Generacja Z (Sezon 3, Odcinek 15) - Zetki a wiara

Generacja Z, tak nazywa się podcast, którego Państwo właśnie słuchają. Tworzymy go wspólnie z Euronetem. Przeglądamy się z bliska pokoleniu Z, zastanawiamy się czym wyróżniają się osoby z tej generacji, jak patrzą na życie i co motywuje ich do działania. W tym odcinku sprawdzamy w co wierzą Zetki, czyli czy są religijne, a może słowo uduchowione pasowałyby bardziej do tego pokolenia. Według badań Pew Research około 1 trzeciej pokolenia Z nie przynależy do żadnej religii. Ten trend potwierdza Zetka Ewelina Dobrzyńska z Elbląga, która choć nie identyfikuje się z jednym wyznaniem, to uważa się za uduchowioną osobę. Moje podejście do duchowości jest takie, że bardziej skupiam się na swojej intuicji i to uważam za duchowość, która mi jakoś pomaga w życiu, jest jakimś takim moim kompasem. Niemniejszy sama religia jako doktryny i tego typu rzeczy.

Na pewno jest tak, że z wielu wierzeń wyciągam sobie jakieś tam rzeczy, które w jakiś sposób do mnie przemawiają. Część z tych rzeczy jest z judaizmu, część z tych rzeczy jest z buddyzmu. Wiem, że to może być kontrowersyjne, ale faktycznie tak jest. Część oczywiście z chrześcijaństwa. Tak to wygląda. Postrzegam Boga bardziej jako energię, jako coś, co nas stworzyło, no bo z czegoś jesteśmy, ale np. kiedy się modlę, to wyobrażam sobie, że modlę się do osoby. Wydaje mi się, że każdemu człowiekowi tak po prostu jest łatwiej, wiedząc, że modli się do kogoś podobnego do siebie, kogoś, kto ma podobne potrzeby, podobne odczucia czy coś w tym stylu. Myślę, że tak jest po prostu łatwiej kogoś sobie wyobrażać. Dla mnie to jest chyba bardziej medytacja. Wydaje mi się, że rzeczy, które sobie wyobrażamy i próbujemy jakoś przyciągnąć do siebie, one gdzieś zaczynają z nami wibrować, wchodzić w jakiś rezonans i po prostu to do nas się przybliża.

Ewelina dodaje, że obchodzi katolickie święta, a wpływ na jej duchowość miała między innymi jej rodzina. Normalnie w wszystkich świętach chrześcijańskich, ale to chyba głównie dlatego, że moja rodzina po prostu jest wychowana w wierze chrześcijańskiej i jakby ja nie mam też z tym żadnego problemu i obchodzę to tak samo jak oni. Myślę, że na samym początku rodzina, wiadomo, chociaż nikt u mnie w domu nie jest jakoś super, bardzo nie wiadomo jak wierzący, jesteśmy mniej praktykujący po prostu, aczkolwiek z biegiem czasu poznawałam różne osoby, które miały na mnie wpływ, bo na przykład czerpały swoje jakieś inspiracje odnośnie wierzeń właśnie z buddyzmu, z judaizmu, ja jakiś czas temu zaczęłam się interesować trochę kulturą bliskowschodnią, więc zaczęłam zgłębiać tamte klimaty i myślę, że z tego po prostu powyciągałam sobie jakieś rzeczy, które ze mną najbardziej współpracują.

Podobne doświadczenie miał 20-letni słoweński student Jan Zadrawec, który choć został wychowany w wierze katolickiej, to jej nie praktykuje. Jestem ochrzczony, w drugiej klasie chodziłem także do szkółki niedzielnej, ale nie była ona dla mnie zbyt interesująca, więc zrezygnowałem. Dla relaksu głównie słucham muzyki i uprawiam sporty. Dzięki temu też dbam o swoje zdrowie i rozwój psychiczny. Kiedy byłem nastolatkiem czytałem książki o rozwoju osobistym, bo bardzo interesowało mnie jak rozwija się i zmienia moje ciało, ale też dlatego, że miałem depresję. Dziś nadal od czasu do czasu czytam coś z tej dziedziny, jeśli wydaje mi się to interesujące. Kuba Domoracki z Nowego Sącza. Co do swojej wiary w Boga nie ma żadnych wątpliwości. Wychowałem się w domu dosyć konserwatywnym, katolickim i w dzieciństwie moja wiara, moja religijność, moja duchowość była naturalnym skutkiem tego wychowania, naturalnym skutkiem domu, w którym wyrosłem.

