Wojny i monopole - historia ropy naftowej | gość: A. Krajewski

Bo tutaj akurat one przegrały z państwami, które dzierżyły kontrolę nad złożami ropy naftowej. Okazało się, że owszem, ma znaczenie kto kontroluje złoża. Pomniał Pan o organizacji OPEC. To jest taka organizacja, może wielu ludzi do końca nie wie o co chodzi, w sensie czym ona jest, kto w niej uczestniczy, a jednocześnie no co jakiś czas słyszymy różne komunikaty tej grupy i one potrafią zjeżdżać włos na głowie ekonomistów i polityków, ponieważ Okazuje się, że cena diesla czy benzyny na stacji benzynowej w Warszawie może zależeć od tego, co powie na konferencji jakiś szejk czy przedstawiciel państwa naftowego. Więc może prosiłbym o kilka zdań na temat tego właśnie, czym jest OPEC, kto w nim uczestniczy i jakie ma cele.

OPEC to była organizacja zawiązana przez kraje arabskie i Iran na początku lat 60. Już wtedy te kraje chciały wpływać na rynek ropy naftowej. To łączyło do OPEC Wenezuela, potem też kraje takie jak Algeria czy Libia. Ale to też się zmieniało politycznie. W każdym bądź razie w pewnym momencie w OPEC były już państwa, które mają już 60-70% zasobów ropy naftowej w skali świata. Zrabią z oltuńską, której złoża były przebogate i największe na świecie. Tyle tylko, że ta organizacja nie potrafiła dojść do porozumienia. Też nie potrafiła sprzeciwiać się woli mocarstw zachodnich, więc była dosyć taką organizacją... Jakby to powiedzieć pozorną, to organizacją taką formalną, ale niewiele znaczącą i wiele mówiącą, i zachód ją lekceważył. Tak naprawdę OPEC poczuło swoją siłę i zostało zmotywowane do działania z powodu wojny izraelsko-arabskiej.

To wojna Yom Kippur, rok 1973, Egipt i Syria napadają na Izrael, Izrael odpiera inwazję, państwa arabskie stają po stronie... Egiptu i Syrii, które w pewnym momencie zostają militarnie rozgromione przez Izrael. Wówczas państwa arabskie ogłaszają embargo na dostawy ropy naftowej do wszystkich państw, które wspierają Izrael. Czyli embargo na dostawy do Stanów Zjednoczonych, embargo na dostawy do Wielkiej Brytanii. Wybucha pierwszy kryzys naftowy. Ropa nagle drożeje z 5-6 dolarów za warunko do 40-50 dolarów za warunko. To jest gigantyczny swok. Świat jest w szoku. W tym momencie kraje OPEC widzą swoją siłę. One się potem pod wpływem nacisków Stanów Zjednoczonych, pod wpływem tego, że Zachód zaczął się przystosowywać do kryzysu energetycznego, zaczął ograniczać spożycie ropy naftowej, zaczął wprowadzać innowacje technologiczne, wycofały z embarga.

Wróciły do normalnej procedury handlowania, ale kraje OPEC poczuły swoją siłę, bo zobaczyły, że Ograniczając wydobycie mogą podbijać ceny ropy naftowe. Jak podbijają cenę, to mniej sprzedając, mniej pracując, uzyskują bajeczne zyski. No to trzeba by tak nie robić. Więc od 1973 roku nagle okazuje się, że organizacja OPEC jest organizacją o olbrzymim znaczeniu. Z czasem to pewnie jest większe znaczenie niż ONZ i wiele innych międzynarodowych organizacji, bo oni kształtują ceny energii w świecie. I tak się dzieje do niedawna, ponieważ Ostatnimi czasy OPEC traci na znaczeniu z racji tego, że poza tą organizacją są państwa, tak jak Stany Zjednoczone, które okazuje się wróciły do gry jako największy wydobywca i dystrybutor ropy naftowej.

I Rosja, która nadal brzmi wydobyciem i pomimo embarga handluje ropą, a jednocześnie oszukuje, bo wydobywa więcej niż OPEC ustawia limitów. W tym momencie monopol OPEC na ustalanie limitów się kończy, ale od 1973 roku powiedzmy do 2015 czy nawet dłużej OPEC decydowała o cenach ropy naftowej na całym świecie, jeżeli kraje OPEC działały solidarnie. Oczywiście od czasu do czasu jest tak, że niektóre oszukują z różnych przyczyn. To znaczy podają inne wysokości wydobycia, wydobywają więcej, sprzedają więcej, żeby więcej zarobić, wtedy to widać na spadku ceny ropy naftowej, ale jednak Tak czy siak OPEC było w stanie utrzymywać cenę ropy naftowej na poziomie wielokroć wyższej niż przed rokiem 1973, bo ropa naftowa

Przed rokiem 1973 kosztowała mniej więcej tak 8, średnio 6 razy taniej. 6 razy niż potem, po powstaniu OPEC. To miało olbrzymie znaczenie dla tego, jak przebiegał rozwój ekonomiczny świata, jak przebiegały zmiany technologiczne. To jest olbrzymia liczba skutków tego, że ropa nagle stała się dużo droższa. No i wzrosło olbrzymie znaczenie krajów arabskich. Te kraje arabskie stały się przebogate, zyskały na znaczeniu politycznym. Zatoka Perska stała się jednym z najbardziej strategicznych miejsc świata. Kto ma kontrolę nad obszarem Zatoki Perskiej, sprawuje kontrolę nad dostępem do najważniejszego surowca energetycznego w skali świata. Dlatego też wokół tego cały czas narastały napięcia polityczne i wstrząsy polityczne.