Występy gościnne #4 | Trafostacja

nominowana, nagradzana ostatnio za książki tak zwane overcrossowe. Czym ta kategoria jest? Być może też uda nam się dzisiaj porozmawiać, a Trafostacja przedstawiana jest jako powieść dla młodych dorosłych, po angielsku Young Adults. I w tytule naszego spotkania, może państwo na to zwróciliście uwagę, mamy taki specjalny zapis słowa dystopia, czyli nie j polskie, tylko y a, czyli ten skrót angielskiego określenia na młodych dorosłych. nadal używa się tego określenia na rynku książki, by wskazać, o czym właściwie mowa. No ja cię chciałabym zapytać na początek, kim są młodzi dorośli? Twoim zdaniem, bo to wcale nie jest takie jasne, czy chodzi tutaj tylko o wiek, czy chodzi tutaj o to dookreślenie metrykalne, bo gdy przyglądam się twojej twórczości, to ty stawaniem się chyba bardziej niż dojrzewaniem, bo mi się bardziej stawanie się podoba, zajmujesz być może od samego początku.

Możemy tak włazić w budach, w życie bardzo intymne, erotyczne również życie tak młodych osób, czy my zdajemy sobie sprawę z tej granicy. Zatem, kim są młodzi dorośli tak możliwie szeroko i bardziej blisko, jak te granice, w takim może węższym znaczeniu tego słowa, te granice, jak sobie ustawiasz, jak się czujesz, nawet patrząc na swoich bohaterów, na swoje bohaterki, najpierw je pisząc, a potem przyglądając się ich bardzo prywatnemu życiu. Podczas spotkania warszawskiego w galerii Raster podeszła do mnie pani i powiedziała, że się długo zastanawiała nad tym Young Adults, czytając moją wcześniejszą książkę dla Young Adults, dla młodych dorosłych, czyli Po śladach. I powiedziała, że po przeczytaniu trafostacji już ma pojęcie, w którym mogłyby się mieścić te książki i to jest post Young Adults.

Jakby pisząc wchodzimy w historię literatury, gatunkowość, umiejscawiamy się gdzieś albo inni nas umiejscawiają. Więc właściwie może lepiej ja powinnam zapytać ciebie, Aniu, jako czytelniczki, krytyczki, czy to się jakoś powiązało, czy ton i historia pasowały do tej konwencji, która też nie jest jasna, bo fandomowcy z Weirdu na pewno by się ostro krzywili, że to nie jest Weird. Sci-fiowcy też pewnie powiedzieliby, że to jest bardziej weirdowe przez juxtapozycje niż sci-fiowe. Young adultsi by powiedzieli, że może to jest za dużo seksualności i filozofii, a dorośli, że to właściwie jest przygodówka. Więc raczej myślę, że to jest nie zadowolenie wszystkich, tylko niezadowolenie nikogo.

Wydaje mi się dalej, że young adult jest totalnie niewystarczającym pojęciem, bo ono jest pojęciem parasolem i za dużo tam jest w nim. A myślę, że to można różnicować i inaczej opowiadać. To, co próbujemy powiedzieć, czyli specyfika, powiedzmy, świata związanego nie tyle z wiekiem, ale właśnie na przykład z tak zwanymi ostatnimi wakacjami. Przecież to nie muszą być ostatnie nasze wakacje przed studiami i przed wyjazdem z domu, tylko to mogą być ostatnie nasze wakacje z mamą. Wszystkie motywy przejścia i utraty są jakoś graniczne i to jest taki moment jak artysta przed wystawą. Czyli najpierw jest miły dla kuratora, zgadza się na różne rzeczy, a dzień przed wystawą dzwoni do niego z płaczem i mówi nie kurwa. Wszystko zmieniamy po mojemu.

Ostatnio czytaliśmy ze studentami ten wiersz i zastanawialiśmy się nad jego tonem. Właściwie co sprawia, że ten wiersz nas wzrusza, czy że jest bolesny? Właśnie to, że on jest napisany z humorem, że ton jest lekki, a mówi o utracie. To też pokazuje, jak zderzenia, czyli na przykład zderzenie dwóch konwencji young adults i poważnego sci-fi, albo książki poetyckiej i książki gatunkowej, co one nam dają. Dają nam, już mówię, osłabienie naszej czujności i łatwiejsze wejście w afekt, bo my na chwilę nie mamy tego scenariusza, więc jesteśmy zgubieni i możemy się na nowo odnaleźć, czyli zrzucamy starą wężową skórkę i patrzymy, jak rośnie nowa. Czy to boli, jak się węży na ząb? Boli. Zaczęłaś już nas naprowadzać na dystopijność twojej powieści, a właściwie każda osoba, która sięgnie po trafostację, nawet nie musi otwierać tej książki.