Zaspokajam swoje potrzeby duchowe między innymi lekturą. Tak miałem właściwie od dziecięcych lat, że czytałem Biblię czy różne książki teologiczne, powiedzmy filozoficzne różnych ojców Kościoła czy zakonników, księży i te lektury w połączeniu z modlitwą. Były dla mnie czymś ważnym, ponieważ zaspokajały nie tylko moje potrzeby, ale starałem się przez to, aby moja wiara i moja duchowość była dojrzalsza i mam nadzieję, że tak już będzie do śmierci, że co roku moja wiara będzie bardziej dojrzała, moja religijność, moja duchowość będą jeszcze bardziej moje i jeszcze bardziej zbliżające mnie do Boga. 19-letnia Bożana Staniewa z Bułgarii jest wyznawczynią prawosławia.

Wierzący i praktykujący jest też Wasim Aluka, lat 24. Jest on współzałożycielem Federacji Młodych Muzułmanów, które reprezentuje głos młodych wyznawców islamu w belgijskim społeczeństwie. Modli się 5 razy dziennie, odkąd skończył 10 lat. Wyjaśnia, że islam nadaje sens jego życiu. Religia to coś, co mnie odżywia. Pozwala mi znaleźć odpowiedzi na pytania. Kiedy jesteśmy poddawani próbie, ponieważ często w życiu napotykamy na trudne chwile, to zawsze polegamy na Bogu, by mógł nam pomóc. To coś, o czym nieustannie myślę. Pozwala mi zapewnić ramę dla relacji z samym sobą i z otaczającymi mnie ludźmi. A posiadanie RAM pozwala prowadzić życie spokojniej i uzyskać pewność siebie. Po modlitwie czuję, że moje serce zostało oczyszczone. To tak, jakbym oczyścił się z całej masy rzeczy. Praca, dojazd do niej, sen, wykonujemy wiele czynności automatycznie.

Poświęcając chwilę na modlitwę opróżniasz umysł i to właśnie sprawia, że czujesz się dobrze. Dzisiaj, w dobie sekularyzacji społeczeństwa, modlitwę postrzegamy jako przykry obowiązek, podczas gdy tak naprawdę jest to prezent. To kilka przykładów z życia europejskich zetek. Co na to statystyka? Z badań wynika, że ponad połowa młodych Polaków czuje się związana z katolicyzmem, bo 32% deklaruje, że są praktykującymi katolikami, a 1,4% wierzy, ale nie praktykuje. O wynikach badań w tej sprawie mówi nam medioznawca i kulturoznawca i specjalista od zmian generacyjnych dr Karol Jachymek z Uniwersytetu SWPS. Jednym z raportów, który gdzieś z miejsca przychodzi mi do głowy jest raport, który, o ile mnie pamięć nie mieli, dwa lata temu został opublikowany. To jest raport zatytułowany Generacja Z. Rzeczywistość młodych w kontrze do utrwalonych stereotypów.

Media Hub między innymi ten raport przygotowywał, gdzie rzeczywiście było pytanie dotyczące wiary i dotyczące tego, jak do kwestii związanych z wiarą przedstawiciele i przedstawicielki generacji Z podchodzą. I to, co interesujące w tym raporcie, 25% osób zadeklarowało, że są to osoby wierzące i niepraktykujące. Mówię o tym dlatego, że rzeczywiście jest to taka kwestia być może problematyczna, dlatego że ilekroć pokazuję te wyniki i pokazuję ten raport, to na tym pytaniu, na tym wymiarze badania, bo to badanie rzeczywiście dotyczy również innych aspektów, Dużewa, wielka dyskusja. Bardzo namiętnie dyskutujemy, czy rzeczywiście to jest prawda, czy nie. Bo mówimy też o badaniach deklaratywnych. Młode osoby deklarują, że są wierzące i praktykujące, więc być może mówią też tak, bo rzeczywiście do tego łatwiej się przyznać albo rzeczywiście w ten sposób łatwiej się opowiedzieć.

Niemniej te kwestie związane z wiarą nie są wcale aż tak bardzo oczywiste, jak niekiedy się nam zdaje. Tu pojawia się pytanie, ile wśród polskich zetek jest osób faktycznie wierzących, a ile tylko deklaruje tę wiarę? To zależy. Oczywiście, jeżeli popatrzymy na te duże, globalne trendy i na przykład zajrzymy do książki Egan, autorstwa Gen 20, ona dotyczy oczywiście zetek amerykańskich, pokolenia iGeneration amerykańskiego i rzeczywiście jednym z takich trendów Z jednej strony oczywiście część osób jest wierząca, bo my ciągle mówiąc o pokoleniu, rzeczywiście gdzieś wpadamy taką pułapkę myślenia o tym,

