Czy Wielka Brytania upada?

Ponieważ nie tylko dlatego, że wtedy ja sam byłem w Wielkiej Brytanii, byłem jednym z tych migrantów, co to Ich obecność potem przyspieszyła Brexit, ale także dlatego, że właśnie wówczas uderzyła w Wielką Brytanię i w ten także mit New Labour, o którym mówiłeś, w mit Cool Britannia, w mit Wielkiej Brytanii, która pożegnała imperium, a przywitała globalizację. Uderzył szczególnie mocno. Po kryzysie 2008 roku nic już nie było takie samo. I tu nie chodzi tylko o upokarzająco i głęboko wykorzeniające doświadczenie kolejek do banków, niepewności o własne oszczędności, wizji bankructw, instytucji finansowych, które upadają nawet nie z winy,

Ponieważ uważam, że on dołożył się do strukturalnych problemów w Wielkiej Brytanii. Są mianowicie dwa wielkie mity na temat rządów New Labour. Pierwszy wielki mit jest taki, że były to rządy neoliberałów, taczerystów, niczym się absolutnie nie... Równie dobrze John Major mógłby być premierem, byłoby dokładnie tak samo. Nie. Partia Pracy, pierwsza w historii, wprowadza płacę minimalną, wyciąga rzesze ludzi z tej kategorii, pracujących biednych, w którą tę kategorię wpędzili ją taczeryści. Drastycznie zwiększają wydatki na Narodową Służbę Zdrowia po zagładzaniu jej przez torysów. PKB? Z 5% PKB na ponad 8% pod koniec ich rządów. To są dziesiątki tysięcy lekarzy, pielęgnarek, personelu medycznego, co doprowadziło do historycznego skrócenia kolejek.

Programy typu Sure Start, sieci ośrodków w najbiedniejszych dzielnicach po to, żeby zapewnić wsparcie edukacyjne, zdrowotne, żywieniowe dla najmłodszych. Wprowadzenie ogromnych programów np. odbudowy infrastruktury szkolnej. Gordon Brown jako kanclerz skarbu, który wprowadza ulgi na dzieci, wprowadza świadczenia dla seniorów. Szacuje się, że Milion dzieci i prawie milion emerytów wyciągnięto z ubóstwa zarządów New Labour. Darmowy wstęp do muzeów. 70% ludzi, o 70% ludzi w pierwszej dekadzie od wprowadzenia tego programu zwiększyło się liczba ludzi chodzących do muzeum, czy gdy chociaż raz odwiedzili muzeum. Pierwsze ustawodawstwo klimatyczne, tak? Zerwanie z dogmatem tego, że rynek to załatwi.

To mógłbym tak długo. Ale ten kij ma dwa końce, ta moneta ma dwie strony. Ponieważ, i tu popieram i podpisuję się obydwiema rękami pod tym, co ty powiedziałeś. Plan był jaki? Plan był trochę w stylu Deng Xiaopinga. Posłużymy się skrajnie rozkręconą finansjalizacją gospodarki, posłużymy się Thatcherowskim modelem kapitalizmu, żeby upiec większy tort, a następnie go pokroimy. Doktryna Petera Mandelsona, który powiedział, że New Labour is intensely relaxed with people getting filthy rich as long as they pay their taxes. New Labour nie ma żadnego problemu z tym, żeby ludzie byli obrzydliwie bogaci tak długo, jak długo płacą podatki.

Zarobimy, opodatkujemy, zredystrybuujemy. Tyle tylko, że globalny system finansowy w epoce szczytowego neoliberalizmu z definicji nie przewidywał tego, że ci najbogatsi, uwolnieni od ram państwa narodowego, ludzie, którzy mogą transferować swoje środki dowolnie między Luksemburgiem, Cyprem, Moskwą, a Londynem podlegają jakiemukolwiek opodatkowaniu i w tym być może małym szkopule leżał jeden z fundamentalnych problemów tej doktryny. Tu system się wyłożył, to znaczy co się udało zrobić, to się udało zrobić i uważam, że dużą część dorobku New Labour zdecydowanie można i warto bronić, ale były pewne strukturalne ograniczenia tego modelu, które musiały się zemścić na jego autorach, a finalnie musiały się zemścić na Anglii.

