Nieme kino grozy. Rozmowa z Tomaszem Kolankiewiczem

Święto Kina Niemego to jest festiwal, który Filmoteka Narodowa prowadzi od wielu, wielu lat. To była dziewiętnasta już edycja, w tym roku jubileusz, dwudziestolecie będzie obchodził festiwal. Pomysł wziął się po trosze z tego, że w ubiegłym roku festiwal przypadał na listopad, czyli na taką dosyć mroczną porę. Ja postanowiłem sięgnąć właśnie po te wczesne filmy grozy. Przy czym tutaj pojawia się pewien problem, dlatego że gatunki jako takie skodowikowały się troszeczkę później i horror, tak jak my go znamy, tak jak on był opisywany też w literaturze filmoznawczej, tak naprawdę łączony jest raczej już z okresem kinodźwiękowego, czyli właśnie z tymi uniwersalowskimi Monster Movies, latami trzydziestymi, wszyscy pamiętamy, prawda, Drakula i tak dalej, a kino grozy, w przypadku kina grozy mówi się raczej o proto-horrorach.

Więc to jest od razu coś takiego, co powoduje i potem niezależnie od tego, w którym to było momencie, czy to był Dracula według Brama Stokera właśnie z lat 30. zrobiony w Hollywoodzie, zresztą oczywiście Nosfera tu też jest ekranizacją tej powieści. No tyle tylko, że zapomnieli twórcy prawa zabezpieczyć, dlatego musieli zmieniać imię głównego bohatera i tam kilka szczegółów. Odbył się proces. Całe szczęście, wbrew temu co zasądzono, nie zniszczono wszystkich kopii filmu, więc on przetrwał do dzisiaj. W każdym razie, czy to jest ten Dracula potem uniwersalowski? Czy to jest Dracula w wydaniu Hammer Productions z Christopherem Lee i Peterem Cushingiem? Czy to jest, nie wiem, Wywiad z wampirem, czy to jest Blade Wieczny Łowca, czy to jest, nie wiem, Saga Zmierzch ostatnio. No zawsze mamy ten element, prawda, tego pociągającego, ciekawego, trochę strasznego, trochę mordującego, ale też jednak erotycznego w jakiś sposób bohatera, więc rzadko kiedy dzieje się, żeby jeden film aż tyle ustanowił zasad, można powiedzieć, które pozostają niezmienne do dzisiaj.