszystko po trochu. Ale też znamienny był obrazek prezydenckiej pary idącej po trawniku do helikoptera.
Między nimi szła Chelsea i to ona trzymała rodziców za ręce. Ostatecznie Bill został poddany procedurze impeachmentu za kłamstwo, nie romans, ale zachował prezydenturę. I zaciągnął też ogromny dług u żony, który przez kolejne lata będzie spłacać. Bo Hillary nie zamierzała już stać w niczyim cieniu. Nadeszła jej kolej i tym razem to Bill miał ją wspierać. W 2000 roku Hillary Clinton została senatorką ze stanu Nowy Jorku. Co, przyznam, jest osiągnięciem, jako że była totalną spadochroniarką. Pamiętajmy, urodziła się w Chicago, a potem mieszkała w Arkansas i Waszyngtonie. W Senacie była zazwyczaj po tej lewej stronie, ale najbardziej zapamiętany zostanie jej inny głos, ten za wojną w Iraku.
Że czas na pierwszą kobietę w Białym Domu. Któż, jak nie ona, miałby nią być? Hello. Miała jednak pecha, bo jej konkurentem był inny, ewentualny pierwszy na tym stanowisku, czarny senator z Chicago, niejaki Barack Obama. Polityk młody, przystojny, magnetyczny, genialny mówca, no i, co też bardzo ważne, nieskażony powiązaniami z establishmentem. Obama uosabiał nadzieję i przede wszystkim zmianę. Clinton, która spędziła 8 lat w białym domu i kolejne 8 w Senacie, była z kolei wcieleniem tegoż establishmentu. Walczyła, trzeba jej to przyznać, dzielnie i do końca, ale ostatecznie musiała ustąpić. A gratulując Obamie zwycięstwa powiedziała, że przynajmniej udało jej się sprawić, że teraz już ubieganie się kobiety o prezydenturę nie będzie czymś niezwykłym.
Gwiazda reality show z imponującą zaczeską, trzykrotnie żonaty biznesmen rzucający rasistowskie oskarżenia i mający problem ze spójną wypowiedzią. Nie ma, po prostu nie ma szans, nie ma żadnych, w ogóle zero, nul. Last night I congratulated Donald Trump and offered to work with him on behalf of our country. W swojej książce, Co się stało?, Hillary sama podaje przyczyny swojej porażki, no to skorzystam z tej listy. Po pierwsze, maile. Jeszcze będąc sekretarzenią stanu, Clinton używała prywatnego maila w korespondencji służbowej.
Czwarta przyczyna to ona sama, czyli kilka błędnych decyzji, które podjęła podczas kampanii, w tym ta o nazwaniu wyborców Trumpa koszykiem żałośników. Oraz, to już od siebie dodam, bagaż, który się za nią ciągnął, brak charyzmy, też totalna nieufność wobec mediów oraz obsesyjne wręcz kontrolowanie wizerunku, przez co Clinton sprawia wrażenie osoby sztywnej i wykalkulowanej. No i wreszcie po ostatnie i chyba w pewnej mierze decydujące na ostatniej prostej, czyli znów te nieszczęsne maile. No bo na 12 dni przed wyborami Clinton miała naprawdę wygodną przewagę nad Trumpem, nawet w tzw. swing-stays w Stanach obrotowych. A potem, 28 października, dyrektor FBI ogłosił, że jednak otwiera dochodzenie w sprawie jej maili, no bo wypłynęły nowe fakty.
No i dwa dni przed wyborami co prawda stwierdził, że spoko, nic obciążającego nie znaleziono, no ale wtedy było już za późno. Wyborcy się od Clinton odwrócili. Na Hillary zagłosowało o 3 miliony więcej osób niż na Trumpa, ale przegrała w kolegium elektorskim. Wiem, wiem, że wciąż nie zniszczyliśmy tego najwyższego i najtrudniejszego drzewa, ale pewnego dnia ktoś to zrobi i mam nadzieję, że szybciej niż teraz. Już za niespełna tydzień przekonamy się, czy kobiecie uda się ten szklany sufit wreszcie rozbić. A wyjątkowo w środę, czyli dzień po wyborach w USA, zapraszam na odcinek o, no właśnie, Kamali Harris.
I dajcie proszę znać, co myślicie o Hillary Clinton, na przykład na profilu historii kobiet na Instagramie. I w ogóle, wiecie, subskrybujcie, lajkujcie, polecajcie, komentujcie. Dajcie znać, co wam się podoba, a co można zmienić i o kim chcielibyście usłyszeć. I do usłyszenia za tydzień. Historia kobiet nie kończy się na tym odcinku. Kolejny podcast usłyszysz już za tydzień.
Pokazano wszystkie 21 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Katarzyna Wężyk przedstawia podcast i powiązane tematy.
Opisana jest wczesna młodość i rodzina Hillary Clinton.
Opisane są początki relacji i jej wpływ na kariery obu partnerów.
Opisane są role i wyzwania Hillary Clinton w Białym Domu.
Opisane są główne reformy i kampanie polityczne Hillary Clinton.
Opisane są skandal i jego wpływ na kariery obu Clintonów.
Opisane są jej role w Senacie i jako sekretarz stanu.
Opisane są wydarzenia kampanii i jej porażka w wyborach.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.