że wszystkie osoby z tego pokolenia są takie same. Tak nie jest, prawda? Rzeczywiście pokolenie tworzą też bardzo różne osoby i niekiedy te różnice indywidualne są silniejsze niż różnice międzygeneracyjne, a nawet częściej te różnice są silniejsze niż różnice międzygeneracyjne. Więc na pewno część osób jest wierząca. Część osób zadeklarowało tak, bo wychowało się w takiej kulturze, prawda? I rzeczywiście mówienie o sobie, że są osobami wierzącymi jest dla nich ważne. Co też jest dla mnie bardzo ciekawym aspektem, dlatego że, proszę pamiętać, w badaniach też bardzo interesujące jest to, jak młodzi ludzie sami mówią o sobie lub co o sobie mówić. To też bardzo wiele świadczy, czy bardzo wiele mówi o tych osobach, które udzielają tej odpowiedzi. A niekiedy rzeczywiście ta duchowość przyjmuje bardzo złożone formy, bo w istocie, jeżeli patrzylibyśmy też na inne raporty czy na inne badania dotyczące młodych osób,

To rzeczywiście Generacja Z bardzo często mówi o sobie jako o tej grupie, dla której bardzo ważna jest rodzina, prawda, i te wartości, które my identyfikujemy właśnie z szeroko pojętą rodzinnością, co wiąże się też z tym, że niekiedy różne tradycje, które pierwotnie przynależały do świąt, Realizowane są być może w oderwaniu od tego religijnego wymiaru, ale rzeczywiście w dalszym ciągu ważna jest w nich pewna duchowość rozumiana jako wspólnotowość, prawda, jako wspólnie realizowanie jakiegoś rytuału, które rzeczywiście to poczucie bliskości, prawda, też może nam dawać. Doktor Jechymyk uważa, że skandale pedofilskie ujawniane w kościele katolickim mają wpływ na podejście zetek do katolicyzmu. To na pewno ma wpływ i myślę, że znowu tutaj pewnie nie musimy koncentrować tej opowieści tylko i wyłącznie na Generacji Z, bo rzeczywiście te kwestie są takimi kwestiami, które też zmieniają nasze podejście do religii, choć rzeczywiście pewnie w kontekście Generacji Z, ale być może nie tylko Generacji Z,

Należałoby dokonać pewnego zniuansowania, bo być może czym innym jest podejście do instytucji, podejścia do religii jako takiej, a podejścia do duchowości, która też może odgrywać w naszym życiu bardzo ważną rolę. Niemniej w istocie te kwestie związane z tym, że to pokolenie staje się pokoleniem coraz mniej religijnym, No wiążą się też z tym, że rzeczywiście dyskusje na temat Kościoła są takimi dyskusjami coraz bardziej problematycznymi, rzeczywiście coraz bardziej problematyczne kwestie na jaw wychodzku. Medioznawca i kulturoznawca przyznaje, że młodzi ludzie poszukują swojego miejsca w duchowym świecie i przybiera to czasem nieoczywiste formy. W istocie, w kontekście przedstawicieli Generacji Z albo młodych milenialsów, mówi się na przykład często, że ta duchowość przyjmuje bardzo różne formy, bo pani powiedziała tutaj o tym, że elementy różnych religii stają się jakimiś elementami, które zaczynamy praktykować, choć być może rzeczywiście oderwane od tego pierwotnego religijnego wymiaru w naszym życiu codziennym.

To znowu to zależy. Zwłaszcza, że o tym ślubie kościelnym możemy sobie też mówić w różnych kategoriach. Czyli z jednej strony to może być potrzeba związana z duchowością, a z drugiej strony może być potrzeba związana z rodziną, która niejako zakłada, że taki ślub weźmiemy, albo potrzeba w ogóle wynikająca z tego, że ten ślub kościelny Names mentioned – Pew Research Center, Poland Nie należy kwestionować albo podważać, rzeczywiście w tej młodej generacji znowu w pewien sposób są przeformułowane, czy zmieniają swoje znaczenie i rzeczywiście być może ten tradycyjny ślub staje się jednym z elementów, które nie należą już do czegoś, co jest oczywiste.

Myślę, że to wiąże się rzeczywiście też z taką dyskusją na temat pokolenia Z, które troszeczkę inaczej podchodzi do kwestii związanej z szeroko pojętą obyczajowością, też dlatego, że w innej rzeczywistości obyczajowej zostało wychowane. Dziękuję za uwagę i wysłuchanie podcastu o wierze i duchowości zetek. Już teraz zapraszam na kolejny odcinek o Generacji Z. Ewa Mierzejewska, do usłyszenia.