Ale był jeszcze jeden problem. Ten problem to drugi mit związany z New Labour. To jest mit, że byli to tacy nudni, letni, niezdecydowani centryści w druku trochę tego przedwojennego kanclerza skarbu z ramienia Partii Pracy, który zapytany, skoro byliście tak bardzo przekonani, że bez dewaluacji funta, bez obniżenia jego wartości eksport nie stanie na nogi, czemu po prostu tego nie zrobiliście? A on odpowiedział, bo nikt nam nie powiedział, że nam też wolno to zrobić. Nie, ja bym bronił tezy, że New Labour przeprowadziło trzecią rewolucję angielską, tylko w zwolnionym tempie i w majestacie prawa i że mnóstwo zmian ustrojowych, które wprowadzili, było z mianami na gorsze. I co mam na myśli? Ja rozumiem potrzebę tej zmiany. Wielka Brytania była bardzo dziwnym państwem.

Po części zgadzam się z tym, co kiedyś napisali w New Left Review Tom Nairn i Perry Anderson. Było to niedokończone państwo i niedokończony naród. Że rewolucje w Anglii miały miejsce za wcześnie. Stworzyły hybrydę poprzez Kompromis burżuazji i arystokracji ziemskiej wyszedł takimi piesni wydra coś na kształt świdra. Jednocześnie państwo bardzo nowoczesne i państwo, w którym jest monarchia, państwowy kościół, izba lordów, tajna rada, tytuły szlacheckie i arystokratyczne, brak spisanej konstytucji itd. A niedokończony naród, no bo coś więcej niż unia kilku narodów, ale coś mniej niż naród brytyjski, który prawdziwie stanowiłby jedność. I przez długi czas te problemy rozładowywały imperium, które dało prestiż, potęgę, prosperity, wspólny cel, wspólną tożsamość.

Te hrabstwa, w których czasami Labour Party zainwestowała najwięcej, by odnowić bazę przemysłową, Pobudzić inwestycje, by stworzyć wręcz nowe przemysły. Przypominam sobie taki reportaż z miasta Blythe, gdzie zamknięto stocznię i kopalnię, ale w zamian za to zaoferowano ludziom możliwość pracy w fabryce Toyoty Przemyśle wiatrakowe. Wszyscy myśleli, że to jest modelowy przykład transformacji energetycznej, no bo wyciągasz ludzi z kopalni, no jednak pracy, umówmy się, ciężkiej, znojnej, niebezpiecznej, ze stoczni, z przemysłu portowego, no a zapraszasz ich do wysoko efektywnej pracy przy montażu samochodów albo w energetyce wiatrowej i morskiej, oferując szeroki pakiet jakby świadczeń i dużo bezpieczniejszą pracę.

W roku 2012 kultowa książka uczestniczki lat kontrkultury Wielkiej Brytanii lat 60 tytułowych, która dała mnie jak sądzę bardzo dużą lekcję. Lewicowej przewrotności, o może tak powiem, bo genedyjski, nie będzie to wielki spoiler, pokazuje jak kontrkultura, duch indywidualizmu, kontestacji lat sześćdziesiątych, zarazem mogły istnieć tylko w realiach państwa dobrobytu, a zarazem dały intelektualne podglebie taczeryzmowi. Ci wszyscy ludzie, którzy byli indywidualistami, kontestatorami, ludźmi poszukującymi w latach 60-tych w jakichś kręgach punkowo-lewicowo-socjalistyczno-anarchistycznych, znaleźli swój wymarzony świat wolności, indywidualizmu i nieskończonego poszukiwania własnego ja, dekadę później gdzieś na przecięciu między neoliberalizmem a new age'em.